كؤرِى بةرِيَز/ غريغؤرى ستانتؤن

بابةت/ جينؤسايدى نةتةوةيةك كورد وةك نموونة

                                                                                                                     14/5/2008

خؤشحالَم كة لةطةلَتانا دانيشتووم ئةوة يةكةم جارمة كة بيَم بؤ كوردستان، ضةند سالَيَك لةمةوبةر تا وةكو رِيَكخراويَك ثةيوةنديم كردووة بةرِيَكخراوى ضاوديَرى جيهانى جينؤسايد،ئةو رِيَكخراوانة كؤمةلَيَك رِيَكخراون وةكو هاوثةيمانيةتى ئيش ئةكةن ئيشيان ئةوةية بؤ بةرطرى كردن لة جينؤسايد وة جاريَكى تر رِوونةداتةوة. ئةوة هةولَو تيَكؤشانى زؤر ئةوةيَت ضونكة ئةوة دذى ئينسانيةتة. موشكيلةى جينؤسايد لةوة هةية كةوا هةنديَك خةلَك هةية خةلَكى تر لةخؤى بةكةمتر دائةنيَت لةبةر ئةوةى كةزمانةكةى جياوازة ياخود لةكةلَضةريَكى ترا ياخود ئةوة ثيَكهاتةى كؤمةلَطاى جياوازة ئيَمة ليَرة لةطةلَ سةركردة سياسيةكانى كوردستان قسةمان كردووة بؤ بةستنى كؤنفرانسيَك لةبارةى جينؤسايدةوة ئةوةى كة سةدام حوسيَن دذى كورد كردوويةتى. كؤنفرانسةكة لةوانةية كة ئةوروثا بىَ ياخود لةولآتة يةكطرتووةكانى ئةمريكا بىَ. لةبةر ئةوةى خةلَك ليَرة زؤر ئاطادارة دةربارةى جينؤسايدو ئةوةى كةكراوة ليَرة بةلآم خةلَك لةدةرةوة هيض نازانن دةربارةى ثرؤسةى ئةنفال. هةروةها هيض نةزانن دةربارةى ئةو جينؤسايدةى كةلةباشوورى عيراق دذى شيعةكان كراوة هةروةها دةربارةى ئاشووريةكان و هةروةها توركمانةكان و بةشة جياوازةكانى تريش هةروةها ئيشى ئيَمة ئةوةية كةوا خةلَك لةدةرةوة ئاطادار بكةينةوة دةربارةى ئةو جينؤسايدة بير لةوة ئةكةينةوة ضؤن نةهيَلَين جاريَكى ترجينؤسايد ليَرة رِووبداتةوة. هةروةها ئامانجيَكى تر مةبةستيَكى لةو كؤنفرانسة ئةوةية كة ئةوة قوربانيةكان خؤيان قسة بكةن. وةكو خيبرةى خؤم كة لةماوةى 30 سالَة من ئيش لةسةر ئةوة ئةكةم قوربانيةكان وا هةست ئةكةن كةوا فةرامؤش كراون. ئيشمان ئةوةية كةوا دةنطى ئةوانة دةنطى ئةو بىَ دةنطانة كة بىَ دةنط بوون تا ئيَستا دةنطيان بطةييَنن، من هيوادارم كة ئةو كؤنفرانسة لةسالَى داهاتووببة سترىَ  ئيَمة لةطةلَ سةرؤك تالةَبانى وة لةطةلَ سةرؤك بارزانى كؤبوينةتةوة هةروةها لةطةلَ جنار خان وةزيرى كاروبارى ئةنفال و شةهيدان كؤبوينةتةوة هةروةها لةطةلَ هةموو ئةو خةلَكانةى كة وا ئيحتيمالة يارمةتى دةربن بؤ بةستنى ئةم كؤنفرانسة بةلآم من وةكو قانونيةك باشترين ئةو كةسانةى لةطةلَيانا دانيشتووم ئةو كةسانةن ئةو ثياو ذنانةن كةوا بةر ثرؤسةى ئةنفال كةوتوون مةبةستى لةرِووى علميةكةيةوة. ضونكة يةكيَك لةهةدةفةكان لةتاوانةكان ئةوةية كةوا كةسةكة لة ئينسانيةت بخريَت يةك هةدةفيان ئةوة بووة كةوا شةخصياتى ئةو كةسانة بةهةموو شيَوةيةك بسرِنةوة، ئةوا زؤر زؤر طرينطة كةوا ئيعتراف بةوة بكةن كة جينؤسايد بووة هةروةها بةو كةسانةش بسةلميَنن كة جينؤسايديان ئةنجام داوة ئةوة شتيَك نية غةيرى تايبةت بىَ شتيَكى تايبةتية ئةوة، هةروةها بؤ قوربانيةكان شتيَكى زؤر زؤر تايبةتية ئةوة من ليَرةم لةبةر ئةوةى كةوا جيهانيش لةطةلَ ئةوانة بووة كة جينؤسايدى ئةنجام داوة ئيَستا كاتى ئةوة هاتووة كةوا ولآتةكةم كةولآتة يةكطرتووةكانى ئةمريكاية وة هةموو جيهان داواى ليَبوردن لةطةلىَ بكات يارمةتيان داون وة لةهةمووى خراثتر ئةوةية كةوا ولآتةكان وة هةنديَك لةولآتةكان هاوثةيمان بوون لةطةلَ رِذيَمى سةدام حوسيَن باشترين وةلآم بؤ جينؤسايد طوتنى راستية كة ثيَشتر باسى كرد كة ولآتة يةكطرتووةكانى ئةمريكا بةشدار بووة هةروةها بةرطرى كردن لةوةى كةجاريَكى تر جينؤسايد بوون هةية. زؤر خؤشحالَةبم كة لةطةلَتانام وة ئةطةر هيض ثرسياريَكتان هةية ثيَمان بلَيَن.