آفاق النشاط الثقافي في الفترة القادمة 

   بعد الكونفرانس الخامس واعتبارا من أواسط الشهر الرابع من العام الجاري 2006 ستفتتح الرابطة الموسم الجديد بالاستمرار في عقد الندوات الاسبوعية واحياء الاسابيع الثقافية المتنوعة والبدء في عقد الحلقات الدراسية وطبع وتوزيع الأعمال المختارة حسب برامج وخطط مدروسة حول الحياة الثقافية في مختلف أجزاء كردستان وقد وضعت هيئة المستشارين والهيئة الادارية العامة الخطوط  والمهام العامة على شكل أفكار ومشاريع ومقترحات قابلة للتطوير لتحقيق الهدف المرجو من نشاطنا الثقافي والفني لفترة تمتد حتى الكونفرانس السادس في العام القادمة :....التفاصيل

Kawa Activity/Çalakî

Çapemenî

Nûçey Roşinbîrî

Giştî

Semînar

14.1.2009

كؤرِى بةرِيَز/ عةبدوللآ حةسةن زادة
بةرةو يةكطرتنى زمانى كوردى

 

  زمانى ستاندارت دروست ناكرىَ دروست ئةبىَ ئةمة قسةيةكى تةواو ثرِ بةثيَست بوو كوردستانى هةموو زمانى دونيا بةتايبةتى زمانى ئةو ميللةتانةى كة ذمارةيان بةضةند مليؤن و بةضةندى مليؤنة خاوةنى زاراوةيان بلَيَين شيَوةزاريَكى جؤراوجؤر، ثيَكهيَنانى زمانى ستاندارت يا زمانى يةكطرتوو بةو ماناية نية كة ئيَمة ئةو شيَوة زارانة دةسرِينةوة، لةبةينيان دةبةين دةبىَ هةموو كةس لةمالَى خؤى لة دوكان و بازارو لةهةموو جيَيةكى هةر زةويةكيش فيَرة قسان بكات،ضونكى ئةم ثارة نةدةكرىَ نةمومكينة نة بةقازانجة ميللةتان بةدريَذايى ميَذووى خؤيان كة بةو جؤراوجؤريةى كة هةيانة كة لةثوريَكى يةكجار دةولَةمةنديان لةفةرهةنط خستووة، لةبةين بردنى هةريةك لةو جؤراوجؤريانة دةتوانيَـت ذيانيَكى زؤر بةفةرهةنطى كةلةثوورى نةتةوةيى ئةو ميللةتانة بطةييَنين تازة قةزية ئةوة نية قةزيةكة زياتر ئةوةية كة سةقفيَكى ميللةتيَك بةضةند شيَوةزارو ضةند مةنزةقةدا دةذيان ناكرىَ هةموو خةلَكةكةى هةموو لةهجةكان فيَر بىَ. تاوةكو ميللةتيَك وةكو ئةندامانى نةتةوةيةك بتوانين هةتاو هةم دةنط لةسةر قازانجة هاوبةشةكانيان ثيَكةوة ثاريَز بكةن. ناشكرىَ ئةو ميللةتانة كة شيَوةزاريَكى طؤرانى بؤدابنيَين تيَك نةطةن، كةواتة دةبىَ شيَوةيةك هةلَبذيَرن بؤ ئةوةى ثيَكةوة ليَك خالَى دةبن، كة يةك زمان دووبوون بةيةك زمان بخويَنن بةيةك زمان بخويَننةوة. كة هةمووتان بكةن بةلآم وةكو دةزانين ئةمة لةزؤر ميللةتاندا ضؤن ئةوةى هةستى نةتةوايةتى وة خةبةر ديَت تةبايى بةينى نةتةوةكان دروست بىَ ئةو زمانة دروست بووة، لةتةمةنيَك دةبىَ ئيَمة باسى ناسيؤليزم بكةين لةثيَشكةش كردنى وولآتانى دونيادا وة خةبةر هاتنى دوو ناسيؤناليزم ناطاتة ئةوىَ ثيَنج سةدسالَ بةلآم زؤر لةميللةتان بةهةزاران سالَة زمانيَكى يةكطرتوويان هةبىَ زمانيَكيان هةيةكة ثىَ ى دةنووسين ثىَ ى دةخويَننةوة وةثيَش رووح خويَندن نووسين بةشيَوةكى بةر بلآو داريش بىَ ئةو زمانة دروست بكا، ئةمن ئةوةندة شارةزايم لةسةر زمانان دانية و بيَجطة لةزمانةكةى خؤم تةنيا زمان كة دةلَيَم دةيانزانم قةت هةولَ بدةم