|
هؤكارةكانى خةمساردى خةلَكى
لةرِةشنووسى دةستوردا
هةنطاويَك بؤ ئاييندة..
كؤرِى بةريَز/ بةسام عةلى
- سةرةتا بةخيَر هاتنتان دةكةم بةناوى خؤم و هةظالآنى
سةنتةرى خامةوة سوثاسى بنكةى كاوةى رؤشنبيرى دةكةم بؤ ئةو
دةرفةتة.
- روونكرنةوةيةك (لةدةسةلآتى ديكتاتؤرى و شموليةكاندا
شاردنةوةى شتةكان و كثكردنةوةى دةنطةكان تةمةنى دةسةلاتى سياسي
دريَذ دةكات، وةة ئةوكةسةى بةو كارة هةلَدةستيَت بةكةسى دلَسؤز
دةدريَتة قةلَم. بةلآم لةدةسةلآتى ديموكراسى و شةفافدا دلَسؤزى
دةسةلآت ئةو كةسةية دةبيَتة ضاوى دةسةلآت وة هةموو
كةموكورِيةكان و طلةييةكان وطةندةلَيةكان دةخاتةرِوو. وةئةمةش
تةمةنى دةسةلآتى سياسي دريَذ دةكاتةوة، ضونكة منافةسةى سياسي
هةية.
- ئةو كاتةى ئيَمة قسةى تيَدادةكةين لة كاتيَكى زيَرِينةوة
زؤرمان نةماوة بؤ 15/12/2005 وهةلَبذاردنى ئةنجومةنى نيشتمانى
عيَراق.
لةم كاتةدا مةترسيةكى زؤر بةدى دةكريَت كة خةلَكى كوردستان
توشى حالَةتيَك هاتبن كةلةزانستى سياسةتدا بة(خةمساردى ياخود
طويَثيَنةدانى سياسي) (لامبالاتى سياسي).واتة خةلَك بةلايةوة
طرنط نةبيَت بةشدارى ثرؤسةى سياسي وولآت بكات.
- ئةم حالَةتة لةزؤر لةولآتانى ثيَشكةوتوشدا روودةدات تةنانةت
لةئةمريكاو ئةوروثاشدا هةية. لامبالات دووجؤرة.
1- لةئةنجامى (يةقين) ى خةلَك بةرامبةر دةسةلآتى سياسي يةوة
دروست دةبيَت واتة. جةماوةر دةطاتة ئةو برِوايةى هةر كةسيَك
حوكمى بكات بارودؤخى ذيانى ئةو هةر باش دةبيَت وناطؤرِيَت،
ضونكة موئةسةسات ولآت دةبات بةريَوة نةك ئةشخاص.
2- لةئةنجامى تورِةيى خةلَك بةرامبةر دةسةلآتى سياسي وة
تؤلَةكردنةوة لةو دةسةلآتةوة دروست دةبيَت كةثيَم واية ئيَستاى
كوردستان لةم جؤرةيانة وة لةدةنطدان بةدةستور بةباشى بينيمان.
هةر بؤية باسى ضةند هؤكاريَك دةكةين كةخةمساردى دروستدةكات
ثاشان باسى لةوة دةكةين لةم كاتةى ماوة ئيَمة ضى بكةين. بؤ
ئةوةى ضارةسةرى بكةين.
1- بةرِاى من ئةحزابي كوردى و دةسةلآتى كوردى بةشيَوةيةك
مخاتةبةى خةلَكى كوردستان دةكات كةخيتابي شاخة نةك شار.
لةشاخدا تاك ئامادةية بةرذةوةندى و حةزةكانى وةلا نيَت
لةثيَناو رزطاركردنى خاكدا. بةلآم دواى طةيشتن بةدةسةلآتى
داواى ثاراستنى بةرذةوةنديةكانت ليَدةكات ئةطةر بةهةمان خيتابي
شاخ داواى قوربانى دانى ليَ بكةيت وةهيضى ثىَ نةدةيت دواجار
طويَت ليَناطريَت وةفةراغ دروستدةكات.نموونة"سةرؤك لةداستانى
خوا كوركدا بةجوتيَك ئةديداس و ريشيَكى هاتوو قسة بؤ ثيَشمةرطة
دةكات، بةلآم ئيَستا لةبةر ئةتةكيَتى سةرؤكايةتى ناتوانيَت
وابيَت، بةهةمان شيَوةش ثيَشمةرطة ناتوانيَت وابيَت بارودؤخةكة
طؤرِاوة.
