|

|
من لةسةر لايةنيَكى ترى هةلَبذاردن قسة دةكةم ئةو
هةلَبذاردنةكانى ئةم سالَ و ئةمةى ئيَستامان و
ئةمةى مانطى حةويش زؤر بةرجةستةى و رِؤذانة
لةطةلَيا دةذياين بةلاى كةمةوة لةشارى سليَمانى و
لةهةندىَ ناوضةكانى تر لةم هةلَبذاردنةكة ئةكةونة
دةرةوةى كوردستان لةناوضةكانى ترى عيراق كة
ئةتوانين لةذيَر ضةمكى توندوتيذى هةلَبذرادنا قسةى
لةسةر بكةين. بةعةرةبى ثىَ ى دةوترىَ
(الأنفل
أنتقادي)
ئةمة مةسةلةيةكة لة كوردستاندا زؤر بةبةرجةستةية
لةماوةى ئةو دوو هةلَبذاردنةيا بةديمان كرد من
بةداخةوة لة هةلَبذردنى يةكةمين هةلَبذاردن ليَرة
نةبووم نازانم ئةم كاتة ضةند تونوتيذى لةئارادا
بووة، بةلآم ئةم هةلَبذاردنةى مانطى حةوت ئةمةى
ئيَستاش زؤر نيطةرانين بةرامبةر بةوةى ئاخؤ ئيَمة
هةلَبذاردنى ئةنجوومةنى ثاريَزطا ضمان بةسةر دىَ
ضؤن مامةلَة لةطةلَ هةلَبذاردنا دةكةين خؤى
توندوتيذى هةلَبذاردن بريتية لةو كارو كردةوانةى
كةلةكاتى هةلَبذاردندا ئةنجام دةدرىَ كة دةبيَتة
هؤى ضةوساندنةوةى كةس يا لايةنى بةرامبةر دةبيَتة
هؤى خستنةوةى بشيَوى يان دةبيَتة هؤى ياسا شكيَنى
دةبيَتة هؤى لادان لةرِيَساكانى هةلَبذاردن
دةبيَتة هؤى دووركةوتنةوة لةثرةنسيثةكانى
هةلَبذاردنيَك كةلة وولآتيَكى ديموكراسيا بيَت،
بيَطومان ئةطةر ئيَمة سةيرى ئةم ثيَناسةية بكةين
كة ثيَناسةيةكى زؤر سادةية بؤ توندوتيذى
هةلَبذاردن لةلاى ئيَمة لة كوردستانا هةر هةمووى
هةبووة دواى بةنموونةش هةنديَكى ديَنينةوة بةلآم
ئةطةر بطةرِيَينةوة بؤ ئةوةى هؤكارى ئةمة ضية كة
دةبىَ بلَيَين لةهةموو دونيادا طةورةترين دونياى
دةرةوةى خؤرئاوا كة ئةزموونى ديموكراتى تيايدا تا
رِادةيةكى زؤر جيَطيرة وة بةميَذوويةكى
دوورودريَذى تاقيكردةوةيا تيَثةرِيون
وةهةلَبذاردنةكانى خواستى خؤيان خستؤتة ناو
ضوارضيَوةكةوة كةكةمتر ئةم جؤرة شلَةذاندنانةى
دةبيَت لةدةرةوةى ئةم دونياية بوونى جؤريَك
لةتوندوتيذى لةهةلَبذاردندا رِيَذةيةكى توندوتيذى
شتيَكى سروشتية بةلآم ئةطةر بيَت و ئةم
توندوتيذيية ئةو سنوورة سروستية ببرِىَ وة هةم
مةترسية بؤ هةلَبذاردن وةهةم مةترسية بؤ ئةوةى
كةثيَى دةوترىَ سةقامطيرى كؤمةلَطا لةسةر
سةقامطيرى كؤمةلَطا دةبىَ وة ئةمةش كاريطةرى لةسةر
خودى هةلَبذاردنةكانيش دةبىَ واتا بةشدارى كردنى
هاوولآتيانيش دةبىَ لةدةنطدان يةكىَ لةهؤكارةكان
ئةوةية كة ئيَمة لةكوردستانا ئةزمووونى
هةلَبذاردنمان كةمة واتا خةلَكى ئيَمة لةكوردستانا
لةدواى رِووخانى رِذيَمةوة ئيَمة دةتوانم بلَيَم
ئةزموونى هةلَبذاردن بةشيَوةيةكى تؤزىَ لةنزيكةوة
واقعى تيَدةثةرِين هةلَبذاردنى يةكةمى ئيَمة ئةطةر
ضى لةدووريشةوة بووة كةوا نةئيستقرارى سياسي
نةئيستيقرارى كؤمةلآيةتى و ئابوورى لةكوردستان و