تارِادةيةك يا نبا فارس زانيش بىَ زمانى فارس عةرةبى بةلآم هةر بؤنموونة زمانى عةرةبى كة بةنسبةت ئيَمة هةموومان دةبيستن و دةيزانن زمانى عةرةبى زؤر زؤر ثيَش ئةوةى نةتةوةى عةرةب خؤى وةك نةتةوةى عةرةبى زمان ثيَش وةخت نةتةوةى عةرةب كة ئةحسائى ضل تا بيستة زمانيَكى يةكطرتوو ثىَ طرىَ بدةن، ئةوزمانة ضؤن دروست بووة وةكو باسكرا دروست نةكراوة دروست بووة، ئةوانى دةبنة باعيزى دروست بوونى زمانيَكى يةكطرتوو هةنديَك هؤكارن يان هةنديَكعاملن رِةنطة بةقووةتى بةهةموو شتيَكيان بةهةموويان ئابوورى بىَ سياسةتةدينة زانيارة تةريقةتة سياسةتة ئةطةر بؤ نموونة زمانى عةرةبى بطرين لةزمانى عةرةبيدا دووعاملةتيان وةدةستى يةك داوة كة ئةو زمانة ض بووة، يةكيَكيان دينى يةكيَكيان ئابوورى دةزانين كة زمانى يةكطرتووى عةرةب ئةو زمانةية كة ثيَشى دةلَيَن سعودى هةر ضةند سعوى هةند بةو زمانة قسة ناكةن. دةلَيَن وةختى خؤى زمانى قورِةيشان بووة، لةهجةى قورِةيش بووة لةهجةى ببؤية بوو بة زمانى مردوويةتى عةرةبان، لةبةر ئةوةى سةدايةك عاملى دينى هةبوو لةخانةى كةعبةى حةديسا هةموو قةزايةى عةرةبيان ثىَ دةطوت لايةكى بازارو لقةكان هةبوو كة ئالآيان دووجارة كةلة قورئانيشدا ثىَ ى دةلَيَن لةهجة ئيسلاميةكةى دووجار كؤ دةبوونةوة طؤرِينةوة كالآ بؤ طؤرِينةوةى فةرهةنط و موكافةلة بةكةونى خؤيان ئةم شاعيردة هات دةبوو قسة بؤيةكترى بكةن تيَبطةن ئةو ييان تةعريفى خؤى بكا ئةوييان بةئةبجادو شانازيةكانى خؤى هةلَدا بلَىَ. باشة دةبوو زمانيَك هةبىَ ليَك حالَى بن خؤنةدةكرا هةر كةسة بةلةهجةى خؤى قسة بكاو لةنةتيجةدا واى ليَهات ئةو زامنة بوو بةزمانى هةموان كارى ديكةم ضووة رِةنطة دووثات كردنةوةبىَبةلآم خراث نية زؤركةس ثىَ ى واية ئا ئةو زمانة بؤية بؤتة زمانى عةرةبان ضونكى قورئان بةو زمانةية  ئةمن دةلَيَم نةخيَر قورئان بؤية بةو زمانة هاتووة ضونكى ئةو وةختى زمانى عةرةبان بوو دةبووة زمانيَك بىَ بةزمانيَك قورئان بيَتة خوارىَ لةسةر يةكيَكا قائيدى دينيةكة خؤيةتى كة خةلَكةكة لىَ ى خالَى بىَ ئةوة ئةو زمانة بوو كة هةموو عةرةب جارىَ لىَ ى حالَى دةبوون دوايش جؤريَكى ديكة خةريك طرتوة ئةوة نؤرِينى باسى مة نية. يان مةسةلةن زمانى فارسى لةبةر ئةوةى مةلَبةندى شيراز بةشيَوةيةكى بلَيَين نةريتى خةلَكى يا ئدى بوو شاعيرو ئةو لةهجةية بؤتة زمانى هةموان و زمانى يةكطرتووى هةموان و قسةيان كردبىَ ئةطينا جؤراوجؤرى لةهجة لةو دوو زمانةدا يةكجار زؤرة ئةمن نموونةم لةسةر هةردووكيان هةية، يةكيَكيان سالَيَكيش لةمةنتيقةى ئيَمة كويَستانى لىَ ية و تويَنى لى ية خةلَكى بةسرىَهاتوون لةوىَ كة جيايان دةكرد كة ثيَكةوة قسةيان دةكرد تيَكةلآويان لةطةلَ خةلَكةكةى هةبوو ئةمن كة فارسيم دةزانى لةيةسن كارتر دةزانى نةم دةزانى باسى ض دةكةن ، نةك هةرليَيان حالَى نةدةبووم تةنانةت نةم دةزانى باسى دةكةن بةلآم ئةو وةختةى كةتيَكةلَى نةخشةيان دةكرد بةفارسيةكى كةخويَندنةوةو نوسينى هةية.