2- نةبوونى (دادثةروةرى كؤمةلآيةتى ، عدالة الأجتماعية):
ثابةند بوون بةهةر دةسةلآتيَكةوة بةستراوة بةوةى تا ضةند ئةو
دةسةلآتة بةيةكسانى سةيرى خةلَكى خؤى دةكات، بةراشكاوى
دةيلَيَم دةسةلاتى كوردى. دةسةلاتى دةولَةمةندو
سةرمايةدارةكانى كوردستان بوو نةك هةذارةكانى كوردستان، جىَ ى
داخة بةردةوام لةتةنطانةشدا هانا بؤ هةذارةكان دةبات وة هةر
ئةوانن قوربانى دةدةن، ثيَشمةرطةن ئاسايشن، ثؤليسن.(نموونةى
ئاسايشيَك كة((TNT ثوضةلَ دةكاتةوة.
- ئةمريكا دةستى هةية لةناعةدالةتى ئيجتماعى دا وة قصديشى هةية
لةمةدا بؤ نموونة سيستةمى موضة دةسةثيَنيَت بةو جؤرةى ئيَستا،
موضة بةشيَوةيةكة تةنها ولآت بةرةو عةسكةرتارى دةبات.
- قوتابي يةكى زانكؤ كاتيَك بة (157) هةزار دادةمةزريَت ض
دلَيَكى بةم ولآتة خؤش بيَت خاوةنى ضةندين خةونة ضؤن جىَ بةجىَ
يان بكات.
نموونةى طةنجيَك لةزانكؤ وا خؤشةويستى دةكات وة ثاشى
تةواوكردنى زانكؤ خؤشةويستةكةى ثىَ ى دةلَيَت ئيتر ضاوةرِىَ
ناكةم، ئةم طةنجة ضؤن بة (157هةزار) خؤى دروستبكات وة ئةطةر
جطةرةى كيَشا فلتةرةكةى دةكاتة ناو سةللةوة. نةخيَر.
3- نةبوونى نةخشةى طونجاو بؤ ضارةسةركردنى كيَشةكان: نموونة
كيَشةى نيشتةجيَبون دابةشكردنى زةوى لةثيَناوى ضارةسةركردنى
كيَشةى نيشتةجيَبوندا. ئايا ضارةسةرى كرد. هةذار ناتوانيَت
خانوو دروستبكات بؤية زةويةكة دةفرؤشيَتة دةولَةمةنديَك ئةويش
دايدةنيَت بؤ كاتيَك ثارةيةكى زياترى بؤ بكات.
وةزارةتى كاروبارى كؤمةلآيةتى هةية بةلام حزبيَكى سياسي وة
لةيةكطرتووى ئيسلامى ديَت بؤ مةرامى سياسي كارى ئةم وةزارةتة
دةكات و يارمةتى هةذاران دةدات. ئةى كارى وةزارةت ضى ية؟.
4- طةندةلَى ئيدارى: طةندةلَى ثيَناسةى زؤرة. سياسيةكان
بةجؤريَك دةيكةن ئابورى ناسةكان بةجؤريَكى تر
وةكؤمةلَناسةكانيش ثيَناسةى خؤيان هةية. بةلآم بةكورتى بريتىيى
لة (خراث بةكار هيَنانى وةزيفةى طشتى لةثيَناو دةستكةوتى
تايبةتيدا). ئةمة ثيَناسةى بانكى نيَو دةولَةتى يةبؤ طةندةلَى.
- ريَكخراوى شةفافيةتى نيَ, دةولَةتى بارةطةكةى لةبةرلينة
لةسالَى 1993 دامةزراوة كار بؤ ئةوة دةكات طةندةلَى لةسةر
ئاستى جيهانى كةمبكاتةوة. وةطةندةلَى ئيدارىلاى ئةمان (بةرتيل
خواردن، لةخشتةبردنى فةرمانبةرى بضوك، تةزوير كردنى بةلَطة
نامة رةسميةكان، بؤ ندمؤركردن لةطةلَ خةلَكى ناسياو كةمتةرخةمى
فةرمانبةرو درةنط دةوام كردن، خؤ دزينةوةى فةرمانبةروطةرِانةوة
بؤ مالَةوة.
كام لةمانة لةكوردستان نى ية بةتأكيد (لامبالات) دروستدةكات.
- نموونةكة هةنديَك هةلَة كةمةترسى دارن (نمونةى قوتابيةكةى
كؤليذى دةرمانسازى).
5- سيستةمى اقتصادى و بازارى كوردستان : كةس نازانيَت ض
جؤريَكة ئازاد نى ية ضونكة ضةند كؤمثانيايةك دةستى طرتووة
بةسةريدا حكوميش نى ية ضونكة حكومةت لةريَطاى كؤمثانياكانةوة
كارةكان دةكات. كةم كةس هةية لةم ولآتة يةك موضةى هةبيَت
بةلَىَ ميزانيةى هيض دةولَةتيَك تةحمولى ئةم حالَةتة ناكات.
- بؤية كةبازار احتكارى بوو نرخ هةميشة بةرز دةبيَت وة ئةمةش
خةلَك تورِة دةكات.
