يةكسانى نيَوان هةردوو رِةطةز

كؤرِى خاتوو/مهاباد قةرةداغى
24.11.2008

  لةم هةفتةية بةرِةنطاربونةوةى توندوتيذيية هةفتةيةكة رِاطةيةندراوة كة هةموو لايةك بةوثةرِى بةرثرسياريَتيةوة رِؤلَى خؤيان ببينن لةو ضالاكيانةى كة بةضرِى لة كوردستان لةهةموو ئاستةكانا ئةكرىَ بؤ ئةوةى تيَطةيشتنيَكى ديكة لةبارةى توندوتيذييةوة دروست بكرىَ هةروةها طرينطى ئةو هةفتةية لةوةداية تةنها ناوى لىَ نةندراوة بةرِةنطاربونةوةى توندوتيذى بةلَكو لةثالَ ئةوةدا ضةسثاندنى يةكسانى و رِووبةرِووبونةوةى توندوتيذى، ضونكة ئيَمة وةكو ئاستةنط توندوتيذى لة كؤمةلَطاى ئيَمةدا نية بةلآم ئيَمة زؤر وةكو ئاستةنطيَكى طةورة دةبينين لةبةردةم يةكسانيا ئةو توندوتيذييةى هةية بؤية بةضرِى هةفتةيةك تةرخانكراوة ثرديَكة هةفتةى بةرِةنطاربونةوةى توندوتيذى جيَطةى خؤشحالَية وةكو بةرثرسياريَتى ناوةنديَكى رِؤشنبيرى كة بنكةى كاوةية لةوةى كة رِؤشنبيريةكى نا توندوتيذى دروست بىَ رِؤشنبيران رِووناكبيرانى كوردستان بةرثرسيارييَتكى سةرةكيان بةرِاستى ئةكةويَتة ئةستؤ، هةروةها طةنجان و قوتابيان لةضةسثاندنى يةكسانى و لة كةمكردنةوةى توندوتيذيية رِؤلَةكى زؤر لةضاو ئةبينين ئةطةر بيانةوىَ بؤية من بةرِاستى وا دةضمة ناو باسةكةى خؤم كة باس لةيةكسانى بكةم، هةلَبةتة ئةمة لةئيَستاوة ئيَمة دةستمان ثىَ نةكردووة ضةند سالَيَكة بةرِاستى دةست بةوة كراوة باس لةيةكسانى بكرىَ لة كؤمةلَطاى ئيَمةوة.من ئةتوانم وا باسى بكةم يةكسانى جارىَ وةكو ضةمكيَكة وةكو ثيَناسةيةك مةبةست ليَى ضية، ئةطةر يةكسانى بةشيَوة فراوانةكةى باس بكةين، ئةوةية كة مرؤظيَك لةرِووى نرخ و بةهاى مرؤظايةتيةوة يةكسانة بةيةكيَكى تر ئةم دوو كةسة سةر بةكام ضين بن سةر بةكام تويَذ بن سةر بةكام رِةطةز بن سةربةكام توخم بن، بةلآم كاتيَك باسى يةكسانى جةندةويية ئةكةين ئةو وةك يةك بوونة ئةخريَتة رِوو كة لةنيَوان نيَرينةو ميَينةى زؤردا هةية واتا دوو توخمى مرؤظـــ كة ثيَكهيَنةرى سةرةكين لةناو خيَزاندا لةناو كؤمةلَطةدا لةهةموو دامودةزطانداية ئيَستا بةلآم ئيَمة ناضينة ناو ئةوةى كة سةرضاوةى ئةوةى ئةو نايةكسانيةى ئةو نايةك هاوسةنطيةى لةكيَوة هات ضونكة ديَت كة بضينة ناو ئةو وردة كارييةوة ئةبىَ باسى ميَذوو بكةين باسكردن لةمةش بةرِاستى ئةمان طةرِيَنيَتةوة بؤ سةرةتاى كؤمؤنةتانم كؤمؤكيا باشكردنى ميَذوو كؤمؤنة سةرةتاييةكان و ئةوانة زؤربةى قوتابيان ثيَم واية كة ئيَستا ليَرة