"ئاييندةى ئافرةتانى كوردستان"

كؤرِى خاتوو/ رؤذان دزةيى
24.11.2008

  واقعى ئيَستامان تا هةولَ نةدةين و هةنطاو نةنيَين طؤرِاكارى تيَدا بكةين ئةو نةوةى دلَنيام كة ئاييندةيةكى رؤناكمان ثيَويستة هةموومان هةولَبدةين، هةنطاوةكانمان ريَك بخةين ثلان دابثؤشين تا تؤزيَك ئةو واقيعةى ئيَستامان ضاكترو باشتر كةين بةرةو ئاييندةيةكى رؤناكتر هةنطاو بنيَين، ثرسياريَك ليَرة ض بكةين باشة بؤ ئةوةى واقيعةكةمان باشتر بكةين ئاييندةكةمان رووناكتر بكةين بةباش دةزانم لةبضووكترين يةكة لةكؤمةلَ دةست ثيَ بكةم ئةويش خيَزانة باس لةثةيوةندييةكانى نيَوان تاكةكانى خيَزان بكةم بابةتةكةمان تايبةتة بةرِاستة بةئافرةت بةلآم ئافرةت بةشيَكة لةخيَزان وا ثةروةردةى نةوةى ئاييندة دةكات، هةموو ئافرةتيَك مافى ذيانى هةية ثيَويستة ريَز لة كةسايةتى بطيريَن ذيان و بثاريَزريَت بةهةمووشيَوةيةك توندوتيذى بةرامبةرى قةدةغة بكرىَ و ئةوةى كة ئةو توندوتيذيية بةرامبةرى دةكا بةتاوانبار دادةنريَت سزا بدريَن. سةبارةت بةخالَى يةكةم نةهيَشتنى توندوتيذى باس لةو خالآنة دةكةم زةخت لةسةر دةكةم كة ثيَويستة بة بؤضوونى من جىَ بةجىَ بكرىَ و زةختى لةسةر بكريَت تابتوانين بةرةو ئاييندةكى باش هةنطاو بنيَين، سةبارةت بةنةهيَشتنى توندوتيذى ياخود قةدةغةكردنى ياخود بةرِةنطاربونةوةى هةرناوةكى لىَ دةنيَن، ئيَستا لةثةرلةمانى كوردستان ثرؤذة ياسايةكمان لةبةردةستداية سةبارةت بةرِةنطاربونةوةى توندوتيذى كة ئةوةش هةنطاويَكى يةكجار باشة، بؤ ئةوةى ئةو توندوتيذييةى كة لةناو كؤمةلَطاى ئيَمة هةية سةرضاوةكةى هةر ضى بىَ جؤرى هةرض بىَ توندوتيذى بةووشة رِستة هةلَسوكةوت بة هةر شيَوةيةك بىَ قةدةغة بكرىَ و بةرامبةر ئةو كةسانة رِابووةستين و بةسزاى خؤيان بطةن، ئةو ياسايةى ئيَستا لةليَذنةى ثةرلةمان لةدذى داكؤكى كردن لةمافةكانى ئافرةتان و ذنان طفتوطؤى لةسةر دةكرىَ و ئيشةكة ئامادةكراوة بةلآم تائيَستا كؤتايى ثىَ نةهاتووة كة ضةند خالَى زؤر طرنطى تيَداية يةك لةو خالآنة كة دةمةوىَ بضم خالَيَك  باس كةم ضونكة ياسايةكة ياسايةكة وة بةو بؤنةوة باسى دةكةم كة هةولَدةدةين لةرِيَطاى طفتوطؤكان زياتر ثرؤذةكة دةولَةمةند بكةين كة يةك لةو خالآنة ثيَناسةى توندوتيذيية كة بةشيَوةيةكى زؤر بةريَك و ثيَكى ثيَناسة كراوة كة هةموو كردةوةيةك دةطريَتةوة لةسةر بنةماى