6- خةلَكى كوردستان انتمايةكى حزبيان هةية وة ئةطةر
هةلَبذاردنيَك حزب بةشدار نةبيَت تيَدا كةمتر بةشدارى دةكةن
هةر بؤية بؤ دةستوركةم بةشداريان كرد.
7- هةموو هةلَبذاردنيَك ثيَويستى بةمنافةسةى سياسي هةية ئةمةش
لةدةستوردا نةبوو ئةمجارةيان ضةندين تةرةف بةشدارى دةكات،
يةكطرتووش لةدةرةوةى ليستةكةية كةليستى هاوثةيمانى ية كة ئةمةش
كاريَطة منافةسة دروستدةكات، بةلآم هةدةفي ئةوان ئةمة نةبوو
كةلةوليستة هاتنة دةرةوة، دةلَيَن لةبةرطةندةلَى هةر بؤية
لةهةلَبذاردنى ثيَشوش طةندةلَى هةبوو، دةلَيَن لةبةر
بةرذةوةندى بالآى ميللةت، ئةى خؤئةمجارة مةترسى زياترة هيَشتا
تعديلى دةستورى ماوة، هةرماددةيةك دةلَيَت باياسا ريَك دةخريَت
هيَشتا يةكلايى نةبؤتةوة. هةر بؤ هدفةكة بةرذةوةندى حزبة
هؤكارةكةش ئةوةية قواعديان جارى ثيَشوش حةزيان نةكرد وة
ئةمجارةش رازى نةبوون، ضونكة ئةوان خؤيان بة(كل) دةزانن
بةرامبةر ئيلاميش. نموونة( لةسةردةمى حةسةن بةننا (صلاح
عشماوى) جيابويةوة ثاشان هاتةوة بؤ بة(استعلامات مقرى رئيسى
(حةسةن بةننا). بؤية ئةمان ئةندامى خؤيان بةم جؤرة ثةروةردة
دةكةن هةر بؤية رازى نابن بةليستى هاوثةيمانى: منةتى ضى دةكةن
دةنطةكانى ئةنجومةنى ثاريَزطايان شاهيدى نفوزيانة.
ضى بكريَت لةئيَستاوة بؤ 15/12/2005 .
1- هةنديَك خةلةل هةبوو نةميَنىَ، بؤ نموونة خةلَك نةزانيَت
لةكوىَ دةنطدةدات.
2- يان ئؤتؤمبيَل دابين بكريَت بؤ خةلَك يان ريَطاى هاتووضؤ
بدريَت تةنها دةوروبةرى بنكةكان كؤنترولَ بكريَت.
3- راطةياندنى ئيَمة كاريَكى مةزنى لةسةر شانى، هةنديَك راستى
هةية بؤ خةلَكى روون بكاتةوة ئيش لةسةر ضةند خالَيَك بكات.
ا- بةخةلَك بوتريَت بةلَىض راستة طةندةلَى هةية بةلام ئةمة
كيَشةيةكى ناوخؤى خؤمانة بةلآم ئةم هةلَبذاردنة شةرِة لةطةلَ
نةتةوةيةكى تر كة بةدريَذايى ميَذوو مافي خواردووة، وة ئةطةر
دةنط نةدةيت نةك طةندةلَيةكان ضارةسةر ناكات بةلَكو دةبينةوة
ثلةدوو بةشيَوةيةكى قانوونى كةخؤيان شةرعيةتى ثىَ دةةدين هةر
بؤية ئةمة هةلَبذاردنى ثةرلةمانى كوردستان نى ية تاوةكو تؤلَة
بكةنةوة.
ب-روونبكريَتةوة بؤ خةلَك كةسيستةمى هةلَباذردن طؤرِاوة هةر
ثاريَزطايةك ريَذةيةكى دياريكراوى بؤ دانراوة، بؤ نموونة
هةوليَر 13 كورسى، سليَمانى 15كورسى، دهؤك7كورسى،
كةركوك9كورسى، موسلَ19كورسى. بةلآم بةتةنها بةغداد 59 كورسى
هةية وة 45 كورسيش لةسةر ئاستى عيَراق حساب دةكريَت.
هةر بؤية جارى ثيَشوو(77) كورسيمان هيَنا ئةمجارة هةمووشمان
دةنطبدةين رةنطة نةطاتة (60 كورسى).
ج- ثيَويستة بةجةماوةر رابطةيةنريَت هةرميللةتيَك لةبةر
كةموكورِى ناوخؤيى بةرذةوةندية دةرةكيةكانى لةدةستبدات
بةميللةتيَكى نةفام دةذميَردريَت ئةطةر كيانى خؤت بخةيتة
مةترسيةوة.
4- ثيَويستة سةرجةم ريَكخراوو حزب و سةنتةراتى ئةم ولآتة هةية
طروثي طةرؤك دروستبكةن كؤرِو سيمينار لةسةرجةم ناوةندةكاندا
بةبىَ وةستان.