دانيشتوون لةبارةى ميَذووى ضينايةتي و ئةو ململانيَيةى كة لة سةرةتاوة دروست بوو كة ئةو نايةكسانيةى هيَناوةتة ئاراوة شارةزاييةك هةية بؤ ئةوةى ثيَويست ناكات ئيَمة بطةرِيَينةوة بؤ ميَذوو، ئيَمة دةزانين كةمةسةلةى ململانيَى ئابوورى و ئةوانة هؤكارى سةرةكين لةوة ناهاوسةنطيةك لةنيَوان هيَزى كار هيَزى كاريش ذن و ثياو لةناو كؤمةنة سةرةتاييةكانةوة دةستى ثيَكردوو ئيتر بةطةشةسةندنى ئامرازةكانى كاروبةوةى كة بةرذةوةندييةكان زياتر لةرِيَطةى ئةم ململانيَية نةوةك كةوتة دةستى لايةك و لايةكى تر ناهةق ناهاوسةنطية كةلةنيَوانيا تيَكضوو بؤية ئةو ململانيَية ميَذووييةى كة هةبووة بةسةدان سالَ يان هةزاران سالَ ئةتوانين بلَيَين خاياندووة بةلآم ئةمة ضونكة شتيَك بووة لةسروشتى مرؤظا نةبووة بةلَكو كةلتوورةكان دروستيان كردووة بؤية ئةو شتةى كة ناسروشتى بووة هةميشة هاورِىَ خةباتيَك تيَكؤشانيَك هةية بؤ ئاسايى كردنةوةى ئةو شتةى كة نائاسايية روو ئةدات، واتة سروشت مرؤظى بةيةكسانى دروست كردووة لةرِووى بةهاى مرؤظايةتيةوة ذن و ثياو يةكسانن، بةلآم كةلتوورةكان هاتوون بةرذةوةنديية ئابوورييةكانيش وايانكردووة كة ئةو ململانيَية دروست ببىَ و لايةك لةسةر حيسابى لايةكةى تر مافيَكى زؤرتر بؤخؤى بةدةست بيَنىَ و مافى لايةكةى تر كةمتر بىَ كة لةم هاوكيَشةيةدا ذنان بةرذةوةندييةكانيان لىَ زةوتكراوة مافةكانيان لىَ زةوتكراوة بةرامبةرةكةشيان ثياو بووة زياتر مافيَكى زؤرتر لةوةى كة هةيةتى يا كة ثيَويستى ثيَيةتى كةناويَك بردوويةتى واتا مافيَك لةكةسيَكى تر بةو كةسةى تؤ بؤخؤتى واتا مافيَك لةكةسيَكى تر بةو كةسةى تؤ بؤخؤتى ئةبةى ئةمة ئةو نايةكسانية، دروست ئةكات كة يانا هةوسةنطيةكةش دروست بوو لةهةربواريَكةوة بىَ ئةو ناهاوسةنطية ئةبيَتة هؤى دروست بوونى ململانىَ ململانيَش بةبىَ توندوتيذى نابىَ ئةو توندوتيذييةى لةناو خيَزانةكاندا هةية لةناو كؤمةلَطا لةدامودةزطاكاندا، بةشيَوةى جياواز بةهؤى ئةو ناهاوسةنطيةى بةرذةوةندييةكانى ئةم دوو توخمةوة سةرى هةلَداوة. بؤ ئةوةى توندوتيذى نةميَنىَ ئةبىَ باوةرِمان بةيةكسانى بةرامبةرةكةمان هةبىَ ئةطةر ثياوة بةرامبةرةكةى ذنة ئةطةر ذنة بةرامبةرةكةى ثياوة من بةرِاستى زؤر بةزمانيَكى سادةو ساكار نامةوىَ بضمة ناو ئةو دةستةواذة ئةكاديميةكانةوة ضونكة ثيَم خؤشة لةدواييدا مناقةشةيةك دروست بىَ هةروةها ثيَم خؤشة لة واقعيَكى كؤمةلَطةى خؤمانةوة زياتر قسة بكةين.