|
دادطايي و تاوانباركردنى سةدام
يان
طةرِاندنةوةى بايةخدان بةثةيوةندى
نيَوان كورد و عةرةب
سةرووتار
دوواى مةسةلةكةى (دوجيل )
دادطاى بالاَى عيَراق بةردةوامة لةدادطاى كردنى سةدام و دارو
دةستةكةى . ئةمجارةيان ضووة سةر فايلى تاوانى ئةنفال . ئةو
تاوانةى بوونة هؤى كوشتنى هةزاران كةس لةثياو و ذن و مندالاَنى
طةلى كورد بةبىَ ئةوةى هيض تاوانيَكيان ئةنجام دابىَ تةنيا هةر
لةبةر ئةوةى كةوا كوردن ئةم فايلة بةتاوانيَكى رِةطةز ثةرستانة
لةقةلةم دةدرىَ لةضوارضيَوةى لةناوبردنى رِةطةزةكة . وةكو
تاوانةكانى نازيةت و فاشيةت و تؤرانى و سةهيؤنى كة لةميَذوى
نوىَ رِوويانداوة لةكةيةكى شةرمةزارية لةسةر ليَضةوانى
مرؤظايةتيدا كة هةتا هةتايىَ شويَنةوارى لةسةر نةوة دواى
نةوةدا دةميَنىَ .
ئةوةى رِذيَمى بةعسى لادراو
لةعيَراقدا بةدريَذايي دةها سالَ ئةنجامى دةدا دذى طةلى كورد
كةهاوسىَ و برادةرى عةرةبة . رِوداويَكى طةورةو دذوارو لةرِادة
بةدةر بوو - كةرِوبةرِوبونةوة يةكى فكرى عةرةبى سةردةم بوو
طرفتيَكى رِةوشتى رِؤشنبيريي عةرةبى دروست كرد لةهةموو
جيَطايةك لةسةر بيرو برِواى سةربةستى و مافى طةلان لةبرِيارى
مافى ضارةنووسيدا و هةروةها مافى مرؤظ و ديموكراسيةت و ذيانى
نةتةوايةتى و فرة رِؤشنبيريي و يةكيَتى نيشتمانى . بةتايبةتى
لةو كاتةى كةوا رِذيَم ثلانى ئاشكراو نهيَنى دادةرِشت بؤ
لةناوبردنى كورد لةسةر نةخشةى عيَراقدا وةك نةتةوةو جوطرافيا
بةثيَى . طؤرِينى ثيَكهاتةى ديموطرافى ئةويش بةهؤى لةناوبردن و
كوشتن دةربةدةر كردن و طؤرِينى سيماى نةتةوايةتى بةزؤرةكى
بةهؤى مؤركردنى بةزؤرةكى لةسةر ئيستمارةى تايبةت كة رِيَكخراو
جيهازةكانى ئةمنى رِيَكيان دةخست يان كوشتنى بةكؤمةلَ وةك
ئةوةى كة لة ئةنفالدا كرا كةهةموو كوردستانى طرتةوة . تاكو
ذمارةى قوربانيانى لة سةدو هةشتا هةزار تيَثةرِيدا . كةذن و
ثياو منالَ بوون .
سةرةرِاى ئةنفالكردنى هةشت هةزار
كةس لةبنةماَلةى بارزانى خاوةن كةرةم و رِؤلة و نةوةكانو
خزمةكانى بارزانى نةمر و طؤرِى بةكؤمةلَ – شاهيدن بؤ ئةمانة
هةمووى هةروةها لةناوبردنى ثيَنج هةزار كةس لة دانيشتوانى
هةلَةبجة بةطازى كيمياوى و ذةهراوى . ئةو هةموو تاوانانةى
لةرِادة بةدةرو بةرفراوانةى كةسيمايةكى رِةطةز ثةرستى
قيَزةوةنى تيَدا بةدى دةكرىَ وامان ليَدةكات بةجؤريَك سةيرى
مةسةلةكة بكةين نةك وةك مةسةلةيةكى (تاوانكارى ) و بةس كة
لةتاكة كةسيَك رِوودةدا يان طروثيَكى تاوانبارى سةرةرِاى
بةرثرسياريةتيان وةك كةسايةتى و ثلةى كؤمةلاَيةتيان . بةلَكو
وةك تاوانيَكى مرؤظايةتى و خزانيَكى فكرى و بىَ رِةوشتى و
هةلَطةرِانةوةيةكى سياسى رِوخانى شارستانيةت سةيرى دةكةين بؤ
سةردةميَك بةتةواوى و ئايدؤلجيةتةكةش بةرثرسياريةتى
هةلَسةنطادن و ئيدانة كردن و رِةتكردنةوةو ئابرِوبردنى
دةكةويَتة سةر هةر كةسيَك كةوا لايةنطرى سةربةستى و هةق و
ئاشتى ية هةروةها هةموو كةسيًَكى شةرةفى مرؤظ دةثاريَزىَ و بؤ
طؤرِانكارى و ديموكراسى و رِزطارى بوون لة زولَم و زؤرى
هةولَدةدا . هةر لةم ميانةدا برِوامان واية كةوا رِؤشنبيرانى
عةرب و سياسةتمةدارانى دياريان و ضالَةكةكانيان لةئؤثؤزسيؤنى
نيشتمانى لةولاَتة عةرةبيةكانى جياجيادا بةتايبةتى ئةوانة
مةسةلةى كورد و كارةساتة مرؤظايةتيةكانيان ثشتطوىَ خست لةكاتى
رِوو دانى ضونكة ئةوان زيَتر بةرثرسايةتى هةلَدةطرن
لةبةدواداضوون و بةشداريكردنى فكرى و رِؤشنبيريي بؤ
خويَندنةوةيةكى نوو لةوةى رِوويدا . هةروةها دانانى بنةمايةكى
ديكةى رِاست و رِةوان بؤ طةرِاندنةوةى بةهاوبايةخى دان بة
ثةيوةندى نيَوان عةرةب و كورد بةتايبةتى لةميانى بنيادنانةوةو
طةرِاندنةوةى متمانة و دروستكرنةوةى سةكؤى دؤستايةتى لةنيَوان
هةردوو طةلدا لةسةر بنةماى دان نان بةبوون و مافى يةكتر و
ثيَكةوة ذيان لةذيَر هاوثةيمانيةتيَكى شارستانيانةى نويَى
ثالَثشتى كراو بةدةستوور ياسا و نةشو نماكردنى بةبيرو
برِوايةكى ثتةو لةسةر بناغةى بنةماكانى نيشتمانى و نةتةوايةتى
و مرؤظايةتى .
سةرووى لاثةرِةكة |