5- سةرؤكى كوردستان ئةركى خؤى بةزيادةوةلةسةر ئاستى خارجى جىَ
بةجىَ كرد، كار دةيشتة ئةوةى لةبةردةم كؤشكى سثىدا بةجلي كوردى
يةوة دلَنيايى بةخةلَكى كوردستاندا. هةر بؤية ئيَستا خةلَكى
كوردستان ضاوةرِىَ ى بةلَيَنيَكى ترن لةسةرؤكى كوردستان ئةويش
ضاكسازىكردنى ناوخؤيى ية وةثيَش هةلَبذاردن خيتابيَكى سةرؤك بؤ
جةماوةر ثيَويستة.
كؤرِى بةرِيَز / محمد سيد نوري بازياني
ئامانج لةم ليَكؤلَينةوةية .. زانيني هؤكارةكان و هةنطاوةكان
بؤ داهاتوو.
هؤكارةكان:
ضريان دةكةينةوة لةم خالَة سةرةكيانةى خوارةوة:
يةكةم: نةبوونى ناوةنديَكي زانستي سةربةخؤي ئةكاديمي ثسثؤر لة
بواري تويَذينةوة، بة تايبةتي تويَذينةوةى كؤمةلآيةتي سياسي..
لةطةلَ ئةوةى دةتوانين بلَيَين ثسثؤر طةليَكي ضاكمان لة
دةرةوةو ناوةوةى كوردستان هةية.. كة بة راشكاوانة دةتوانن
ثةنجة لةسةر زام و برينةكان دابنيَن و بويَرانة
ليَكؤلَينةوةكانيان ئاراستةى دةسةلآتي كوردستان بكةن بة
مةبةستى ضاكسازي دوور لة تانةو تةشةر.
خؤ ئةم دةزطا شارستانيانة بنةمايةكي سةرةكي ثيَشكةوتني
رؤذئاواية تاكو ئةمرِؤش كة ضةرخي جيهانطيرىية.. ئةوةتة
ولآتيَكي وةك ئةمةريكا طرنطى و بةهايةكي زؤر بةم ناوةندانة
دةدات بؤ نموونة ناوةندي راندي ئةمريكي بة سةدةها مليون دؤلاري
ئةمريكي بودجةيةتى و سةدةها ليَكؤلَينةوةى طرنط دةربارةى
بةرذةوةنديةكاني ئةمريكا ئاراستةى ئيدارةى ئةمريكا دةكات و
تويذينةوةكانيان لةلايةن ئيدارةى ئةمريكىيةوة ثراكتيزة
دةكريَت.. تةنانةت نةك هةر بةرذةوةندية تايبةتةكاني ئةمريكا
بةلَكو ضؤن ئةمريكا سةركةوتو بآ لة سياسةتى دةرةوةيدا.. خؤ ئةو
بةدائلآنةى ئةم دةزطا طرنطة دةيخاتة رووى ئيدارةى ئةمريكى لة
عيراق و طشت وولآتاني دونياى ئةمرؤدا بة بةهةند وةري دةطرآ.
بةلآم بة داخةوة لة كوردستاني ئيَمةى بريندار ئةم جؤرة دام
ودةزطايانة هةر نةك بة بةهةند وةرناطيرآ.. بةلكو زؤر جار بة
ضاويَكى نا واقيعيانة تةماشا دةكرآ .. ئةوةندةى طرنطى بة
ناوةنديَكى نارِةسةني دور لة داب و نةريتي كوردةوارى دةدرى،
يةك لةسةر هةزار بةم ناوةندانة نادرآ.
وةك ليَكؤلَينةوةيةكى زانيارى ناتوانين بلَيَين هيض دةزطا لةم
جؤرانة نىي .. هةية بةلآم حيزبىية، ليَكؤلَينةوةكان بويرانة
نىية موداراتي دةسةلآت دةكات، راستىيةكان وةك خؤى ناخاتة
بةرضاو، تاكو دةسةلآت ضارةسةرةكان ثراكتيزة بكات.
جا نةبووني ئةم جؤرة دام و دةزطا ئةهليانة هؤكاريَكى سةرةكىية
بؤ بةرضاو روون نةبوونى دةسةلآت و سياسةتمةداراني كوردستان، بة
تايبةت كيَشة كؤمةلآيةتىية سياسيةكان و نةبوونى بةرنامةى
زانستى هةنطاو بة هةنطاو بؤ ضارةسةركردنى ئةم كيَشانة.