بؤ ئةوةى يةكسانى بضةسثىَ يان ثيَويستة ضى بكرىَ لةرِاستى ثيَويستة مرؤظـــ يةكسانى خوازبىَ يةكسانى خوازى ئةوةية كة تؤ دان بةماف بةتوانا بةهةموو ئةو شتانة كة بؤ خؤت ثيَت رِةواية بؤ بةرامبةرةكةشى بةرِةوابينى ئةمةش واتا سيفةتيَكى ديموكراتى لةناو تؤيا هةبيَت، ئةمة ضؤن ئةضةسثىَ بيَطومان لة رِووى ثةروةردةييةوة ئةطةر ئيَمة وةكو كورد ئةو دةرفةتةمان لة كوردستانا بةهؤى هؤكارى سياسى هةبووة وايكردووة كة ئيَمة تواناى طةشةسةندنى كؤمةلَطةكةمان ئةو توانايةى نةبووة كة طةشة بكات زؤر هؤكار بةلآم نةطةيشتاية ئةو دةرفةتة هةية كة هيض نةبىَ بةبةشيَكى كوردستانا كة ئةم بةشةية حوكميَكى خؤمالَى هةية دامودةزطاى خؤمالَى هةية ئةطةر ويستى ئةوةمان هةبىَ كة مرؤظى ديموكراتخواز مرؤظيَك كة بتوانيَـت دةنط بةويترا بنىَ وةكو خؤى وةكو مرؤظةكة هةية بةو شيَوةية دانى ثيَدابنىَ بةتواناكانى ئةوةى رِيَطةى ثةروةردةوة دروست ببىَ، واتا ئةم ثةروةردةية لةناو خيَزان لةناو دامودةزطاكان لةناو زانكؤكان دروست ببىَ كة ئةمة مانايى ئةوة نية كة ئيَمة ئيَستا لةسفرةوة ثيَويستة لةمندالَةوة دةستى ثىَ بكةين ئةى طةورةكان كيَن كاتىَ ئةلَيَم  رِؤشنبير ئةركيَكى سةرةكى ئةكةويَتة ئةستؤ خويَنةوار رِؤلَةكى قوتابى و لاوان و ئةوانة رِؤلَةكى زؤر سةرةكيان هةية لةوةى يةكسانى بضةسثيَنن، ماناى ئةوةية ئيَمة كة تيَطةيشتنيَكمان لةلا دروست ئةبىَ كة طةورةين خؤمان وا ثةروةردة نةكراوين بةزؤر هؤكار هؤكارى سياسى و هؤكارى ئابوورى هؤكارى ئةو جيؤثؤليتيةكةى كة كوردستان هةيبووة زؤر كاريَكى ناهةموارى لةسةر ميَذووى ئيَمة داناوة لةسةر كةلتوورى ئيَمة داناوة بةلآم كة ئيَمة ئيَستا طةورةين كة ثيَطةيشتنمان هةية كة ئةزانين ديموكراسي ماناى ضية، بةهؤى خويَنةوارييةوة توانيومانة لةو ضةمكانة شارةزابين كةلتوورةكان تيَكةلآوييةكان بؤ دروست بووة ئيَستا كوردستان كؤمةلَطةيةكى كراوةية بةرِووى دنياية زؤر كةسمان ضؤةتة دةرةوة لةدةرةوة ديَتةوة ئةو دانوستانة كةلتوورييةكةى لةطةلَ كةلتوورةكانى ديكة لةطةلَ ولآتانى ديكة هةبووة كةواتة ئيَمة ئيَستا زؤر دةرفةتمان زياتر هةية لةوةى بتوانين لةديموكراتى تيَبطةين وة خؤمان خؤمان ثةروةردة بكةين واتة طةورةش دةكرىَ ثةروةردة بكريَن، من ثيَم وانية تةنها ئةوة رِاستة ئةوة بنضينةيية كة مندالَ لة باخضةى ساوايانة وةكو كةسيَكى ديموكرات ثةروةردة دةكريَت بةلآم طةورةش دةتوانىَ ئةوة بكات ئةطةر ويستى ئةوةى هةبىَ ئيرادة زؤر طرينطة لةم