|
كؤرِى
بةزيَز/ د.
شيَرزاد
نةجار
مامؤستاى
زانكؤ
"
رِيَككةوتنى
نيَوان –
ئةمريكا و
ئيَراق – و
كوردستان"
24/6/2008
بنةماى
رِيَككةوتنةكة
ئيَراق
ثيَويستى
بةزلهيَزيَك
هةية هاوسةنطى
بؤ رِاطريَت
بةبىَ
رِةضاوكردنى
بةرذةوةندى
زلهيَزةكة
ناكريَت
ئاماذةى
دا بةو
بنةمايةى كة
ئةم رِيَككةوتنةى
لةسةر
دةكريَت و
ئةو
بنةمايةشى
بةرِاطةياندنة
ثيَشنياركراوةكانى
نوظةمبةرى 2005 ى
نيَوان
ماليكى و بوش
وةسفكرد و
طوتى سارتةر فيَلَد
راويَذكارى
دةرةوةى
ئةمريكى لةو
باوةرِةداية
كةكؤتايى
مانطى
تةمووز ئةو
بةياننامةية
ئيمزا
دةكريَت بةم
ثيَية
ماوةيةكى زؤركةم
ماوةو
بةندةكانيش
ديارنين و
بلآو
نةكراونةتةوة
تةنها
بنةمايةك
هةية بؤ ئةو
رِيَككةوتنةى
ثيَشنياركراوة
ئةويش ئةو
رِاطةياندنة
ثيَشنياركراوانةن
كة ماليكى و
بوش لة نؤظةمبةرى
2005 برِياريان
لةسةردا
سارتةر
فيَلَد دةلَيَت
ئةو
رِيَككةوتنة
ناضيَتة
ئةنجوومةنى
ثيرانى ئةمريكى
كةواتة
لةضوارضيَوةى
رِيَككةوتنى
جيَبةجىَ
كارى دةبيَت
و لةمةترسى
رةخنةى كؤنطريَس
دةرباز
دةبيَت
ماناى واية
حكوومةت خؤى
ئيمزاى
دةكات
رِةنطة
مةسةلةكة
وابيَت ئةو ثةيمانةى
سةرؤكى نوىَ
ثابةندى
نةبيَت.
ثيَشنياركراوة
كة دوو جؤرة
يةكيَكى
ئةمنييةو
ئةويتريش
ئابوورى و
سياسى و
فةرهةنطيية
طرفتى طةورة
لةئةمنيية
كةوةية.
ستراتيذى
ئةمريكا ثاش
جةنطى جيهانى
دووةم ئةو
ثيَطةيةى كة
ثيَويست بوو
بةتايبةتى
لة
رؤذهةلآتى
ناوةرِاست
بةدةست بهيَنريَت
دةستيان كرد
بةضةندين
ثرِؤذة ثرِؤذةيةك
كةثيَى
دةلَيَن
ترومان
لةسالَى 1979
دووةمين ثرِؤذةى
سةركردايةتى
ضوارقؤلَى
سالَى 1951 دواتر
ثرِؤذةى
دامةزراندنى
ضوارضيَوةيةكى
سةربازى لة
رِؤذهةلآتى
ناوةرِاست
لةسالَى 1953 ثةيمانيَكى
ئيَراقى
ئةمريكى
هةبوو لة
سالَى 1955 (حلف
بغداد) كرا
دواى
ئايزنهاوةر
لةسالَى 1957 دواتر
ثرِؤذةى
رِؤذهةلآتى
طةورة 2002 ثرِؤذةى
رؤذهةلآتى
نوىَ 2006
ئةوانة
هةموو
ثرِؤذة بوون
بؤ ئةوةى
ئةمريكا
بتوانيَت
دةسةلآتى خؤى
لةرِؤذهةلآتى
ناوةرِاست
بةهيَز بكات
و قولَيشى
بكاتةوة ئةو
ثرِؤذانة
زؤربةيان
تووشى شكست
بوون،
دةربارةى
ئةو
ثةيمانةى
ئيَستا
ثيَشنيار
كراوة
لةنيَوان
ئةمريكاو
ئيَراق
كيَشةى
سةرةكى
ئةوةية
برِيارةكانى
ئةنجوومةنى
ئاسايشى
نيَودةولَةتى
لة كؤتايى 2008
تةواو دةبن،
تا ئيَستا
زياتر لة 80
برِيار لة
1990ةوة تا
ئيَستا
دةرضووة
زؤربةيان
لةسةر
فةسلَى 7ن
تةنيا يةك
برِيار هةية
كة كوردى
تيَداية 688
لةسةر فةسلَى
7ةم
دةرنةضووة
هةرضةندة
زؤر بؤضوون
هةية كة
ئةويش لةسةر
فةسلَى 7
دةرضووبيَت
هةرضةندة
بةديقةت
نةنووِسراوة
ئايا لةسةر فةسلَى
7 دةرضووة
يانا.