دووةم: دةسةلآتي كوردي هةر لةو رؤذةوة دروست بووة لة سالَى
1992 تاكو ئيَستا بةردةوام لة هةولأ و تةقةلآى ئةوةية ئةم
ميللةتة لة بةهاو قيةمة بةرزةكانى دارِنآ وةك ئةوةى كارى
سةرةكى ئةمة بيَت، لةكاتيَكدا رؤذئاو طرنكى زؤر بة بةهاكانى
كةنةسي مةسيحي دةداو، تةنانةت وولآتيَكى وةك ئةمريكا ئةو بةهاو
ئةخلاقياتانة لة سياسةتمةدارةكانيشى رةنط دةداتةوة.. جا
دابرِينى ميللةتى كورد لةو بةهايانة كة جيَطاى شانازى دويَنآى
بوو ئاكاميَكى زؤر خراثي لةدواوةية، وةك ئةوةى لاوى كورد هةست
بة ليَثرسراوى قؤناغةكان نةكات و تةمةرِود لة كؤمةلَطة بكات و
لة ثيَناو عةدةمدا بةسةرليَشيَواوى بذآ.
لةولاشةوة بة عيلمانيكردنى ميللةتى كورد ناسنامةى رةسةنى كوردي
وون كرد.. ضونكة عيلمانى ثةروةردةى خةلك ناكات لةسةر قيةم
طةليَك تا لة ثيَناويا بذيَت و لة ثيَناويدا بمريَت.. بؤية
دةبينين ئةمرِؤ لاوو طةنجةكانمان هةستى نةتةوايةتيان كزة..
هةستي بةرطريان لاوازة.. زؤر نزيكة ببيَتة لافاويَك هةموو
شتيَك راثيَض بكات.. تةنانةت دةسةلآتيش.. ئيَمة وةك
تؤيَذةوةريَك هةست دةكةين ضةند سالَيَكى تر ترسناكي ئةم بآ
بةهاىية دةردةكةويَت..
دويَنآى نزيك شيَخ عبدالسلام بازاني يان شيَخ عبيدالله ى نةهرى
يان شيَخ سةعيدى ثيران يان شيخ مةحمودى حةفيد زادة يان مةلا
مستةفاي بارزاني خوا ليَيان خؤش بيَت، ووتارةكانيان طرنطى دةدا
بةو بةها و قيةمة بةرزانةى كوردةوارى كة لة ئاوى سازطارى
ئيسلامةوة هةلَقولآبوو.. دةمان بينى ضؤن ميللةت ئاويَتةى
فةرمودةكانيان دةبوون و دةذيان لة ثيَناويا.. ضونكة ئةوةى
دةيان ووت لةخؤياندا ثراكتيزةيان دةكرد.. ئةوةتا سةركردةيةكى
وةك شيَخ سةعيدى ثيران ميَذوونوسان ئاماذة بةوة دةكةن لة
دةولَةتى عوسمانيدا دةولَمةندترين كةسايةتى سةردةمى خؤى بوو،
طشت مالَ و ساماني خؤى سةرف دةكرد لة ثيَناو بةدى هيَناني
ئامانجةكانى كورددا، تةنانةت بة طيانيشى.. ضى واى لة شيَخ
سةعيد كرد ئةو هةلَويَستة جواميَرانةى ببيَت ..؟ بةهاو
قيةمةكان نةبآ كة لةسةرى ثةروةردة بوو كة دةلَيَت : ضاكترين
كةستان ئةو كةسةية كة بةرطرى لة خاك ونيشتمان بكات بة مالأ
وطيان..
من قتل دون أهلة فهو شهيد من قتل دون عرضه فهو شهيد من قتل دون
ماله فهو شهيد.. خيركم المدافع عن عشيرته مالم يأثم.
سةركدةيةكى وةك مةلا مستةفاى بارزاني كة هةموو جل و بةرطةكةى
لة جةند ثةنجايةكى ئةو سةردةمة تآثةرِى نةدةكرد لة طةلأ ئةوةى
دةيتوانى جوانترين و طرانترين كةل و ثةلى ئةو سةردةمة لةبةر
كات و لة جوانترين و قةشةنطترين كؤشكى بةغدا طوزةر بكات، بةلآم
بةهاكان كة ثةروةردة بوو لة سةرى، كؤشكى ئةو ئةشكةوتةكانى
كوردستان بوو.. بؤية ميللةتى كورد لة ثشتيةوة بوو، وةك يةك
ثياو.. شؤرِشى كورد يةك شؤرِش بوو.. يةك ئامانج و يةك هيواو
يةك دلَ بوو..
ئامادة نةبوو سازش و مساوةمة لةسةر يةك بست لة خاكى كورد بكات
تةنانةت دةربةدةرى هةلَدةبذيَرى ومردن لة وولآتى غةريبان ،
بةلآم تةنازل لة كوردىيةتى كةركوك ناكات.