مةسةلةية كةبتوانين خؤت وةكو كةسيَكى ديموكرات ثةروةردة بكةى بيَطومان مرؤظيَكى ديموكرات مرؤظيَكى ئازاديخواز ثيَويستة كاتىَ وةكو مرؤظيَكى ديموكرات خؤت ثةروةردة دةكةى كؤمةلَيَك ضةمك هةية لةخؤتا بةرجةستة دةكةى ثيَش هةر كةسيَكى تر سيفةتى ليبرِالَبوون ئازاديخوازى، وةسيفةتى ئاشتى خوازى كة ئةمان هةموو بةبىَ ئةمانة وةكو كؤلَةكةى ديموكراتى يا كؤلَةكةى ديموكراتين ئاشتى خواز تؤناتوانى مرؤظيَكى ديموكرات بى بتوانى دان بةكةسيَكى ديكةى بةرامبةرى خؤتا بنىَ ى بةلآم هاوكات مرؤظيَكى شةرِ خوازيش بيت، ئةو مرؤظانةى كة ئاشتى خوازن كة بيَطومان دذى توندوتيذين لةناو ضةمكى ديموكراتيا ضونكة داننان بةيةكترى هةية تيَطةيشتن لةرِيَطةى ديالؤطةوة تيَطةيشتن هةية بؤية، ديالؤط هةميشة ئةتوانىَ تيَطةيشتنيَكى زياتر دروست بكا لةوةى كةتؤ تةنها هةولَبدةى بةتوندوتيذى رِايةكانى خؤت بسةثيَنى بةسةر كةسيَكى ديكة بةهةر شيَوازيَك بىَ ئةو سيفةتة ديموكراتخوازييةى كة لة ئينسانا هةية ئةتوانين واى لىَ بكات كة بةرامبةرةكةى ئيدى ئةو بةرامبةرة سةر بة ض توخميَكة ض رِةطةزيَكة ض ضينيَكة ض تويَذيَكة، قبوولَى بكا وةكو خؤى قبوولَى بكا لةرِيَطةى دياليَك ديالؤطيشةوة بتوانىَ بطاتة تيَطةيشتنيَكى دروستر كة ئةطةر هةر كةسيَك هةر خؤى ثيَى رِاست بوو ناتوانىَ دان بةرِايةكى جياواز دابنىَ كة بةرامبةرةكةى هةيةتى بؤية من وةكو سيفةتى ثةروةردة ماناى ثةروةردةكردنى ئةو يةكةى كةمندالَة ثؤشراوة بنضينةيةك دةيزانن وةخؤ ثةروةردةكردن مرؤظ تةنيا ضاوةرِيَى ئيَوة نةبىَ كةسى ديكة بيَت و ثةروةردةى بكا، بةلَكو خؤ ثةروةردةكردن لةرِيَطةى خويَندنةوة لةرِيَطةى ئةو دانوستانة كلتووريانةى كة ئيَستا خؤشبةختانة لة كوردستانا لةرِيَطةى سمينارو وؤرك شؤثا و زؤر شيَوازى ديكةى تيَكؤشان كة رِيَكخراوةكان دروستى ئةكةن كة دامودةزطاكانى حكومةت هةندىَ جار دروستى ئةكةن دواتر دةرفةتيَك هةية ئيَمة بتوانين خؤشمان خؤمان ثةروةردة بكةين، بيَطومان دوو شيَواز هةية ئيَمة بتوانين يةكسانى يان هةر ضةمكيَكى تر ئيَمة كة باوةرِمان ثيَيةتى لة كؤمةلَطةدا بيسةلميَنين. دوو رِيَطةت هةية رِيَطةيةك بةشةرِة رِيَطةيةك بةئاشتية ئينسان كةباوةرِى بةضةمكيَكة بةثرةنسيثيَكة كة دةيةويَت لة كؤمةلَطةدا بيضةسثيَنين ئايا كاميان دةتوانىَ بةشيَوةيةك بضةسثيَت كة ئاييندةتى بؤ دابين بكات ئةوةى كة بةزؤرة بةشةرِة بةسةثاندنى توندوتيذيية يان بة ئاشتيةو بةو شيَوة ديموكراتيةى