"ئافرةت و راطةياندن"

كؤرِى خاتوو/ تامان شاكر
25.11.2008

  بيَطومان ئافرةتانى ناو رِاطةياندنى وةكو هةموو بوارةكانى تر توشى كؤمةلَىَ طرفت دةبنةوة، لةوانةية لةهةندىَ رِووةوة طرفتةكانى ئةوان زؤر سةختر بىَ لة طرفتى ئةو ذنانةى كة رِؤذانة لةدامودةزطاكان كاردةكةن، ضونكة كارى رِاطةياندن كاتى زياترى دةويَت، ئازادى زياترى دةويَت، مانةوةى شةوانى دةويَت لة هةر دةزطايةكى ترى رِاطةياندن وةك (رِؤذنامة، طؤظارةكانيش) دةطريَـتةوة.

بيَطومان من خؤشم يةكيَك لةوانةى كة ماوةيةكى زؤرة لةبوارى رِاطةياندن كار دةكةم، لةماوةى ئةو سالآنةى كة لةناو رِاطةياندنى كوردى كارم كردووة هةست ئةكةم كيَشةى ذنان لةناو رِاطةياندنةكاندا ئةوةندة كيَشةيان نية وة هةروةها لةبوارى ذيانيشدا زؤرترين كيَشةكان لاى ثياون. ضونكة ثياوة برِياردةدات و توندوتيذى ئةنويَنىَ، بةلآم ئيَمة وةك نةريتيَك لة كؤمةلَطاى كوردى هاتووين تةنيا كارمان لةسةر كيَشةكانى ذن كردووة.

ئيَمةش بةتايبةتى ئةمرِؤ كة (25/11/2008) ى رِؤذى بةرِةنطاربوونةوةى توندوتيذى ية، دذ بةذنان، من ليَرةوة داوا دةكةم نةك لةم رِؤذةدا بةرةنطارى ئةم دياردةية ببينةوة، بةلَكو لةهةموو رِؤذةكانى ذيانماندا هةولَبدةين لةخؤمانةوة دةست ثيَبكةين و توندوتيذى ئةنويَنين.