بةلآم بة داخةوة ئيَستا متمانة بة قسةو بةلَيَنى سةركردةكانى
كورد لة لايةن جماوةرةوة نةماوة.. ضونكة ئةو بةهاو قيةمانةيان
فةرامؤش كردوة لة خؤيان و لة مالأ ومنالأ و شيَوازى ذيانيان،
ئةمةش بؤشايةكى زؤر طةورةو ترسناكي دروست كردوة لة نيَوان
ميللةت و طةلدا.
سةركردةكانى كورد ئةمرِؤ بانطةشة بؤ ديموكراتيةتى رؤذئاوا
دةكةن بةلآم ميللةت طيانى ديكتاتؤريةتيان تيَدا بةدى دةكات..
ئةمةش بؤتة ئةوةى كة وةك قيةمةكاني باووباثيرانمان وون كردوة
ديموكراتيةتةكةى غربيش بشيَويَنين.. ئةمةش مةحالَة ميللةت دركى
ثآ نةكات ضونكة جيهان ئةمرِؤ طونديَكى بضووكة..
لة وولآتمانا دةوترآ ياسا لة سةروى هةموانةوةية.. بةلآم رؤذيَك
ميللةت نابينآ يةكيَك لةنزيكةكانى دةسةلآتى كورد نةك
دةسةلآتدارن بةو ياساية دادطايى بكريَت، وةك ئةوةى ياسا بةسةر
هةذارانا ثيادة بكرآ دةولَةمةند و دةسةلآتداران لةسةروى ياساوة
بن. لةكاتيَكيشدا بانطةشةى ئةوة دةكرآ ياسا لةسةروى
هةموانةوةية.
سيةم: حكومةتى هةريَمى كوردستان ئيدارةى هةوليَر و سليَماني
موئةسةسى نىية.. ئةمةش زؤر خةتةرناكة.. ضونكة حكومةت بة مةزاج
بةرِيَوةدةضآ.. بؤ نموونة سةرؤكى حكومةت ئةطةر لة دةرةوةى
وولآت بيَت .. كارةكان وةك ثيَويست بةرِيَوة نارِوات..
لةكاتيَكدا ئةطةر موئةسةسى بيَت ئةوا كارةكان وةك سعات
بةرِيَوة دةرِوات، ضونك نائيبةكةى سةلآحيةتى وةزيرى دةبيَت لة
كاتي نةبوونى وةزير، لة هةندآ شتى تايبةتمةند نةبآ، ئةطينا
كاروبارى هاولآتيان بةند نابآ بة نةبوونى سةرؤكى حكومةت لة ناو
كوردستان، بةلكو بةندة بةو دام و دةزطايةى كة سةرؤكى حكومةتى
داناوة.
ضوارةم: لةت بوونى دةسةلآتى كوردي بؤ دوو دةسةلآت، هةروةها
لةتبوونى فةردى كوردى، ثةروةردى كوردى، ئابوورى كوردي،
رؤشنبيرى كوردي..هتد.
ئةمةش كاريَكى ئةوتؤى لةسةر جةماوةر كردوة.. كة بةبآ هيواى
بذيت.. متمانةى بةم دوو ئيدارةية نةبا.. زةمةن ديار نىية بؤ
يةكطرتنةوةى، هةردةوترآ سبةى ... بةلآم سبةى دةبيَت بة سالأ و
دوو.
ثيَنجةم: ثانتايى نيَوان جةماوةر و دةسةلآتى كوردى بةقةدر
ئاسمان و ريَسمانة.. بةقةدةر ئةردو ئاسمانة.. دةسةلآت تيَكةلَ
بة جةماوةر نىية ..
دويَنآ دةسةلآت لةلاى تاكى كوردي خزمةتكاري بوو.. واتا دةسةلآت
خزمةتى تاكي كوردى دةكرد، وةك عةرةب دةلَيَت : سيد القوم
خادمهم.. ، ئةمرِؤ دةبيَت هةموو ميللةت خزمةت كارى دةسةلآت
بيَت.. دةسةلآت هيضى كةم نىية ميللةتيشى زؤرينةى بآبةشة لة
خانوو لة ئاو لة كارةبا لة خزمةتطوزارىية سةرةكيةكان..هتد
بآ ئينسافىية بلَيَين دةسةلآت هيضى نةكردوة بةلآم ئةوةى ميللةت
لة دةسةلآتى كوردى ضاوةرِوان دةكرد، وا نةبوو..!! خةونى بةوةوة
دةبينى رؤذيَك دةسةلآتى كوردى ببينىَ، ئةوجا بشمرآ شتيَك نىية
بةلآم كة بينىى ...!!! بة لةتبووى بينى ، بة طةندةلَى، بة
كؤرثةيى.. ثرسيار دةكات كاملَ نةبوو، ئةوة خةريكة تةمةنى بطاتة
ضواردة سالَ هةر ساواية..!!