ئةم سةردةمةيانة بووة،ئةطةر كةموكورِى ليَرةو
لةويَش هةبووبىَ. لةبوارى توندوتيذييا دةشىَ
شتيَكى زؤر قبوولَكراو سروشتى بووبىَ ضونكة
هيَزةكانى ئةو كاتة تازة لةشاخ هاتبوونة خوارةوة
زياتر شارةزاى ئةزموونى خةباتى ثيَشمةرطايةتى بوون
كةمتر ئاشنابوون بةخةباتى مةدةنى و ناو شارةكان وة
ئةو كاتة لةولاشةوة رِذيَمى سةددام هةرِةشةكةريَك
بووة لةدةرةوةى سنوورى كوردستان كة هةرِةشةيةك
بووة بؤ كوردستانى ئيَمة لةدواى هةلَبذاردنةكانى
يةكةمى هةلَبذاردنى عيراق 2005
كةهى ثاريَزطاكانيش كراون هي ئةنجوومةنى بابلَيَين
ئةنجوومةنى نشتيمانى كوردستان واتا ثةرلةمانى
كوردستان كرا لةويَوة يةكةمين ثرؤسةى هةلَبذاردنى
ئيَمة دةست ثيَدةكا وة لةوكاتةوة ض (NGO
(
كان
ض كؤمسيؤنى بالآى هةلَبذاردنةكان ض هيَزة
سياسيةكانى بةوةى هةلَبذاردن بؤ خؤى ضية طرينطى
ضية ضؤن ثيَويستة هاوولآتى مومارةسةى هةلَبذاردن
بكا، ئايا هةلَبذاردن ئةركيَكة يان مافيَكة ئايا
ئةطةر هاوولآتى خةم ساردبىَ بةرامبةر بةوةى بضىَ
بؤ دةنطدان ض كاريطةرييةكى لةسةر دروست كردنى
حوكمرِانى دةبىَ ض كاريطةرييةكى لةسةر شكلَى
حوكمرِانى و ناوةرِؤكةكةى دةبىَ,ئةمانة هةمووى ئةو
لايةنانةى كة من باسم كرد كاريطةريان هةبوو لةسةر
دروستكردنى ئةو كةلتوورة بةلآم بةداخةوة لةبةر
ئةوةى لةكوردستانا جؤرىَ لةكةلتوورى بةهيَزى
حيزبايةتى تةحةزور كة بةدوورة لةحزبايةتى خؤرئاوا
تا وولآتا ديموكراتة جيَطيرةكان ئةمة وايكردووة
ئةم هؤشمةنديية هةميشة لةذيَر كاريطةرى كؤمةلَيَك
يا دةرةوةى مةترسيدار بىَ، ئيَمة زؤر بةدةستيةوة
نالآندوومانة يةكيَك لةو خالآنة بريتية بةوة كة لة
كؤمةلطاى ئيَمةدا قبوولَكردنى بةرامبةر و
هةلَكردنى لةطةلَ بةرامبةر زؤر زؤر لاوازة بةحوكمى
ئةو ميَذووة دريَذةى ئيَمة هةمانبووة ض ئةوكاتةى
كةهيَزة شؤرِشطيَرِةكانى ئيَمة لةشاخ بوون ض
ئةوكاتةى هاتوونةتةوة ناوشار دواى ئةمة كة شةرِى
ناوخؤ هةلَطيرساوة وة لةدواى ئةوة هةلَبذاردنةكان
كةرِذيَمى سةددام رِووخاوة، ئةمة لةناو زةهليةتى
تاكى ئيَمة تا ئةضيَتة ثةروةردةكردنى سستمى
خويَندن و خويَندنى بالآ مرؤظى ئيَمة بةعةقلَيةتى
قبوولَكردنى بةرامبةر وة هةلَكردن لةطةلَ بةرامبةر
ثةروةردة ناكرىَ وةتا كلتوورى ئةوةى ثيَى دةوترىَ
تؤ لةرةنس ئةو كلتوورة لةلاى ئيَمة هيَشتا هةذارة
كلتووريَكى لاوازة وة هةر ئةم كلتوورةشة
لةخؤرئاواوة وادةكا زؤر تةبيعية بةلايةوة
كةلايةنيَكى سياسى دىَ لةهةلَمةتى هةلَبذاردنة
طةورةكة دةباتةوة ميللةت دةنطى ثيَدةدا هاوولآتيان
دةنطى ثيَدةدةن دةنط بةخؤيى نا دةنط بةثرؤذةكةى
ئةدا بةثرؤطرامةكةى ئةدا وة لةدواى ضوار سالَى تر
ئةو حيزبةى ئةمسالَ دةنطى ثيَداوة دةنطى ثيَنادا
لةبةر ئةوةى هةم وةعدةكانى خؤى ثىَ جىَ بةجىَ