كة باسمان كرد بةياوةرى من بة ئامرازةكانى ئاشتى ئةو ثرةنسيثة بضةسثيَنريَن ئاييندةيةكى زؤر دوورودريَذ ترى دةبيَت تؤ دلَنيا ئةبى لة ئةنجامةكةى. بيَطومان وةك وتم لةرِيَطةى طفتوطؤ لةرِيَطةى طفتوطؤوة تؤ دةتوانى ئةوةى هةتة بةبةلَطةوة بيسةلميَنى بيسةلميَنى بؤ ثيَويستة يةكسانى لة كؤمةلَطا هةبيَت بؤ ثيَويستة توخمةكان بةرامبةر بةيةك وةكو يةكترى ببيندرىَ ضؤن كؤمةلَطة طةشة ئةكا ئةطةر تؤ ئةم دوو توخمةت وةكو يةكترى بينى واتا تؤ بةبةلَطةوة ئةيسةلميَنيَت كة بةبىَ يةكسانى ديموكراسى ئةبيَتة شتيَكى مةحالَ، ناتوانى لة كؤمةلَطةيةكدا بلَيَين من دةمةوىَ سيستةميَكى ديموكراسيم هةبىَ سيستةميَكى سياسى ديموكراسيم هةبيَت بةلآم لةناو ئةو سيستةمةدا تةنها ثياو بةرِيَوةبةرى هةمووشتيَك بىَ، ئةمة شتيَكة وةكو مةحالَ ئةبينريَت بةرِاستى كاتيَك ديموكراتى دروست بووة ثيَش 2400 سالَ ثيَش ئيَستا ئةوكاتة كةموكورِى هةبووة بةلآم لةماوةى بةدريَذايى 2400 سالَ ئةمة طةشةى كردووة طةشةيةكى زؤرى كردووة كاتىَ لةيؤنستانى كؤن ئةم ضةمكة داهاتووة سةرةتا تةنها ثياوانى دةولَةمةند بؤيان هةبووة بةشدارى بةرِيَوةبردنى ولآت بكةن، بةلآم ئايا لةو ميَذووة دروودريَذةى كة لةم ضةمكةو كة ئةو طؤرِانة زؤرةى بةسةرا هاتووة طةيشتؤتة ئةوةى كةدان بةوة دابندرىَ دةبىَ رِةطةزةكان توخمةكان هةموو بةشيَوةيةكى يةكسان بنردريَن لةبةردةم ياسادا لةدامودةزطاكاندا لةهةموو شويَنيَكا بؤ ئةوةى بتوانى بلَيَين ئةمة ديموكراتية واتة ديموكراتيةى كة رِاستةقينة ديموكراتيةيةكى بىَ رِتوش ئةو ديموكراسيةية كة يةكسانى بنضينةى سةرةكى ئةو شيَوازة بيَت ئةو شيَوازى بةرِيَوةبردنة، باسى كوردستان بكةين ئايا يةكسانى لةكوردستاندا هةية. ئةتوانى جىَ ى بطرى هةلَبةتة ئةطةر يةكسانى لة كوردستاندا هةبواية لةنيَوان توخمى نيَرومىَ من ثيَويستمان بةوة نةبوو خةباتيَكى دوورودريَذى بؤ بكةين يان ئيَستا دانيشين هةفتةيةك يا سالآنيَك بؤ ئةوة تةرخان بكةين كة رِووبةرِووى توندوتيذى بوينةوة لةم كؤمةلَطةية. ئةم يةكسانية بةداخةوة لة كؤمةلَطاكانى ترى دونياش هيَشتا بةشيَوةيةكى تةواوى دابين نةبووة ئةطةر ضى خةباتيَكى دوورودريَذى بؤ كراوة 200 سالَيَكة لة ولآتانى رِؤذئاوا خةباتى بؤ ئةكريَت زؤر دةستى طةورة بةدةست هاتووة كة هةندىَ لةولآتانا بةشيَوةيةكة كة زؤر نزيكة لةوةى كة لةهةموو دامودةزطاكانا لةسيستةمى بةرِيَوةبردنى حوكمى ثةرلةمان و ض هةموو دامودةزطاكانى حكومةتا