بةمة قسةيان دةكرد ليَك حالَى دةبوون يان ئةمن عةرةبيم خويَندبوو بةدةرس فيَرى عةرةبى بووم كةهاتم بؤ عيراق و ضوومة بةغدا لةبةغدا ئةطةر فلان تاكسيةكى دةبوو داوا لةكةسيَكى بكةن بىَ تاكسيم بؤ بطرىَ ،ثاشان فيَرى بووم بةلآم زؤر زمانةكةى ديكة لةسةفةريَكى ديكةدا كة ئةمة سةرى طةرِوو كةندة ضوار سالَيشم بوو بؤلاى حزبة سياسيةكان بؤكارى سياسى و ديبلؤماسى ضووبووم، كة دةضووين دةيانطوت ضؤن قسان بكةين كة ئةوا بوو ئيَرانى و بةجؤريَكى وا قسان بكةين مامؤستاش دةيطوت نةخيَر زمان دةزانى حةتا بةزمانيَكى بةرةييةكى مةريح شيرين قسة دةكةم، بؤ ضونكى زمانى هةموان بوو بةبىَ حالَى كردن ئةمة واتىَ دةطةن كة زمانى كوردى هةولَى جؤراو جؤرى داون بؤ ئةوةى زمانيَكى هاوبة هةبيَت بؤ هةمووبةشةكانى نةتةوةى كورد ئةطةر ديقةت بكةين لةيةك دوو فةترةى ميَذوويدا ئةوة دةبينين. مةسةلةن لةدةورانى طرادا ميرنشينى بؤتانمان هةبووة شاعيرانى غيرة كرمانج مةبةستم كرمانجى ذوورى ية ديوانيان شعر يان بةو لةهجةية نووسيوة ضونكى دةياننةوىَ ميرى كوردان ئيدارة دةولَةت لىَ ى حالَى بيَت دةورانيَكتةريفةتى نةقشبةندى لةلايةن هةورامان رةواجى هةية بةباوةرِى من رِةنطة من زؤرى تىَ نةطةم، طةورةترين ئةفسةرى ئةدةبى كوردى مةولةوى ، كاوة طوتى دةيخولَقيَنىَ بةهةورامى ضونكى ثىَ ى خؤشة خانةقاش شيَخ لَ ى خاحالَى بيَتن ض شاكاريَكى خولَقاندووة، ئةوة محاوةلةيةك بوو بؤ ئةوة كرا ئةو زمانة دروست بيَت كة هةموو لىَى حالَى ببن ئيَستا كةميَك كةم رِةنط بؤتةوة بابلَيَين زؤركةم بؤ تةوة بةلآم ئةمن لةبيرمة مندالَ بووم لةهةموو مةنتيقةكاندا خةلَكدةهات بؤ زيارةتى خانةقايى بياريَين دةهاتنةوة هةموويان قسةكانيان بةلةهجةكةى كة لةطةلَ شيَخى لةطةلَ خةليفةى قسةيان كردبوو بةو لةهجة دةيان طيَرِاوة، كةوابىَ ئةو هةولآنةى داوة بةلآم لةميَذووى تازةماندا كة دةتوانين بلَيَين لةميرنشينى بابانةوة دةست ثىَ دةكا، لة زؤر دةليل و لةهةموان طرينطتر دةليلى سياسى ئةو لةهجةى كة ثىَ ى دةلَيَن كرمانجى خواروو يا بةناهةق ثىَى دةلَيَن سؤرانى ئةو لةهجة بؤى رزقاوة بؤ خولَقاوة كة ببيَتة بناغةيةك بؤ زمانى يةكطرتوو.