نةكراوة يا ثرؤطرامةكةى وةكو ثيَويست نةهيَناوةتة
شويَنى خؤى ئةم تيَرِوانينة لة كؤمةلَطاى ئيَمةيا
لةوىَ دروست بووة كة ئاسايية ضوار سالَ تؤ حوكم
ئةكةى ضوار سالَى تر هيَزيَكى تر حوكمةكا يا ئةوةى
ثيَى دةوترىَ هاوثةيمانيةكة كةكؤمةلَة هيَزىَ
حوكمرِانى دةكةن ض لةدةسةلآتى ياساييا بىَ يا
دةسةلآتى جىَ بةجىَ كردن، ئةوة لةلاى ئيَمة يةكىَ
لةهؤكارةكان نةبوونى كلتوورى قبوولَكردنى ئةوى
ديكةية خالَيَكى تر لةلاى ئيَمة ئةو كلتوورةى تريش
دروست نةبووة كةثيَى دةوترىَ باوةرِبوون
بةدةستاودةست كردنى ئاشنيانةى دةسةلآت ئيَمة لةلاى
ئيَمة لةكوردستانا بةطشتى هيَشتا ئةو كلتوورةى
تريش دروست نةبووة كة هيض كةسىَ هةتا سةر
لةثرؤسيَكى دياريكراوا ناميَنىَ هيض هيَزيَكى
سياسي هةتا سةر دةسةلآتى بةدةستةوة نابىَ خؤ ئةطةر
بيَتو ئةمة وابىَ واتا ئةو حوكمرِانية بؤ خؤى
حوكمرِانيةكى ديموكراتى نية، بةلآم حوكمرِانيةكة
هةر ناويَكى ترى لىَ دةنيَى بةلآم حوكمرِانيةكى
ديموكراتى نية،حوكمرِانى ديموكراتى ئةوةية لةذيَر
ئيرادةى دةنطدانى خةلَكدا لةذيَر طؤرِانكارى
رِؤذطاردا شويَنى خؤى ضؤلَكا رِيَطا بدا بؤ ئةوةى
ميللةت دةنطى ثيَدا بؤ ئةوةى كىَ خؤى تاقى بكاتةوة
ئةم كلتوورة لةلاى ئيَمة نية خؤ من بؤ حؤم ليَتان
ناشارمةوة يةكىَ لةو ئةطةرانةى كة ضاوةرِيَى دةكةم
بؤ ئةم هةلَبذاردنة ئةوةية داخؤ نةتيجةكانى
هةلَبذاردنى ئةمجارة ض كاريطةريةكى لةسةر
هةلَوةشاندنةوةى هةموو ئةو رِيَكةوتنة ستراتيجى و
سياسيانة هةية كةلةكوردستانا هةية كة بةنةتيجة
كاريطةرى لةسةر خودى مامةلَة كردنى ئيَمة دةبىَ
لةمةركةز وة لةسةر خودى هاوثةيكانيةكان و ئةوةى
ئيَمة دةبىَ لةذيَر ئةوكاريطةرة داخؤ ئيَمة ئيَستا
لة كوردستانا ئةوانةى ثيَشبركىَ كة دةكةن بريتى ية
لةدوو هيَزى سةرةكى كة ئةزموونيََكى دوورودريَذيان
هةية لةتةنيشت ئةمةشةوة ئؤثؤزسيؤنىَ دروست بووة
داخؤ ئةمة فةرةزيية داخو ئةطةر هيَزيَك لةم
هيَزانة كةمترى هيَنا لةوةى كة ئؤثؤزسيؤنيَك
بةدةستى ديَنىَ تةحالوفات طؤرِانى بةسةرادىَ
ئامادةية ئاشتيانة دةسةلآتى دةستاو دةست ثىَ بكا
ئةى ئةطةر ئاشتيانة دةستاو دةستى ثىَ نةكرد ض رِوو
دةدات، جؤريَكى تر لةتوندوتيذى دروست دةبىَ ئةم
كلتوورةش بؤ خؤشى وايكردووة لةناو كؤمةلَطةى
ئيَمةدا ئةو رةفتارة لةسةر شةقامةكان دةبينين
كةلةهةندىَ شارةكان بةديمان كرد. خالَيَكى تر
مةسةلةى بوونى عةقلَى موتلةق طةرايية لةلاى ئيَمة
عةقلَى موتلةق طةرايى لةلاى خةلَكانيَكى تاك
ليَرةو لةوىَ وةكو تويَذ وةرى بطرين هةية ئةم
كاريطةرةى موتلةق طةراية ئةويش كاريطةرى
لةسةركةوتنةوةى توندوتيذيةكان هةية. ئةطةر من ثيَم
وابىَ من ئةو تاقة هيَزة بريا دةرِةستة ثاكةم
كةلةئةزموونةكاندا هيَشتا شكستةم نةخواردووة كة