ميللةت بة داخةوة بة ضاوى طومانةوة تةماشاى دةسةلآت دةكات و
دةسةلآتيش وةك دةزطايةكى تؤقيَنةر خؤى بة ميللةت نيشان دةدات..
شةشةم: طةندةلَى لة كوردستاندا، لة سةروى هةمويانةوة طةندةلَي
سياسى و طةندةلَى ئيدارى و طةندةلَى مالى و طةندةلَىئةخلاقى و
طةندةلَى رؤشنبيرى و طةندةلَى فيكرى و طةندةلَى قانونى و
..هتد.
حةوتةم: نةبوونى دةستووريَك بؤ كوردستان كة هةريةكة ماف و
ئةركةكانى ديار بيَت دةسةلآت و جةماوةر.
ضارةسةر: ئةو شتانةى كة نةطةتيفة لةو خالآنةى سةرةوة ثؤزةتيف
بكرآ، لةسةروى هةمويانةوة دةسةلآت ئاويَتةى ميللةت بيَت، شورةى
ثؤلآين لةنيَوان دةسةلآتداران و ميللةتدا دروست نةكرآ، كةساني
هةلثةرست لة دةورى دةسةلآت دوور خرينةوة ، كةسي شياو بؤ جآى
شياو، دةسةلآت ضاوساغى باش لة دةورى خؤى خربكاتةوة.. ثسثؤران
لة بوارة جياجياكان بواريان ثآ بدريَت و لة دةسةلآت نزيك
بخرينةوة .. بةرنامة بؤ كارةكان دارِيَذرآ، بةرنامة دوور بيَت
لة عةفةوييةت..رؤشنبيرانى رةسةن بواريان ثآ بدرآ هاني ئيعلامي
بيَلايةن بدرى و تةشجيع بكريَن، ئؤثؤزسيَون بؤ دةسةلآت تفعيل
ثآبكرآ بؤ ئةوةى دةسةلآت كةم و كورِيةكاني درك ثآ بكات..
جاريَكيان لة توركيا ئةنداميَكى بةرلةماني توركيم بينى،
ثرسيارى ئؤثؤزسيَونم ليَكرد، بة تايبةتى (دنس بايكال) كة زؤر
رةخنة لة حكومةتةكةى ئؤردوغان لة ميديا جياجياكانى توركيا
دةطرآ.. لةوةلآمدا ووتى: ئيَمة ضاكةى دنس بايكالَمان ثآى
نادريَتةوة، ضونكة بةرضاومان روون دةكاتةوة لةبةرامبةر هةلَةو
كةم و كورِيةكانمان..
جةند خؤش بوو ئيَمةش ئاوها بيرمان بكردبايةتةوة.. ئةطةر ضى
جيَطاى ثآزانينة دةسةلآتداراني كورد هةنديَك جار طرنطيان بة
ناوةرِؤكى هةنديَك كؤرِو سيمينةر كة لة كةنالَة جياجياكاني
ميدياى كوردى ثةخش كراوة بة بةهةند وةرطرتوةو لة ئةنجومةنى
وةزيراندا كردويانة بة برِيار، بةلآم ئةم قؤناغة زؤرترو زؤرترى
دةويَت.
سةرؤكى هةريَمى كوردستان بةيةك ضاو تةماشاى هاولآتيان بكات خؤى
بة برا طةورةى هةموان بزانيَ و بؤ بةرذةوةندى هةموان كار بكات
و خؤش طوزةرانى و ئازادى بؤ ميللةت دةستةبةر بكات، كة بةلاى
ئيَمةوة ئةم خالَة طةورةترين ضارةسةرة
والله من وراء القصد.
كؤرِى بةرِيَز/ زيرةك كةمال
من رةنطة لةمةجالى نووسين يان لةسةر شويَن دا كؤمةلَيَك تيَبينى و سةرنجم
هةبووبىَ لةسةر ئةو وةزعة سياسيةى كةوا ئيَستا ئيَمة طوزةرى
ثيَدا دةكةين و لةسةر هةلَويَستة سياسيةكانى ئيَمة وةكو كورد
بةرامبةر كؤ ئةو وةزعة سياسية بةلآم لةطةلَ ئةوةشدا من
لةسةرةتادا دةمةوىَ ئةوة بلَيَم بؤ ئةوةى سةرةتايى باسةكةمان
لةويَوة دةست ثىَ بكات جؤرةيَك لةتيَطةيشتنى هةلَة لة
مةسةلةكان نةبىَ من كةسيَك وةكو رؤذنامةنووسيَك من بؤخؤم
بةشدارى هةلَبذاردن دةكةم و دةنطيش دةدةم و رةنطة هؤكارةكانيشى
باسي ليَوة بكةين من لةطةلَ ئةوةشدا من واى دةبينم كؤى هةموو
ئةو كارةساتانةى كةبةسةر ئيَمة هاتوون ئيتر ثيَويست ناكا بيان
ذميَرين و هةموو يةكيَك لةئيَمة زانياريمان هةيةو وةكو ئةزموون
لةناوى دا ذياوين هةموو كةس طيانى بةسةر عيراق دةولَةت بووة
وةكو دةولَةتى عيراق بؤ ئيَمة زؤرجار زاراوةى عيراق دةترسم وةك
ترسيَكى نةك هةر ترسيَك تةنيا لةمةعريفةوة سةرضاوة طرد بىَ.
