kurdên rojava û karîgerî li ser Enternêtê

Semînara berêz: Şevger

Enternêt

Bil gats ew yekemîn kes bû li welatê Amerîka ku raman û dirûstkirina Enternêtê pêk anî.

Ramana peydakirina Enternêtê ew bû ku programekî veşartî angu nehênî bo xebata leşkerên Amêrîkî peyde bikin . Di sala 1981ê de , alavek bi navê ARPANET ku yekemîn program bû ku istixbarata Amerîkî bi kar anî , û ev alava ARPANET alaveka herêmî bû , ne berferh bû .

Piştre gelek alavên din wek şêweyên nîv Enternêt bi jimarkirî û koda nehênî peyde bûn . Lê di sala 1983an , guhertinek çê bû û mêjiyê alavê  ARPANET fereh kirin û guhertin ji bo kontroleke ferehtir ku sûda trafik û bankan jê hebe , êdî ev alav û sîstema nû giha Ewiropa jî , û nav ji ARPANET  bû Enternet . Di sala 1990 î de jî , texta yekemîn WWW ku bi kar anîn di xwendina zanistiya Fîziyayê de , angu girûpek xwendevanên Fîziya ramana WWW bo têkiliyan peyde kirin . Herweha û di sala 1991ê de , WWW û Enternet ya herî xurt dirûst bû û êdî belav bû bo hemî welatan û nav dibistanan , nexweşxaneyan , firokgehan û malan , bi gotineke din , kete destê herkesî de , zana û nezan ...

 Lê pirsa herî giring sûde û ziararên Enternêtê çi ne ?

Di warê sûdeyên Enternêtê de , taybet ji bo gelê Kurd , me pir sûde jê wergirt weke :

1- Berî ku Enternêt were , tenê li welat xeta telefonê û poste hebûn , û ev telefon û poste jî di bin kontrola dijmin de bûn , me Kurdan nefes nebû ku em dengê xwe bighînin cîhana derve û birayê xwe yên kurd li parçên din yên kurdistanê ...lê bi hatina Enternêtê re , em kurd rizgar bûn ji kontrola istixbaratên dijmin , di riya Enternêtê de , girêdana hundirê welat û revenda kurd li derveyî welat hate girêdan , li ser Enternêtê kurdên li Ewiropa û Amêrîka dikaribûn bi 100an  malperên nûçe û dengûbasan ava bikin , di heman demê de wan diakribûn bi sedan malperên muzîk û stran û çanda kurdî  jîava bikin , dikaribûn êşa gelê kurd bi gelek zimanan bighînin tevahiya milletên dunyayê .

2- Têkilî û pêwendiyên malbatên kurd li derveyî welat pir lawaz û qels bûn , çûn û hatin jî pir kêm bû heya ku pir kes dighan rewşeke pisîkolojî  xirab , lê bi vekirina koçkên Kurdî ser Enternêtê bo alîkariyeke mezin bo kesên siyasetmedar û rewşenbîran bi taybetî yên temen mezin , ku êdî her şev derbasî van koçkên kurdî dibin û diyalog û siyasetê dikin û yekser li gel serok û rêberên partiyan dikevin guftûgoyên siyasî .

Ez dikarim bibêjim ke ez ev 8 sal , ez ser Enternêtê di xizmeta welat û milletê xwe de me , her şev bi kêmasî 6 heya 9 saetan kar dikim , min 5 salan wekû rêvebirekî xebat kir di koçka Kurdistanê de ya ser bi PDK , min pir peywendî dirûst kirin di navbera Kurdên Sûrî û Kurdên Bakurê welat bi Kurduistana azad ve , û ev sê salin jî ez berpirsê koçka Rojavayê Kurdistan im ya girêdyaî tevgera Kurdên Rojavayê Kurdistanê , her şev me mijareke siyasî û rewşenbîrî heye li gel serokên partiyên Kurdî li Qamişlo û herweha , em pir mijaran dikin ser rewşa Kurdistana azad û Bakurê Kurdistanê jî û Rojhilatê Kurdistan , malpera koçka me ev e : www.rojavayekurdistan.info.se

3- Sûdeya herî mezin ewe ku Kurd li her çar parçên Kurdistanê ser Enternêt bi hev re dikevin siyaset û têkilkiyan de , û guhdariya zarav û ziman û stran û muzîka hev dikin , û derd û êşên xwe bi hev re dabeş dikin .

4- Sûdeyeke dî jî ewe ku hertiştekî li welatê me dibe , em di satelite Kurdî de û Enternêtê de di eynî deqê de dibhîzin wek nimûne ew rûdanên ku sala 2004an li Qamişlo çêbûn , sûdeya Enternêtê pir hebû bo ku dîmen û nçûe deqe bi deqe digihandine Ewiropa û cîhanê .

5- Di riya Enternêtê de , Kurdan dikaribû bi melyonan email bighînin Koçka Spî û Kofî Anan yan Perlemntoya Ewiropa bo tiştên ku diqewimin ser gelê Kurd li Kurdistanê .

6- Peydekirina gelek malperan bo hînkirina zarokên Kurdan, zimanê Kurdî .

7- Di baweriya min de , Kurd bikaribin bo pêşerojê , civînên xwe yên siyasî bikin yên hundirê welêt û revenda Kurd li derveyî welat di odeyeke taybet de , ew tişt hêdî hêdî dibin bêyî mirov kertên balafiran bikire û sefer bike .

8- helbet herkes sûdê ji Enternêtê dibîne ji bizîjkên kurd û bazirgan û bazar û ...htd .

Ziyanên Enternêtê :

1- Pir kes dibin mudminên Enternêtê çi mezin û çi biçûk , bi taybetî biçûk pir zirarê jê dibînin , ew pitir têne girêdan pê ve û derbasî tiştê zêdeyî mêjiyê xwe dibin yan tiştên xirab û dûrbûnek di  navbera zarokan û malbatê de pêk tê , pir ji zarokan êdî di xwendina xwe de qels dibin .

2- Pir ji zarokan perê xwe ser senterên Enternêtê xerc dikin , mezin jî heman tiştî dikin .

3- Pir ji kesên mezin têne girêdan 24saet bi Enternêtê ve û di mala xwe de dûrî kufletê xwe dikevin , yanjî hay ji zarokên xwe namînin , li Ewiropa gelek jin û mêran hevdû berdane ji ber van egeran ! .

4- Pir girêdna xort û keçan bi hev re peyde dibe û her yek li welatekî de bê ku hev bibînin ,tenê di riya kamîra Enternêtê de , hevnasîn û hezkirin jî çê dibe .

Destpêka Laperi