طةرِانةوةى
سةروةرى
دواى
كؤتايى
برِيار un
ئيَراق
سةروةرى بؤ
دةطةرِيَتةوة
ئةمريكييةكان
كاريان
لةئيَراق
لةطةلَ
برِيارةكانىun
تةواو
دةبيَت
ئيَراقيش
دةبيَتة
ولآتيَكى
سةربةخؤ
سةروةرى خؤى
بؤ دةطةرِيَتةوة
كة ثيَش 2/8
هةيبوو
لةسالَى 1990 لة
داطيركردنى
كويَتةوة
دةستى
ثيَكرد
ثرسيار
ئةوةية بؤ
جيَى
ناهيَلَن
لةكاتيَكدا
ئيَراق
دةبيَتة
ولآتيَكى
سةربةخؤو
ئيَستاش
ئةمريكا
دةيةويَت
رِيَككةوتننامةيةك
مؤربكات،
ليَرةدا
ئايا هةردوولا
هاوسةنطن
يان نا؟ من
دةمةويَت
ضةند
جياوازيةك
لةو رِووةوة
بكةم بةثيَى
ئاماريَك كة
ئةو
جياوازيية
لة نيَوان
ئةمريكاو ئيَراق
زؤر بةزةقى
دةردةكةويَت
ئيَراق
25مليؤن كةسن
ئةمريكا
نزيكةى 300
ملؤنة
دةستكةوتى
تاكة كةسيش
لة ئةمريكا
نزيكةى 42
هةزار دؤرة
سالآنة بؤ
هةر كةسيَك
داهاتى
نةتةوةيى
ئةمريكا نزيكةى
15 ترليؤن
دؤلارة لة
ئيَراقى 33
مليؤن
دؤلارة جطة
لةو
زيادييةى لة
نرخى نةوت
هاتووة كة
دةكاتة 40
مليار دؤلار
ئةوةش حساب ناكريَت
ضونكة
حالَةتى
تايبةتة
بيَكارى لةئيَراق
زياتر 30% ية لة
ئةمريكا5%
كةواتة
ليَرةدا كىَ
ثيَويستى
بةكيَية؟
ئايا
ئةمريكا
ثيَويستى بة
ئيَراقة يان
ئيَراق
ثيَويستى بة ئةمريكاية
كيَشةكة
ليَرة دةست
ثيَدةكات، ئةطةر
ئيَراق
ثيَويستى بة
ئةمريكاية
كةواتة ئةمريكييةكان
بؤ داوا لة
ئيَراق
دةكات رِيَككةوتننامةيةكى
وةها كة
لةياساى
نيَودةولَةتى
و ياساى
مةدةنيش كة
ثيَى
دةلَيَن
ملكةض بوون
واتة
ضةسثاندن
بةزؤر
بةسةرياندا.