وةك عةرزم كردن زمانى يةكطرتوو لةلةهجةكةيةوة دةست ثىَدةكات بةوانى ديكةش تؤكمة دةكرىَ دةولَةمةند دةكرىَ دةبيَتة زمانى هةموان لةنيوةى دووةمى سةدةى بيستةمةوة بةتايبةتى لةدووبةشى كوردستان رِؤذهةلآت و باشوور بزوتنةوةى كورد لة ئاراداية بةشيَوةيةكى نةثساوة ئةطةر لةيةكيَكيان لا زةعيف بووة لةوى ديكةدا بةقووةت بووة لةهةنديَكى ئةو دوو بةشةى كوردستاندا لةناوةندةكةية كةلةسةر يةك بةو لةهجةية قسة دةكةن لةهجةيةك كةثىَ ى دةلَيَن سؤرانى يان كرمانجى خواروو لةبةر ئةوة خةلَك دةى هةوىَ ئةو زمانة فيَر بىَ بىَ ئةوةى كةس ثىَ ى بلَىَ بؤ خؤى فيَرى دةبىَ ئةمن لةذيانى خؤمدا لةذيانى سياسى خؤمدا لة كوردستانى رِؤذهةلآت طةرِاوم زؤرم ثىَ سةير بوو سالَيَكيان سىَ مانطان لةبةشى باشوورى كوردستانى رِؤذهةلآت بووم ديارة كةمى باشوور بةشى هةرِة زؤرى هةر مةنتيقةى سنةبوو كةميَكيش كرمانشان، ثياوةكانم ثىَ سةير دةبوو ضونكى ثياو دةطةرِيَن بةلآم دةضوومة هةر مالَيَكيش دوو مندالَ لةزمانى ئيَمة حالَىدةبوو، بؤ ضونكى رِاديؤيةكةى دةطرىَضونكى سةعى دةكا رِؤذنامةكةى دةست كةوىَ دةيةوىَ لةدةنطوباس مةلَبةندى دةسةلآت حالَى بىَ رِةنطة كةسيش ثىَى نةلَىَ بؤ خؤى دةيةوىَ، بةو شيَوةية ئةو زمانة بةرة بةرة نةبةزؤر نةبةقةدمالَ بة ئيرادى يا بةلا ئيرادى بةويستن يا بةنةويستن دةبيَتة زمانيَك كة هةموو قسةى ثىَدةكةن بةلآم بةبىَ شك ئةو زمانة بةتةنىَ كافى نية دةبىَ دةولَةمةند بكرىَ دةبىَ موتربة بكرىَ، بة ووشةى جوان بةموستةلَةحاتى جوان باسةكةمان ئةوةية كة ضؤن بكةين لةزمانى يةكطرتووى كوردى نزيك بينةوة بةزامنى يةكطرتوو يا زمانى ستاندارت يان زمانى خويَندنةوةو نووسين، من ثيَم وابىَ زمانى يةكطرتووةكة بةو ماناية لةهةموانيان دروستة ضونكى وا تيَدةطةم كةزمانى يةكطرتووى ميللةتان هةتا ئةوى كورديش ثيَش ئةوةى خويَندنةوةو نووسين ئاوا طشتى بووبىَ دروست بووة ئيَمة زمانى يةكطرتوومان هةبىَ ئةوةى ئيَستا ثىَ ى دةنووسين زمانى يةكطرتووى كوردى ية زمانى كرمانجان نية زمانى يةكطرتووى كوردى تؤ ض دةبيستى ئةوة لةواقيعةم كة نزيكةى بةدووسةد سالَة شعرى ئةدةبياتى بؤ دةنووسى وة ئيَستا ئيَمة ئةطةر وةسةرى يةكى خةين بةدةيان مليؤن ئةطةر نةلَيَم بةسةدان مليؤن لاثةرِةمان كة لةثوورى كوردى يةو لةهجةيةو خةتا بةو خةتة ئةطةر خةتى دلَثاكيش رِةنطة نةبىَهةمانة، ثاشان ئةو لةهجةية زمانيَكة لةهةشتا سالَ زياتر