رِةطةز كةوا لة ئةنجاميدا زيان و دةروونى ياخود جةستةيى بة ئافرةت ياخود بةمندالَ دةطةينين، هةروةها زةوتكردنى ماف و ئازادييةكانيش بةتوندوتيذى داندراوة ئةوةش هةنطاويَكى يةكجار باشة لةبؤ دياريكردنى جؤرةكانى توندوتيذى وةكو نموونة هاتةوة بةلآم شتيَكى باشة، ضونكة ئيَمة رِؤذانة ئافرةت لة كؤمةلَطاى ئيَمة بةداخةوة تا ئيَستا مافةكانى ثيَشيَل دةكرىَ و زةوت دةكريَن، خالَيَكى تر لةثرؤذة ياسايةكةدا هاتووة زةختى لةسةر كراوة ثيَكهيَنانى دادطايةكى تايبةت بةلَيَكؤلَينةوة برِياردان و ئةو مةسةلانةى كة ثةيوةستة ياخود ثةيوةندى بة توندوتيذى هةية وة ئةو دادطاية لةناوةندى هةموو ثاريَزطايةك ثيَك ديَن، وة دادطايى كردنكة بةشيَوةى نهيَنى دةبىَ ضونكة زياتر ئةو رِةضاوى ئةوةمان كرد ئةو ثةيوةنديانةى ثةيوةندى تاكةكانى خيَزان كة زؤر لةتوندوتيذييةكان زؤربةى زؤرى نالَيَم هةمووى كة لةو شويَنة رِوو دةداتن لةبةر ئةوة بةباشمان زانى تا شيرازةى خيَزانةكةش تيَك نةضىَ ئةو جؤرة دادطايانة بةدةقى ياسا بةشيَوةيةكى نهَنى ئةنجام بدرىَ، هةروةها سزايةكة سزايى غةرامةمان هةولَدا دانانى سزايةكة زيندان بكرىَ ئةو كةسةى كة توندوتيذى بةرامبةر دةكرىَ، وة نةك تةنها ئةو كةسةى كةتوندوتيذى بةرامبةرى دةكريَن مافى ئةوةى هةبىَ كة سكالآ ثيَشكةش ئةكا نةخيَر هةتا داواكارى طشتيش بؤى هةبىَ كةزانى لةشويَنةك شويَنةكة نيَو خيَزان بىَ شويَنى كاربىَ لةدةرةوةى خيَزان بىَ هةر شويَنةكى تربىَ، بةموتلةقى لةياساكة هاتووة كة زانيان مافة لةتوندوتيذى لةو شويَنة بةرامبةر ئةو كةسة رِوويداوة ئةوة سكالآ ثيَشكةش بكةن، وة لةماوةى كة دادطا سةيرى هةر كيَشةكى توندوتيذى دةكا لةماوةى يةك مانط برِياريَك دةربكا هةرضةند ئةو مانطةش طومان نية كةوا طفتوطؤى زؤر لةسةر دةكريَت كةماوةى مانطةك لةبؤ ئةو جؤرة كيَشنانة بةرِاى من تؤزةك زؤرة دوو هةفتة بىَ بةسة، لةماوةى يةك مانط كة كيَشةكة دةطاتة بةردةم دادطا دادوةر دةبىَ واجبة ئةركة لةسةرى كةوا برِيار بدات ذيانى ئةو كةسةى كةدووضارى توندوتيذى بووة ذيان بثاريَزين بةبرِيارى دادطاوة واتة برِياريَك دةرضى لةلايةك دادوةر هةر كةسيَك كة جؤرى هةرِةشةبى توندوتيذى بة ووشةبىَ جةستةيى بىَ بة هةرشيَوةك بةرامبةر ئةو كةسة رِووبداتن دووبارة ببيَتةوة ئةو سزاية كةتوندتر دةبىَ ئةوةش تةعاهود لةوكةسة وةردةطيريَت كةتوندوتيذييةكةى