ليَرةدا ئةو
رِيَككةوتنة
لةرِووى
ياساى
نيَودةولَةتييةوة
كيَشةى هةية
ئةويش
ئةوةية كة لة
رِيَككةوتنى
ظيةنناو
سالَى 1969
دةلَيَت
ثةيمان دوو
ثةيوةندية
لة نيَوان
دوولايةن
زياتر
بةشيَوةيةكى
يةكسان
لةسةر
ئيَرادةيةكى
سةربةستانة
ليَرةدا
ثرسيار
ئةوةية ئايا
لةنيَوانى
دوولايةنى
يةكسان داية
يان ئيرادةى
ئازاديشى
تيَداية
كةواتة
ليَرةدا
كيَشة
لةوةداية
يان دةبيَتة
ثةيمانيَكى
ناهاوسةنط
لة ئةنجامدا
شيَوازيَكى ديكةى
دةبيَت
ئةمريكييةكان
هاتوونةتة
ئيَراق و
طيانيان
بةخشيوة
زياتر لة 400
سةربازيان ليَكوذراوة
زياتر لة 400
مليار
ثارةيان
سةرف كردووة ئةوانة
هةموو
بةماوةيةكى
كةم
بطةرِيَنةوة
حكوومةتى
ئةمريكا
دةكةويَتة
بةردةم
بةرثرساريَتى
ئةو هةموو
كارة كراوة
بةرامبةر
بةضى واتا
حكوومةتى
ئةمريكا
ثيَويستة
ئةنجاميَكى
هةبيَت
بةرامبةر
ئةو كارانة
كردوويةتى ئةوةش
ئةو
رِيَككةوتننامةيةية
كة ئيَستا ثيَشنيارى
كردووة
ئةمريكا 106
بنكةكى
سةربازى
هةية لة
ئيَراق بةثيَى
ئةو
رِيَككةوتنة
دةبيَتة 14 يان
بؤضوونيَكى
ديكة هةية
دةيكةنة 5
بنكةى
سةرةكى
كيَشةى 50
مليار
دؤلارى
ئيَراقى
هةية كة
لةسندوقى
نةتةوة
يةكطرتووةكانة
ئيَستا
ئيَراقييةكان
ناتوانن
دةستكارى
بكةن. ئيَراق
115 مليار بةرميلى
يةدةطى هةية
لة نةوت لة
كوردستان
نزيكةى 40
مليار هةية
ئةوانة
هةموو
كيَشةن و
فاكتةريشن
بؤ ئةو
رِيَككةوتنة
ليَرةدا
دةلَيَين ئايا
كىَ لةم
رِيَككةوتنةدا
زياتر
قازانج دةكات
ئايا
دةولَةتيَكى
لاوازى ثرِ
كيَشة و قةيران
كةواتة
حكوومةتى
ئيَراقى
ثيَويستى بةزلهيَزيَك
هةية كة
بتوانيَت
ئةو
هاوسةنطيية
بثاريَزيَت
ئةوةش بىَ
ئةوة نابيَت
كة
دةولَةتيَك
بيَتة
دةولَةتيَكى
بضووكترو
زةعيف تر لةخؤى
بىَ ئةوةى
رِةضاوى
بةرذةوةندى
خؤى بكات يةكيَك
لةبةرذةوةنديية
سةرةكييةكانى
ئةمريكييةكان
ئةوةية كةوا
بتوانيَت
رِؤلَيَكى سةرةكى
ببينيَت
لةمةسةلةى
دةرهيَنانى
نةوتى
ئيَراق دا بةرِيَذةى
قازانجى
بةرزو
سووديَكى
زؤر بؤ ئابوورى
ئةمريكا
وةردةطريَت
مايكل كيلةر
بةرِيَوةبةرى
دراساتى
ئاشتى و
ئاسايشى
نيَودةولَةتى
لةلةندةن
شتان هاوس
لةمانطى1
لةسيمنياريَكدا
بؤ ضوونى
وةها بوو
سياسةتى
دةرةوةى ئةمريكا
بؤ ناردنى
هيَزة
سةربازييةكان
بؤ ئةوةية كة
بتوانن
بةشيَوةيةكى
سةرةكى
ثيَويستى
خؤى لة نةوت
دابين بكات
وةك دةزانين 65%
ثيَويستى
ئةمريكا لة
دةرةوة بؤى
ديَت
رِيَذةيةكى
زؤرى لة رؤذهةلآتى
ناوةرِاست
بؤى ديَت،
مانةوةى ئةمريكا
لةرِووى
مةدةنى و
ثيَشكةوتن
ثيَويستة بةدابينكردنى.
|