هيَشتا ئةزموونى تيَك شكاندنم نية هيَشتا دووضارى
طةندةلَى نةبووم هيَشتا دووضارى كؤمةلَىَ لةو
طرفتانة نةبووم شةرِى ناوخؤية ثةيوةنديية لةطةلَ
بةغدا ئةطةر من يةكىَ بم لةو هيَزانة ئةم
تيَرِوانينةم هةبىَ ئةمة بؤ خؤى ئةبيَتة
سةرضاوةيىَ بؤ ئةوةى توندوتيذى لةبةرامبةر ئةوى
تردا دروست بكا بةحوكمى ئةوةى من ثاكم و ئةويتر
ثاك نية، من بىَ طةردم و ئةوى تر بىَ طةرد نية ئةم
تيَرِوانينة بؤ خؤى ئةتوانم بلَيَم لةباكطراوندى
تيَرِوانينى بةشىَ لةو هيَزانةى ئيَمةيا هةبووة كة
لةهةلَبذاردنا بةشدارييان كردوة عةناسرةكانى خؤيان
هةوادارةكانى خؤيان بةو شيَوةية ثةروةردة كردووة
كة تةرةفى موقابل تةرةفيَكى تاوانبارة تةرةفيَكة
كة كؤمةلَىَ خةسلَةتى خراثى ثيَوة هةية بةلآم
ئيَمة ئةو خةسلَةتةمان لةطةلآ نية. ئةمة
هؤكارةكانى دروست كردنى ئةو توندوتيذيية لةطةلَ
ئةوةى من نامةوىَ ئايا بوعدى دينى بؤ خؤى كاريطةرى
لةسةر دروست كردنى جؤريَك لةتوندوتيذى هةية لةناو
بونيادى ئيَمةدا ئايا خيَزانى ئيَمة بؤ خودى بوعدى
توندوتيذى لةتاكةكانى ئيَمةيا دروست ناكا خيَزانى
باوك سالارى لةو نموونانةى كة لةخةسلَةتى
هةلَبذاردنى ئةمجارةيا رِووياندا بريتى بوون ضةند
نموونةيةك دةينمةوة كة دةشىًَ دوايى بةطفتوطؤ
لةطةلَ بةرِيَزيشتانا باسى بكةم، يةكيَك لةوانة
بريتى ية بوون لةدرِاندنى ثؤستةرةكان و
ثلاتيكةكانى ئةمة بةثيَى ثيَوانةكانى توندوتيذى
هةلَبذاردن وة حسيَب دةكرىَ بةيةكىَ لةجؤرةكانى
توندوتيذى لةهةلَبذاردنا دروست دةبىَ بةرامبةر
بةوى ديكة ئةمة لةزؤر شويَنى ئيَرة رِوويداوة هةتا
لةعيراقيشدا لةشارةكانى ديكة رِوويداوة. خالَيَكى
تر لةوة بريتية لةتوندوتيذى زارةكى ئةوةى ثيَى
دةوترىَ لةفزى كة لةناو كةنالَةكانى رِاطةياندن ض
نووسراو ض بيستراو ض بينراو ئيَمة بينيمان كةوا
لةناو ئةو هةلَمةتى هةلَبذاردنةيا زؤر بةهيَز بوو
تةنانةت طةيشتبوة ئةو ئاستةى ئيَمة لةهةندىَ
كايةدا من ناوةكانم بةلاوة طرينط نية لةبةر ئةوةى
من زياتر رِؤلَةكى ثؤزةتيظ ببينم لةم
هةلَبذاردنةيا بؤ هةلَدانةوةى برينةكان زؤر باش
نية ئةوةى كة رِوويدا لةم هةلَبذاردنةيا بةلآم
هيَماى بؤ بكةين بؤ ئةوةى هاوولآتى ئيَمة
ووشياربىَ بةرامبةر بةوةى ئةوانةى كة توندوتيذييان
كردووة يةكيَك لةسةرضاوةكانى ضى بووة بؤ كردوويانة
وة ئايا ئةم توندوتيذيانة شايستةى ئةوةن كةوا تؤ
متمانة بةو كةسانة بكةى كة ئةم جؤرة رشةفتارانة
بكةن لةهةلَبذاردندا تةماشا دةكةين سوكايةتى
بةكةرامةتى بةرامبةر كراوة سوكايةتى بةميَذووى
كراوة سوكايةتى ماناى لاثةرِةى ماناى توندوتيذى
طةيشتة ئةوةى كة بطةرِيَتةوة بؤ رِابردوويةكى زؤر
دوور لةناو ئةرشيفا شت بؤ يةكترى دةربهيَنن ئةمة
جؤريَكة لةتوندوتيذى.
|
|