كرد دووة بةرامبةر ئةو كةسة. خالةَكى تر كة زؤر طرينطة بكرىَ بؤ ئةوةى ئاييندةيةكى رِووناك ضاوةرِيَمان بكا ئةوةية نةهيَشتنى نا يةكسانى لةواقع و لةياسادا، كة كرينطة واقع لةياسا دابىَ ضونكة لةزؤر دةقى ياساكان لةدةستوور باس لةتوندوتيذى يةكسان بكات ثرةنسيثى يةكسانى و نةهيَشتنى جياكارى بةلآم بةداخةوة لةهةندةك ياساكان دةقى وا هةية كة نا يةكسانى تيَدا هةية لةواقعيش هةموو دةزانن ئاطادارن كةوا نايةكسانى لةواقع هةية لةنيَوان رِةطةزو نيَرومىَ. لةبةر ئةوة ئةو ياسايانة هةموو ثيَويستيان بةهةمواركردنةوة لةوماوةية ياسايى بارى كةسيَتى ضةندين بةندوبرِطةى تيَدا هةموار كرا لةثةرلةمانى كوردستان وكة سيركةن ئيَستا ضاوةرِيَين ثةسند بكرىَ لةلايةن جةنابى سةرؤكى هةريَم زؤر دةقى تيَدا هةموار كرا بةلآم هيَشتا بةثىَى ئةوة نةبوو كة ئةمة دةمانويست لةو بارودؤخة تةنها ئةوةندةمان لةبؤ دةكرا هةمووشتان كة نالَةكانى رِاطةياندن بلآويان دةكردةوة كة طفتوطؤيةكان بةض شيَوةك دةكراو دةنطدانةكان بةض شيَوةك دةكران بؤية هةولَمان دا ئيَمة ئةو ماددانة ئةو بةندانةبدةينة دةنطدان ياخود بدةينة هؤلَى ثةرلةمان كة بزانين ئةنجامةكةى بةشيَوةك دةبىَ كة لاسةنطيةكةى كةهةيةو ياخود نايةكسانية كة لةنيَوان دةقى ياساكة هةية نةييَلَين لةبةرهةدىَ تةنها دةنا زؤر بةندوماددةى ديكةو برِطةكةى تيَداية تاكة كة ثيَويستى بةهةمواركردنة، بةلآم ئةوةمان وةكو قؤناغ بةقؤناغى يةكةم دةزانين لةبؤ ئةو هةلَمةتةى هةلَمةتى هةمواركردنى دةقة ياسايةكانى كة نايةكسانيان تيَداية تا ئيَستا وةياسادانةريش ثةرلةمان سولَتةى تةشريعى كة هةر ياسايةك هةموار دةكا كؤمةلَةك شتة لةبةرضاو دةبىَ بطرين ئيَمة دةستوورى عيراقمان هةية كة دةبىَ رِةضاوى ئةو ثرةنسيثانة بكةين دةستوورةكة هاتية ثرؤذةى دةستوورى هةريَمى كوردستان هةرضةند تا ئيَستا ثرؤذةية بةلآم هةولَمان داوة كة ئةو ثرةنسيثانةى كة لةرِيَكةوتننامة نيَو دةوليةكاندا هيةو بيضةسثيَنين يان ثرؤذة دةستوورةكة ببورن. وة رِةضاوى ياسا دانةريشى كرد خالَيَكى رِةضاوى ئةو ثرةنسيثانة بكات كةلةنيَو دةقى رِيَكةوتننامة نيَودةوليةكان هةية ئينجا ئةوةى كة عيراق ئيمزاى كردووةو تةحةفوزى لةسةر هةية ياخود ئةوانةى لةعيراق تا ئيَستا ئيمزايان نةكردووة، تاكو بتوانن بةشيَوةيةك هةموار بكرىَ لةطةلَواقيعة ئيَستامان