تا لة لةبةشيَكى كوردستانيش بىَ بةرِةسمى ناسراوة ثىَ ى دةنووسرىَ ثىَ ى دةخويَندرىَ ئةو وةختةى كة زمانى كوردى بةرِةسمى ناسرا لةعيراقىَ لةتةرةف دةولَةتى عيراق و بةو لةهجةية نووسرا ئةو وةختة هيض كةس نةى طوت ئةوة بؤ وةية ئةوة كوردى نية ئةوة سليَمانية ئةوة سؤرانية يا ئةوة شارةزووريية نةخيَر زامىن كوردى بةرةسمى ناسراوة بةوة دةطوترىَ قسة لةوةى ناكةن كة ئةو لةهجةية باشة يا خراثة بةلام لةهيض زمانيَكى دا ئةو وةختةى كةيةكيَك لةزاراوةكان دةبيَـ كة بناغةى زمانى ستاندارت شةرت نية باشترينيان بيَت وة حةتمةن شةرتيش نية زؤربىَ ضونكى دةرفةوتة ميَذووييةكة دةيخولَقيَنىَ دةنا مةعلومة ئةطةر ئيَمة بؤ خؤمان بؤ ئيشكالى خؤمان زمانمان نةبىَ بلَيَين ئةمرِؤ دروست دةكةين زمانيَك مةعلومة دةبىَ كرمانجى ذوورووبىَ ضونكى كرمانجى ذووروو هةر كرمانجى ذوورووبةتةنىَنالَيَم سىَ بةضوار زؤرن ئيَستا لةباكوورى كوردستانى ئيَمة غةيرى كرمانجى لةهجةكانى ديكة زؤرن بةلآم لايةنى كةم لةنيوة زياترة لةبارةى ئةو دةرفةتةى كةلة نيوةى لةئاخير نيوةى دووةمى نيوةى بةخؤى لةسةدةى بيستةم ثيَك هات بةلآم ئةوة ميَذوو وايكرد كة كؤمارى كوردستان لةمهاباد دةبىَ دابمةزرىَ دةنا ئةو وةختةى كرمانشان يا سنة دةكرىَ بلَيَين بةدةيان سالَ لةبارى خويَندةواريةوة لةبارى فةرهةنطيةوة لةثيَش بةهةوادةوة بوون بةلآم ئةو هةلَو مةرجة لةوىَ خولَقا بؤية ئةو بوو بةمةركةزى حةرةكةى كورد رِةنطة لةو وةختةى دا كة زمانى كوردى لة باشوورى كوردستان بةو لةهجةية ثىَ ى خويَندراو ثىَى نووسراو لةو وةختةى دا بةشيَوةيةكى ووشة خةت مةنتيقةى سليَمانى لةبارةى فةرهةنطيةوة من ثيَم خؤش نية بلَيَم رِؤشنيرى ئةطةر نا دةلَيَم رووناكبيرى ضونكى رؤشنةكة باس كريَت لةو بارةيةوة لة ثيَش تربدويَن شةرت نية ئيَستا وابىَ بةلآم ئةو وةختةى رِةنطة واى لىَ بيَت، دةليليَكى ديكةمان ئةوةية كة بةرِاستى هةموو ناوضةكان ثيَك بيَنى لةسةر زؤر ئةديبان دةزانم هةر لةهجةكة ئةوةية كة ضونكى مةركةزى بزوتنةوةكة لةو بةشةى بووة خةلَكةكة بؤخؤى ويستيويةتى فيَرى بىَ زؤركةسمان هةية حةمة كةريم هةورامى ، حةمةدةمين هةورامى ثيَم واية هةمانة كورديةكى زؤر جوان دةنووسى خةلَكةكة بؤ خؤى فيَرى دةبيَت لة شتيَكى ديكةدا ئةمن ثيَم خؤشة دةليل بيَنمةوة ئةوةى ثىَ ى دةلَيَن لاشعور ناطةنة ئةو زمانة ئةو لةهجةية كة بؤتة بناغةى زمان قبولَمان كردووة وةكو زمانيَكى