نزيك بىَ لة يةكسانةوة بؤ نموونة لةسويد 47% ثةرلةمان ذنن لةحزبى ضةثى سويدى لةسةرووى 50 وة ئافرةتن لةحزبى سؤسيال ديموكراتا 50 بة 50 ى ئةندامةكان لةثةرلةماندا ئافرةتن، بةلآم هةنديَك حزبى كؤنثاريَز ريَذةكةى جياوازة ئةمة واى كردووة باوةرِييان بة ديموكراتية كة حزبى سؤسيال ديموكرات كة حزبى ضةثى سويدى ئيتر بةنموونة ئةهيَنمةوة ضونكة تيا ذياوم كارم تيا كردووة زياتر شارةزايى ئةو سيستةمةم حزبى ضةثى سويدى لةسةروويةوة ئافرةتة ض لةثةرمان ض لةناو حزبةكةدا خودى سةركردايةتى حزبةكةوة حزبى سؤسيال ديموكراتيش وةكو وتم 50 بة 50 ى ئافرةت و ثياوة هةروةها سةرؤكةكةشى ئيَستا ذنيَكة ديارة بةهؤى ئةم ميَذووة جياوازة ئةو جوطرافياجياوازة ئةو كيَشانةى كة ئيَمة هةمانة ئيَمة بةراورديَك لةطةلَ ولآتيَكى زؤر ثيَشكةوتوو كوردستاندا ناكةين، بةلآم ئيَمة نامانةوىَ ضاويش لةو ولآتانة بكةين كة هيَشتا لةم بوارةيا هيضيان نةكردووة، بؤية ئيَمة هةميشة نموونة بالآكانمان دةبىَ ئةو ولآتانة بن كة سيستةميَكى رِيَك و ثيَكى سياسيان هةية كة رِيَكخراوةكانيان كة رِيَكخراوةكانى ذنيانNGO كانيان واتا رِيَكخراوة ناحوكوميةكان توانيويانة رِةورِةوةى ثيَشكةوتن لةو ولآتايا زؤر بةخيَرايى بؤ ثيَشةوة بةرن، ئيَمة ئةوانة ئةكةينة نموونة بةلآم بةراوردى خؤمان لةطةلَ ئةوان ناكةين ئةو ئةزموونانة ئةبىَ سوودمان ثيَبطةييَننن لةرِاستيا وةك وتم لة كوردستانا يةكسانى جيَندةرى هيَشتا خةبات كردن بوو لةسةرةتا داية من دةمةوىَ باسى ئةوة بكةم ئيَمة دوو قؤناغ  من خؤم لة ديَكؤمنتةكانى خؤمدا دوو قؤناغم هيَناوةتةوة قؤناغيَك لةدوواى رِاثةرينةوة قؤناغيَك لةثيَش رِاثةرين ئةو قؤناغةى ثيَش رِاثةرين بةرِاستى ئيَمة نةمانتوانيوة هيضى تيا بكةين، ضونكة كورد بةطشتى كؤيلةى رِذيَميَكى ديكتاتؤرى بووة نةك تةنيا رِذيَمى سةدام بةتةنيا كة 35 سالَ بةئاطرو ئاسن هةموو شتيَكى كؤنترؤلَ كرد بؤوة بةهؤى ثيَشتريش و ماناى كة ثيَش ئةويش بووة كورد نةيتوانيوة كة بؤ خؤى برِياردةر بىَ بؤ ضونيَكى تايبةت بةخؤى هةبىَ، فةلسةفةيةكى تايبةت بةخؤى هةبىَ بؤية ئةو ميَذووة بةرِاستى من وةكو ميَذوويةكى تاريك ناوى ئةبةم بةلآم لةدواى رِاثةرِينةوة ناوم ناوة قؤناغى هةناسةدان بةلآم ئايا هيَشتا ئيَمة بةدروستيش هةناسة ئةدةين ئةوةش مةسةلةيةكى ترة، بةلآم لةدواى رِاثةرينةوة كار بؤيةكسانى كراوة رِةنطة بةتيَطةيشتنيَكى سةرةتاييةوة لةسةرةتاوة ئيَمة هةموو شتيَك بؤ ئيَمة