بطونجىَ. كؤتة ديكش لةبةردةممان بوو ئةوةية كة سةرضاوةى ياساكان زؤرجار سةرضاوةى ياساكان ئةو سةرضاوانةى كةبنضينة ياساييةكانى ليَوةر دةطيريَت دةبيَتة كؤت لةبردةم ئيَمة لةبةردةم ئافرةتان كة بتوانن رِؤرلَيَكى كارا لة كؤمةلَطا ببينن بةتايبةتى بةشدارى لةكارى سياسى و لةهةموو رِوويةكةوة كؤمةلآيةتى و ئابوورى و شتيَكى ديش هةية، ئةوةية كة من بةردةوام ناوى عامل ياخود ضوارضيَوة رِؤلَى ئارةت هةنديَك جار كارةكان وادابةشكراية كة ئافرةت ضوارضيَوةك لةبؤكارةكانى داندراوة لةو ضوارضيَوةية ناتوانين دةربضين.رِاستة كةئيَمة ئةندام ثةرلةمانمان هةية ضةند وةزيرمان هةية مامؤستاى زانكؤمان هةية ثاريَزةرمان هةية رِيَذةي قوتابيانى زانكؤ رِيَذةكةى ئةو سالَ ئاطادار نيمة لةوةى ثؤليَك هيَشتا ئةوةيان نةكردووة، نا رِيَذةيى ئافرةتان و فةرمانبةران ئةوةى كة خةدةمى كارى تيَدا دةكةن رِيَذةى ئافرةت يةكجار زؤرة، بةلآم ئةوة ماناى ئةوة ناطةينى كة ذمارةكان لةضةنجةى دةست زياد ناكةن لةو شويَنانةى كة كارى تيادةكةن كة خاوةن برِيار بن لةبةر ئةوة دةبينين لة كؤمةلَطاى وةكو ئيَمة قالَبيَك هةية ضوارضيَوةك هةية كارةكانى ئافرةتى تيَدا حةسر كراوة، لةوضوارضيَوة قالَبة زؤر زةحمةتة دةربضين ثيَويستى بةخةبات هةية ثيَويستى بةثالَثشتى هةموو لايةك هةية ثيَويستى بة سةركردايةتى سياسى هةية تاب توانين مانايى ئةوةنية ئيَمة كة ضةند ئافرةتةكمان لةو شويَنانة هةية كة ئيَستا من بةنموونة هيَنامةوة تةنها ئةوةندة ئافرةتةنة دةتوانن ئافرةتى بةتوانامان يةكجار زؤرة بةلآم تا ئيَستا نةتوانراوة سووديان ليَوةربطيرىَ من لةطةلَ ئةوة نيم كةباس دةكةم ئافرةت بيَتة ئةو شويَنانة مةبةستم ئافرةتى بةتوانا بةكةفائةت بةقابليةت، كة ئةو شويَنانة شويَنى برِياردان بىَ بةشدارى تيَدا بكةن تا ئيَستا لةهيض ثاريَزطايةك ئافرةتمان نةبوويتة ثاريَزةر، تا ئيَستا ضةندين ئينتيخابات و هةلَبذاردن كراوة ئافرةت هيَشتا ئةو ثلةى وةرنةطرتووة سةبارةت بةيةكسانى كيَشةكةمان لةوةنية لةثرةنسيثةكةنية كة ئايا لةدةقى لةنيَو دةستوور باسى ليَوة كراوة ياخود ثرؤذةى دةستوورى كوردستان ياخود بةدةقى ياساكان ئاماذةيى ثيَكراوة ئيَمة وةكو ثرةنسثى هةيتمان ثرةنسثيَكى زؤر جوان ماددةكى زؤر رِيَك و ثيَك كة باسى ليَكردووة، بةلآم ميكانيزمى شياومان نية بؤ جىَ بةجىَكردنى ئةو ثرةنسيثة لةواقع