يةكطرتووى كوردى، دةبىَ ئةوةى بلَيَم رِةنطة يةكيَكمان هةبىَ كة زؤر ووشةى لةهجةى خؤى مةنتيقةكةى خؤى بةكار بيَنىَ بةلآم ئةو زمانةى ثىَ ى دةنووسرىَ زمانى هيض مةنتيقةيةكى نية، راستة لةسةر يةك دةتوانى بلَيَى لةكرمانجى خواروو نزيكة بةلام كرمانجى خواروو ضةندين لةهجةى هةن ئى هيضيانيان نية ئى هةموانة تةنانةت ووشةى ديكة لة لةهجةكانى ديكة تيَيدا هةن مةسةلة خةبات خوارى كرمانجى خوارووة هةر بةوةى كة دةلَيَين خةبات دةكةين نيشانةوةى ئيراد دةكةى ليَرة نية ضونكى كرمانجى ذووروو دةلَىَ دةخبتم نالَىَ خةبات دةكةم. شتيَكى ديكة رِيَبةرى بزووتنةوةى كورد لة باشوورى كوردستان زياتر لةنيَو سةدةية لةبةر دةستى رِيَبةرايةتيةك داية لةسةر هةريَمةكةيدا كةسيَك هةية كةبة لةهجة لةهجةكةى كرمانجى ذوورووية نالَيَم زؤرم ديوة بةلآم ضةند نامةى خواى ليَخؤشبوو بارزانى طةورة كردووة هةمووى بةو لةهجةيةى كة ئيَستا ثىَ ى دةنووسرىَ هةر ضى قسةيةكى كردووة هةمووى هةر بةوة بووة ثيَشتر سةرؤكى هةريَمى كوردستان بةلةهجةى كرمانجى ذوورووية بةلآم هةرضى خوتبةى رةسمى نةتةوةيى هةمووى بةو لةهجةية لةواقعيدا هةق نية بلَيَين بةو لةهجةية دةلَيَن بةو زمانة ئةو وةختةى رةئيس جمهورى عيراقى و رةئيسى هةريَمى كوردستان لةسةر لةنيؤيؤرك و لةواشنتؤن قسة دةكةن. بةو زمانة قسةدةكةن ضونكى ئةوة بؤتة زمانى كوردى بابةخؤرِايى كوتةكى لىَ هةلَنةطرين بؤية ئةمن نةزةرم واية ثرسيار ئةوة نية كة ضؤن زمانى يةكطرتوو دروست كةين ثرسيارةكة ئةمن بةضةند جؤرى ديكةى تةرح دةكةم ضؤن لىَ طةرِيَين كة ئةو زمانة رةوتى خؤى ببىَ وتى ضؤن خزمةت كةين كة ثىَ بطا ضؤن كار بكةين بؤ لةبةين بردنى كةموكورِيةكانى كةكةموكورِييةكةى يةكجار زؤرن بةتايبةتى لةم ئةسوةى ئيَستاماندا كة هةر كةسة بؤ لايةكى دةكيَشىَ هةموو كةس بؤتة ساخيَب نةزةر دةزطاى رِةسميمان مشورخؤرةكةمان ثىلاَ ى رِاناطا خؤى ناطاتة ساحيَب ئةكاديميةكان دانانىَ بلَآ ئةوة سةلآحيات و ئيختيبارات جا ئةوىَ بزانن ضؤن خزمةتى ئةو زمانة دةكةن ئةوةى لىَ ى لادا لىَ ى قبولَ نةكات. ئةوة هةزار نةفرةت لةسانسؤر بؤ ئةوةى خةلَك قسةى خؤى دةكا بةلآم دلَسؤزانى زمانى كوردى دةبىَ سانسؤريان هةبيَت بؤ ئةوةى ئةو زمانة واى لىَ نةييَت.           

                                                                    

 

نشاطات

اصدارات

اخبار ثقافية

عامــــة

سيمينار

أرشيف