رؤلى زانست و رؤشنبيريي لةنويَكردنةوةى
هزرى نةتةوةيي كوردى
د.بةدرخان سندى
20/10/2008
لةلايةكى ديكةوة د.بةدرخان سندى ئاماذةى بةوةكرد كة زؤرينةى بةشداربووانى كورد جةختيان دةكرد كة هةنديَكــ كةسايةتيية ناسراوةكانى رؤشنبيرى عةرةبى لة رةسةندا كوردن وةكــ رةسافى و شةوقى و عةقادوو جورجانى و ئيبن خةلةكان. جطة لةوةى جةخت لةوة دةكاتةوة كة هيض يةكبوونيَكى هزرى بةدى نةكردووة تةنها خويَندنةوةى بابةتةكان بووة بؤية ئةوان لة طفتوطؤيةكى نا هاوسةنطدا بوون لةرِووى هيَزةوة. زؤربةى وتارةكان جةختيان لةسةر يةكيَتى نيشتمانى لةئيَراقدا دةكردةوة لةطةلَ ثةيوةندى ميَذوويى نيَوان عةرةب و كوردو خواستى كورد بؤ مانةوةى لة ئيَراقدا، عةرةبةكان راشكاوبوون بةلآم ئيَمة نا.
- د.سندى جاريَكى ديكة ئاماذةى بةناهاوسةنطى وتارةكان و دوورى ناونيشان لةناوةرؤكةوة كرد هةروةها طوتى وتاريَكى يةكطرتووم بةدينةكرد كة باس لة هزرى نةتةوةيى كوردى بكات.
- لة كؤتايى بابةتةكةشيدا د.سندى ضةند راسثاردةيةكى خستةرِوو بؤ نويَكردنةوةى هزرى نةتةوةيى و طوتى:
1- هزرى نةتةوةيى هيض نرخيَكى نابيَت ئةطةر بيَتوولة ويذدانى نةتةوةيةكــ نةرِسكابيَت هةر بؤيةش ثيَويستة رِوو لةهاونيشتمانى (هاوولآتى) كورد بكةين بؤ برةودان بةلايةنى رؤشنبيرى و زانستى خؤيان بةوةى كة ئةم دوو لايةنة بةذيَرخانى هزرى نةتةوةيى دادةنريَن و هيض هزريَكى نةتةوةيى نابيَت بةبىَ رؤشنبيرى و ئاراستةيةكى زانستى.
2- هةر طؤرِانكارييةكى مةعنةوى لة نةتةوةدا دةبيَت لةسةر ماددى بيَت، ضونكة ضوون بة ئاراستةى طةشةسةندنى تةكنةلؤذى كة خؤشطوزةرانى كؤمةلآيةتى بةدى بيَنيَت ئةوا سوودو سةرمايةى طةرِاوة شانازى كردنى زياترى هاوولآتيية بةنيشتمانةكةى و هةرطيز بير لة ضوونة دةرةوة ليَى ناكات و بةلَكو خؤى ثيَوة دةبةستيَتةوة.
3- ثيَويستى ئاراستةكردنى رةوةندى كورد لةهةندةران و طؤرِينى بوونيان بؤ هةبوونيَكى ئةريَنيانة، ضونكة رةوةندى كورد و بةرنامةى راطةياندن بةيةكةوة دةتوانريَت كار بؤ برةودان بةلايةنى نةتةوةيى بكات بؤ خؤبةستنةوة بة كوردستان و نةكــ بة هاندانى لاوان بؤ بةجيَهيَشتنى كوردستان.
4- ثيَداضوونةوة بةريَساو ثةرتووكةكانى قوتابخانةكانمان كة دةبيَت ليذنةيةكى بالآى ثسثؤرِ و توانادار هةبيَت كة سوود لة ثشكنينى ريَساى ولآتة رزطاريخوازةكان بكات بة ئاشنابوون بةضؤنيةتى تواناى كتيَبى قوتابخانة لة ضاندنى هزرى نةتةوةيى لة كةسايةتى فيَرخوازدا.
5- تواناداركردنى مامؤستاو مامؤستايانى زانكؤيى لةريَطاى كؤرسى تايبةت بؤ توانادار كردن بة ضوونة ناو ثيَكهاتةى كةسايةتى فيَركةر بؤ سوود طةياندن لةبةرجةستةكردنى هزرى نةتةوةيى تياياندا.
6- بةرنامةكانى راطةياندنةكانمان دةبيَت سةرثيَى و طوتاريانة نةبن بة قةد ئةوةى كة ثيَويستة خويَندنةوةيةكى راستةقينة و سوودمةنديان بؤ كرابيَت لةلايةن ثسثؤرِان لة زانستى سايكؤلؤذى و كؤمةلَناس و بةئاراستةى ضاندنى هزرى نةتةوةيى لةلايةن بيسةران و بينةران و خويَنةران.
7- هةماهةنطى تةواو راست و دروست هةبيَت لةنيَوان هةردوو وةزارةتى ثةروةردةو بةرطرى لة ثيَناو بةخشينى ريَساى خويَندن بؤ ئاطاداربوون لة هةولَ و كؤششى هيَزة كوردييةكان لة مةشق و راهيَنان بؤ بةرطريكردن لةخاكى نيشتمان.
8- كردنةوةى بةشيَكــ لة كؤليذى ثةروةردة بةناوى كوردؤلؤذى بؤ دروست كردنى مامؤستا ئةم بابةتة، دةتوانريَت ئةم ماددةية بخويَنريَت بةهزرى نةتةوةيى كورديشةوة لة قوتابخانة ناوةندى و دواناوةندييةكان، هةروةها كردنةوةى لقيَكــ لة ثةيمانطاو خانةى مامؤستايان بؤ دروستكردنى مامؤستاى ئةم بابةتة كة ميَذوو و جوطرافياى كوردى و كؤمةلَطاى كوردى لةخؤ دةطريَت.