ثيَويستمان بة ميكانيزمة كة تاكو ئةو دةقة ياسايانة رِةنطدانةوةى ياساكانمان نا دةستوورى دةردةضن، بؤية ثيَويستمان بةميكانيزمى شياوة تاب توانين ئةو ثرةنسيثة جوانانةى لةنيَو دةستوورةكاندا هةية رِةنطداوة لةنيَو دةقى ياساكان كة ئيَمةش بةردةوام لةهةولَى هةمواركردنى ئةو ياسانة داينة كة ثيَضةوانةى ئةو ثرةنسيثةنة لةدةستوور باس كراوة، خالَيَكى تر هةية كة فشارى دةروونية، فشاريَكهةية كة ئافرةت بةو بارودؤخة ثةروةردة دةبىَ توندوتيذى دووضارى توندوتيذى دةبىَ ئايا ئةو ئافرةتة دةتوانين رِؤلَى خؤى بةشيَوةيةكى رِيَكوثيَك ببينى دةتوانى كارةكانى بةرِيَكوثيَك ئةنجام بدا ئايا لةثةروةردةكردنى نةوةى نوىَنةوةكى نا دروست ثةروةردة دةبىَ  لةبةر ئةوة فشارةكى دةروونى لةناخى ئةو ئافرةتة كةواى ليَدةكات كارةكانى بةشيَوةيةكى ديكة بةشيَوازةكى ديكة ئاراستةكى ديكة دةباتن، هةروةها جؤرة فشاريَكى ديكةش هةية فشارى دةرةكى ية كة زؤرجاران لةزؤر ولآتان فشارى دةرةكى كاريطةرى خؤى دةبىَ تا رِةشى ئافرةت بةرةو باشترببات هةرضةندلةطةلَ ئةوة نيمة كة ئيَمة لةذيَر فشارى دةرةكى نيَو دةولَةتى هةر ناوةكى لىَ دةنيَين هةلَبدةين بارودؤخمان باشتر بكةين بارودؤخ كة دةلَيَم تةنها مةبةستم ئافرةت نية مةبةستم كؤمةلَة ضونكة كة بارودؤخى ئافرةتن باشكرد بةرةو باش رِؤيشت هةنطاوى باشتنا ماناى كؤمةلَةكى دروست كؤمةلَةكى تةندروست و دروست بيَت ئةو فشارة دةرةكيان زؤرجار لةرِيَطاى رِيَكخراوةكان كةديَن تةقيمى هةلَسةنطاندنيَك بؤ بارودؤخى ياخود واقعى ئافرةت دةكةن. بؤية وتم لةطةلَ ئةو هةلَسةنطاندنة دةرةكية نيمة ئةو فشارة دةرةكية نيمة كة وةكو فشاريَك وامان ليَبكا بؤ خؤماندا بضينةوةو بارودؤخى خؤمان باشتر بكةين ضونكة زؤرجار ئوةانة ديَن هةنديَك ميزان بيَنين هةنديَك ثيَوةر دةينين، كة لةطةلَ ئةمة ناطونجىَ ديَنم واقعيةتى قياس دةكةن تيَك هةلَدةسةنطيَنن ئايا بةو ثيَوةرانةى كة ئةوان دةيهيَنن لةدةرةوة ئيَمة رِيَ زلة ئافرةت ناطرين رِيَز لةلآلآ ناطرين مافى مرؤظمان بةو شيَوةية ثيَشيَلكردنى مافةكان دةكرىَ رِؤذانة ئيَمة خؤمان بةخؤمان دابضينةوة خؤمان هةولَبدةين بارودؤخةكة باشتر بكةين تاكو هةولَدةين ئاييندةكى دروست ضاوةريَمان بكات. سةبارةت بةرِةخساندنى هةلَ من باس لةهةلَ ويَنى و هةلَى كار ناكةم ضونكة ئةو ياساكان ثتر لة ثرؤذةى دةستوور دةستوورى