ضونكة مرؤظــ ئةطةر بيةويَت طؤرِانكارى بكات ثيَويستة ثيَش هةموو كةسيَك خؤى بطؤرِيَت، ضونكة ئةطةر من خؤم نةطؤرِم هيض كةسيَك برِوام ثيَناكا، بؤ نموونة لة كوردستاندا زؤرترين رِؤذنامةو طؤظارو كةنالَى تةلةفزيؤنى و رِاديؤى و هةموو جؤرة دةزطايةكى رِاطةياندنمان هةية، بةلآم بةداخةوة زؤربةيان رِاطةياندنى حيزبين! كاتيَك حيزب دةست لةسةر هةموو شتيَك دادةطريَت، بيَطومان ناتوانين ئيَمة طؤرِانكارى بكةين، ضونكة كؤمةلَطا بة رِاطةياندنيَكى بةهيَزو سةربةخؤ دةطؤرِيَت، بةلآم بةحيزب كردنى كؤمةلَطا، كؤمةلَطا هيضمان ناطؤرِيَت. بةداخةوة تا ئيَستا ئيَمة كارمان لةسةر ئةوة كردووة، هةر ضةندةش حيزبى نيم، بةلآم دةتوانم لةسةر حيزبيةكةمان قسة بكةم. بةحيزبى كردنى زؤرترين و كةمى رِيَكخستن ئةندامةكان، ض لةناو دةزطاكانى رِاطةياندن و وةزارةتةكان ض لةناو يةكيَتى ئافرةتان و ذنان و دةزطا حيزبيةكانى تر، ئةمة خؤى لةخؤيدا هةلَةيةكى طةورةية و زةرةريَكى زؤرى لةئيَمة داية وة رِاطةياندنى حيزبةكانيش كة زؤرينةن لةم وولآتة، بيَطومان رِةنطدانةوةى بيروبؤضوونى حيزبن! وة نةيانتوانيوة بةرِاستى.... هةنطاويَكى وابنيَن بؤ ئةوةى خةلَك هؤشيار بكةنةوة، ضونكة رِاطةياندنةكان، ئةمرِؤ ئةطةنة هةموومالَيَك بةتايبةتى رِاديؤو تةلةفزيؤن هةر ضةندة ئيَمة وةكو كورد دةميَكة لةكةلتوورى رِؤذنامة خويَندنةوةمان زؤر كةمة يان نيمانة، زؤرجار خاوةن رِؤذنامةكان كةمن ضةند جاريَك ثيَشنيارم بؤ كردن ضؤن دوكانى سةوزة هةية، لةجياتى ئةوةى رِؤذنامةكانيان دةميَنيَتةوة بيدةن بةدووكانةكان دايبنيَن بؤ ئةوةى خةلَك فيَرى كةلتوورى رِؤذنامة خويَندنةوة بيَت، وة لةبةر نةبوونى كارةبا يان زؤرجار ئةو بابةتانةى كة لة رِؤذنامةكان بلآو دةكةيتةوة مةرجة لة دةزطاكانى رِاطةياندن بلآو بكريَتةوة، بةلآم ليَرةدا ئيَمة كيَشةيةكمان هةية كة ئةويش كةرتى تايبةتة كةنةمانتوانيوة دةسةبةرى بكةين، ئةويش هؤكارى زؤرة بؤنموونة (كةسيَكى كورد ئةطةر بورذوازى بيَت زؤرجار دةردةضيَت نيشتمان ثةروةرن كة زؤرتر بايةخ بةلايةنى ثيَطةياندنى و بةرةوثيَش بردنى كؤمةلَطا ئةدةن، بةلآم بةداخةوة بورذوازى كوردى ئيَمة تا ئيَستا نةطةيشتؤتة ئةوةى كة بيربكاتةوة تةلةفزيؤنيَكى باش دابنيَت و سوود بةخش بيَتـــ. وة كةرتى تايبةت بىَ و سةربةخؤ بيَت، لةبةر ئةوةى دةبينين لةوولآتانى دةرةوة بةسةدان تةلةفزيؤنى هةية كة هى تاكة كاس يان هى ضةند كةسيَكة، سلبى ية وة بة )ستؤن ستؤنى) بةر لةوةى ببيَتة سةرؤك وةزيرانى ئيَستاش لةكؤمةلَيَك كةنالَى تةلةفزيؤنى هةبووة وةنةبوونى كةرتى تايبةت و بةتايبةتى لةبوارى رِاطةياندنةوة واى كردووة ئيَمة نةتوانين ئةو هةوالَ و رِووداوانة بةرِاستى و دروستى بطةييَنين ضونكة ئةطةر سةيرى هةنديَك رِؤذنامةو طؤظارى حيزبى بكةين تائيَستا نةيانتوانيوة بابةتيَك حةقى خؤى ثيَبدةن و بةدروستى بةئيَمةى رِابطةيةنن. شار بةر لةوةى هةموو ئةو بةلَطةو ديكؤميَنتانةى كة لةناو وةزارةت و ئةو كاروبارانةى وولآتى ئيَمة دةكريَت لةطةلَ ئةوةشدا كةزؤرجار رِؤذنامةكان باسى طةندةلَى دةكةن لةطةلَ ئةوةشدا بيَ بنةما وة هةورةها زؤرباسى بابةتى شةخسى دةكةن كة بةرِاى من ئةمة كاريَكى زؤر هةية كة هةبىَ، ضونكة ئيَمة دةتوانين رِةخنة لة كةسيَك بطرين لة دةزطاكانى رِاطةياندن لةسةر ئةو كارانةى كة دةيكا، بةلآم بؤمان نية رِةخنة لةكةسيَك بطرين كة ثةيوةندى لةطةلَ كىَ يةو ضى ئةخواتةوةو بؤ كوىَ دةرِوا بةداخةوة رِاطةياندنى كوردى شتى لةم بابةتةى زؤر تيَداية. خاليَكى تر كة دةمةويَت ئاماذةى ثىَ بكةم ئةويش بايةخ نةدانى هةندىَ لةدةزطاكانى راطةياندن و رؤذنامةكانة سةبارةت بة هةوالَى راست. ضونكة زؤرجار رؤذنامةكان بةراستى هةندىَ هةوالَ دةشيَويَنن لةبةر ئةوةى كة كاديرى باشمان نية لة راطةياندندا. وة ئةو كاديرانةى كة هةشمانة زؤرينةى ثياون زؤرجار بابةتيَك لةباس كردنى رووداويَك وةك كوشتنى ذنيَك يا لةهةر بواريَكدا بيَت سةير دةكةى ئةو هةوالَةى كة لةسةر ئةو ذنة دةينووسن بةهةمان عةقلَيةتى كؤمةلَطاوة دةينووسن. رؤذنامةنووسى هةميشة و بةردةوام دةبيَت لة ثيَشكةوتن دابيَت زياتر لة خةلَك راستطؤبيَت و بىَ لايةن بوةستيَت لةمةر بابةتةكان. زؤرجار لةهةندىَ رؤذنامةدا كة بةناو سةربةخؤية ئةو هةوالَة بلاَودةكاتةوة بةشيَوةيةك كة ذنة رؤذنامة نووسيَك دةكوذريَت، ئةمان جاريَكى تر بةمردويش دةيكوذنةوة كة ئةمةش يةكيَكة لةهةولةَكانى راطةياندنى كوردى ئةويش ئيستغلال كردنى ذنانة ياخود كضان كةبةكار دةهيَنريَن.كة زؤر كار هةية كورِةكان نايكةن و بةسةر ئةو كض و ذنانةى دا ئةدةن كة لةراطةياندنةكاندا كاردةكةن. وة هةروةها تائيَستا لة كوردستان ذنيَك نىية كة سةرنووسةرى رؤذنامةو ياخود بةريَوةرى تةلةفزيؤنيَك بيَت. تةنها ئةو رؤذنامانةى كة يةكيَتى ذنان دةرى دةكةن يان ريَدان كة دوو رؤذنامةن و سةر نووسةرةكانيان ذنن. وة لةناو دامودةزطاكانى حكومةت لةبوارى راطةياندندا ئافرةت نين. لةم رؤذانة لةلايةن ئةمريكيةكان (work shop) يَكيان ئةنجامدا بؤ هةموو بةرثرس و دةزطاكانى راطةياندن لة كوردستان لةناو ئةمانة تاكة ذنيَكى تيابوو ئةويش من بووم ئةوانى تر طشتى ثياو بوون. باشة بؤ دةبىَ راطةياندنى وةزارةتةكان هةموو ثياو بن كة بةريَوةى ببةن. ئايا كؤمةلَطا برِواى بةتواناكانى ئيَمة نىية. كةرِةنطة  زؤرجار ذنان لةثياوان باشترو بة سةرنج تر بن ضونكة بةراستى ذنان تةحةمول كردنيان هةية بةشيَوةيةك كة زؤر جياوازة لةطةلَ ثياو. خؤى لةخؤيدا نةبوونى لةدةسةلآت و شويَنى دةسةلآت ئةمة كاريطةرى زؤر خراثى كردؤتة سةر ذنان لةبوارى راطةياندنةوة.