نوىَ بووة لةسالَى 1991 كة رِيَكخراوةكان سةرةتا رِيَكخراوةكانى سةربةحزبةكان دواتر رِيَكخراوان و سةنتةرى ناحوكومى دروست بوون ناحوكمى ناحزبى ئةوانةش هةريةك بةشيَوازى خؤى هةولَبدا ئةوكيَشة كؤمةلآيةتيانةى كة هةية لةرِووى توندوتيذييةوة هةستى ثىَ ئةكرا ضونكة لةقؤناغى دواى شةرِ شتةكان زياتر زةق ئةبنةوة ئيَمةش ئةو قؤناغانةى كة ثيَشتر خؤمان بةدةستى خؤمان نةبووة ئةو شةرِانةى لةسةر كوردا سةثيَندراوة هةرضى وايكردبوو هةمووشتيَك بة تةواوةتى كؤنتؤلَكرابوو، بةلآم لةدووايى 1991ةوة شتةكان زياتر زةق دةردةضن، ئةو توندوتيذييةى هةبوو بةرامبةر بة ذن زياتر زةق دةركةوت ثيَشتر كةس بؤى نةبووة باسى بكات بةلآم زياتر ئةو قؤناغةى هةناسةدانة ئازاديية نسبيةى كة هةبوو تواندرا باس لةوة بكرىَ كة توندوتيذى لة كؤمةلَطةدا هةية بةرامبةر بةذن من بؤ خؤم 1989 يةكةم ليَكؤلَينةوةم لةسةر كيَشةكانى ئافرةت نووسى بةلآم هةر نةشم دةويَرا بلآوى بكةمةوة، ئةو ليَكؤلَينةوةية يةكةمجار كة بلآوم كردةوة دووايى رِاثةرين بوو بةكتيَبيَك بلاَوم كردةوة بةناوى لةثيَناوى ذيانةوةى ئافرةتدا، بؤية لةقؤناغى هةناسةداندا كة دةستمان بةوة كرد كة باسيَك لةكيَشةكانى كؤمةلَطا بكةين لةوتوندوتيذةييةى هةية هيَشتا ئيَمة تيَطةيشتنيَكى فيَمةنستيمان لةلا دروست نةبوو. كة ئةلَيَم تيَطةيشتنى فيَمةنستى حةز ئةكةم ليَرةيا ثيَناسةى ئةوة بكةم، لةرِاستيا ناوى ئيَمة لة كوردستان هةستةكةم هةتا ئيَستا تيَطةيشتن لةبارةى فةلسةفةى تيَمةنيزم و خةباتى فيَمةنيستيةوة زؤر بةشيَوةيةك كة خةباتى فيَمةنستى خةباتيَك لةدذى ثياو دةبينريَت تةنها بةهيض شيَوةيةك وانية، خةباتى فةلسةفةى فيَمةنزم باس لة ئافرةتا ئةلتةرناتيظيَك ئةكات بؤ سيستةمى باوك سالارى واتا فةلسةفةيةكى فيَمانسية دةيةوىَ مرؤظــ سةروةربىَ نةك يةكيَك لةتوخمةكانى مرؤظــ وةكو يةك بةهاى ئينسان وةكو يةك بىَ، لةرِووى مافةكانةوة ئةطةر ضي جياوازيش لةبيرؤذةى ئينسانا هةية لةرِةنطى ئينسانا هةية ئةمةش فةلسةفةيةكى تةواو فيَما نيستية ئينسانية. ئةو تيَطةيشتن هيَشتا لةلاى ئيَمة نةضةسثى بؤية ئةتوانم بلَيَم تا سةرةتايى سالَى 2000 يش ئيَمة ئةو كاتة كاتىَ داستانيَكى كلتووريمان لةلايةوة دروست بوو لةطةلَ ولاَنى ديكة لةطةلَ رِيَكخراوةكانى ولآتى ديكة. وردة وردة توانيمان ئةم ضةمكةش لةلاى خؤمانةوة ئالَوطؤرِى ثىَ بكةين طفتوطؤى لةسةر بكةين ديالؤطيَط دروست ببىَ لةبةرطةى ئةم كؤنفرانسانةى كة هةبوو.