عيراق ياسايى وةزارةتى ثةروةردة ياسايى وةزارةتى خويَندنى بالآ زؤر جةخت لةسةر ئةو مافةكراوةو ضةسثاوة لةنيَو باسةكان بةلآم هةلَى كار بةو شيَوةية نية ئيَمة تا ئيَستاش لةنيَوان دةقى ياساي كار نايةكسانى هةية نيَوان رِةطةزو نيَرومىَ هةردووكريَكارن هةردوو كار دةكةن بةلآم هةندةك كار هةية قةدةغةية، ئافرةت ناتوانى لىَ ى نزيك ببيَتةوة ئافرةت ناتوانى ئةو جؤرة كارانة ئةنجام بدات يان ئةوةية كةوا متمانة بةتواناى ئافرةت نية ياخود ياسادانر بؤ ضوونةكى دى هةبووة كة ئةو بؤ ضوونةى بةو شيَوةية بووة كة زياتر رِيَ زلة ئافرةت دةطرين بؤية ئةو جؤرة كارانةش شياونينة بؤ ئافرةت بؤية قةدةغةى كردووة كة ئافرةت ناتوانى ، فةلسةفةى ياسا دانةر لةو كات كة لةو ياساية دانية زؤر رِوون و وازح نية لةبةرضى ئةو نايةكسانية لةوكاتةيدا كة لةدةستوور باس لةيةكسانى دةكةن رِيَكةوتننامة دةوليةكان باس لةيةكسانى دةكةن رِةخساندنى هةنديَك بؤ ئافرةت و ثياو بةثيَى تواناى ئافرةت واتا هةر ئةطةر توانايان يةكسان بوو بارِيَطة بدرىَ بة ئافرةتةكة بةلآم ئةطةر لة توانا جياوازيان هةبوو لةكةفائةت جياوازيان هةبوو ئةوة ئةو كاتة ئةطةر ئافرةتمان ثيَش خست ئةميش لةطةلَ ئةوة نيمة ضونكة لةو حالَةتة ئةمة نةك زيان نةك بة ئافرةتةكة دةطةييَنين زيان بة كؤمةلَةكيش دةطةييَنين كةوا كةسيَكى نةشياومان هةلَبذارد توانايةكى تةواوى نية لةو شويَنة داماننا بةلآم باس لةو حالَةتة دةكةم كةوا ئافرةت و ثياوةكة نيَرومىَ يةكة هةمان توانايان هةبىَ هةمان كةفائةتو برِوانامةيان هةبىَ بؤ ئافرةتةكةت ثيَش نةخستية. بةشدارى كردن لةشيَونى برِياردان ئةو برِيارانةى كة ئافرةت تيَيدا بةشدارى دةكا بةرِاى من نةك وةكو ئافرةتةك ليَرة باس دةكةم وةكو ياسا ناسيَك باس ئةكةم كة زياتر طونجاوتر دةبىَ زياتر لةبةرذةوةندى كؤمةلَ دةبىَ من ئةوة باس ناكةم كةوا ئافرةتة كة بةتاك برِيارةكة بدا نةخيَر ثياويش ئةو رِاستية بزانى كةوا هةردووكيان هاوبةشن لةثيَكهيَنانى كؤمةلَ هاوبةشن لةبةرِيَوةبردنى كارةكان هاوبةشن لةبةرةو ثيَش بردنى كؤمةلَطا لةدروست كردنى نةوةيةكى نوىَ، هةموو كارةكان بةهاوبةى دابةشكراوةو رِؤلةَةكان دابةشكراوة و لةنيَوان ثياو ئافرةت، بؤية ئةطةر هةردووكيان بةشدارى بكةن لةدةركردنى برِيار ئةمة برِيارةكة لةبةرذةوةندى هةموومان دةبىَ لةبةرذةوةندى كؤمةلَطا خالَيَكى تر دةمةوىَباس بكةم ئةوةية كؤتا ئةو رِيَذةية كةدانراوة لة دةستوور بؤ ئةوةى ئافرةت نويَنةرايةتى مسؤطةر بكات بةرِيَذةى %25 ئةو رِيَذةية هةنديَك كةس دةلَيَن كة ئةوانةى ثرةنسيثى يةكسانية، بةلآم وةكو سةرةتايةك من بة هةنطاوةكى زؤر سةركةوتوو بةسيفةتيَكى باش دةزانم ضونكة ئةوة وايكرد كة ئافرةت ضةند كورسى لةثةرلةمانا مسؤطةر بكا نويَنةرايةتى كؤمةلَ دةكةن بةلآم ئافرةت بوو لةوىَ، واتا شتيَكى باشة ضونكةئةطةر ئةو رِيَذةية نةبا ئةوةندة ئاستةكةمان نةدةطيشتة ئةو شويَنة بةداخةوة ئةو قسةية دةكةم. ئةطةر ئيَمةش بطةيشتباينة ئةم ئاستة كة بةبىَ ئةو رِيَذةية ذمارةكى زؤر لةو ضةند ئيَستا لةثةرلةمانى كوردستان هةيتمان زياتر لةوةى يان ئةوةندةش ئةوكاتة دذى ئةو رِيَذةية دذى كؤتا دةوةستان، بةلآم وةكو سةرةتايةك وةكو هةنطاوى يةكةم ثيَويستة لةو شويَنانة هةبىَ ئافرةت بةشدارى بكا لة برِياردان، بىَ كؤتا شتيَكى باشة بةلام دوو تيَبينم لةسةر هةية ئةو رِيَذةيةى كة هةية لةطةلَ ئةوةى لةدةستوورةكة ئاستى نزمى رِيَذةكى ديارى كراوة لة %45 كةمتر نةبىَ ئةوة ثيَطةيشتنةمان هةي بؤية تيَبينى يةكمم ئةوةية هةولَ بدرىَ لةئاييندة ئةو رِيَذةى زياد بكرىَ واتا زياتر ئافرةت بةشدارى بكةن وة ئةو رِيَذةى تايبةت نةبىَ بةسولَتةى تةشريعى بةثةرلةمان بة دةسةلآتى ياسادانةر هةموو دةسةلآتةكانى دادوةرى يةكدى طرتةوة ضونكة ئيَمة وةكو طوتم هيَشتا لةتواناى ئافرةت وةرنةطرتووة ئافرةتى بةتوانامان لةناو كؤمةلَطاى خؤمان لةك وردستان رِيَذةكةيان يةكجار زؤرة ئةطةر بتوانين سوود لةتاقةى هةموو ئةو ئافرةتةى لةتواناى ئةو ئافرةتانة وةربطرلاين ئةوة شتيَكى يةكجار باشة، لة كؤتاييدا تةنها ئةوةندة دةلَيَم كة ثرةنسيثى يةكسانى نيَوان نيَرومىَ تةنها دروشم نية بةشدارى لةكارى سياسى لةرِووى كؤمةلآيةتى و ئابوورى ئةوةية يةكسانى رِاستةقينة وة ئةو يةكسانية وا دةكات كة ئافرةت بةشيَوةكى كاراتر رِؤلَى خؤى ببينى بةشدارى بكا لةبةرةوثيَش بردنى كؤمةلَطا رِؤرلَى خؤى ببينى وةتابتوانم باس لة ئاييندةكى ثرشنطدارترو رووناكتر بكةين ثيَويستة ئةو ثرةنسيثة بضةسثيَنين لةواقيع لةنيَو دةقة ياساكان وة هةروةكو وتم بؤ بةشدارى كردنى ئافرةت وادةكا برِيارى طونجاو بدريَن وة ئافرةتى بةتوانا لةشويَنى طونجاو كار بكاتن وة هةردوو رِةطةز نيَرومىَ هاوبةش بن لةبرِياردان.