لةدةرنيشةوة لةطةلَ ئةوة سةرةتايى كارةساتة طةورةكانى وةكو
باسم كرد لةويَوة دةستى ثيَكرد وةثيَشم واية تاكو ئةم سيغةية
لةبنةرةتةوة دةستكارى نةكريَت ئةم دةولَةتة جوطرافياية كةوا
ئيَستا خؤمان بةشداريمان كردؤتةوة لةسةرنو دروست كردنةوةى
بةثىَ ى خواست و ويستى خؤمان بةثىَ ى سةلماندنى مافة كوردستانى
و نيشتمانيةكانى خؤمان ئةستةمة ئيَمة هيض بابلَيَين زةمانةتيَك
بىَ بؤ ئةوةى بةلآم بؤ ئةوةى بةرابردوو بةسةرمان داهاتووة
لةداهاتوو دووبارة نابيَتةوة باسى لةهةلَبذاردن بكةين يةعنى
بؤضى ثيَويستة. ئيَمة بةشدارى ئةو هةلَبذاردنة بكةين ضونكة بةر
لةوةى بيَم دواى نيوةرؤ من راديؤى نةوا ثةيوةندى ثيَوة كردم
طوتى تؤ ئةندامى ليذنةى بالآى بزوتنةوةى ريفراندؤمى كةضى دةنط
بؤ مةسةلةى عيراقى ون دةدةى من رةنط بىَ وا مايةى ثرسياريش بىَ
لاى هةنديَك لةو بةريَزانةى كةليَرةشن، بةريَزان من ثيَم واية
كةمتر مافيَكى سةرةتايية يةعنى طةورة نية مافيَكى سروشتية.
وةكو هةر نةتةوةيةك تؤ ثيَويستة كاريَكى سياسيت هةبيَت
دةولَةتيَكى سةربةخؤت هةبىَ بةلآم زؤرجار بةرزكردنةوةى دروشم
ضؤنيةتى هةنطاو نان و طةيشتن بةم ئامانجة رةنطة ثيَويستة
بةميكانيزم بةكةرستةو بةشيَوازى خؤئامادةكردن هةبىَ دةولَةتى
عيراق دامةزراوة.
ئينجا ناوى لىَ دةنيَين دةولَةتى فيدرالَى ناوى لىَ دةنيَين
دةولَةتى تةوافوق ناوى لىَ دةنيَين دةولَةتى رِازى كردنى هةموو
خةلَك من ناتوانم ثيَناسةى بكةم من ئةو دةولَةتةى ئيَستا ضى ية
بةلاَم بةرووى دةرةوةى خؤيدا بةثىَ ى ئةوةى ئيَمة تةبليغاتى بؤ
دةكةين و بةتايبةتى كايةى سياسي لةوولآت ئاماذة بؤ دةكا
دةولَةتى عيراق بووة بةدةولَةتيَكى فيدرالَى وة فيدرالَيةتى
كوردستان كةمن ثيَم واية شوناسةكةى ديار نية جارىَ بةشيَكة لةم
دةولَةتة من ثيَم واية ئيتر ئيَمة لةداهاتوو كؤطةمةكانى ئيَمة
كؤى ضالاكى فةعالياتةكانى ئيَمة كؤ كاركردن و تيَكؤشان و هةموو
رِىَ و شويَن طرتنة بةريَكى ئيَمة لةعيراق دةبىَ بةرووى
دةرةوةى خؤماندا وةكو مافة نيشتمانى و نةتةواتيةكانى ئيَمة
بؤية بينيمان ئيَمة ضةند لةبةغدا لةضوار ضيَوةى عيراق لةم
وةزعةى تيَدا دةذين ثيَطةى مةعنةوى خؤمان ثتةو كارا بكةين
بةهيَز بكةين ضةندة كاريطةريمان بةسةر ئاراستةى هيَلَة
طشتيةكانى دةولَةتى عيراقةوة هةبىَ ضةندة كاريطةريمان بةناو
كيَشة سياسيةكانةوة هةبىَ.
ضةندة قورسايى سياسيمان هةبىَ لةنيَو ئةو ثانتاييةدا هةبىَ
ئيَمة ئةوةندةش دةتوانين سةرئةنجام بةرةو بةدةست هيَنانى مافة
ستراتيجي و بنضينةييةكانى خؤمان برِؤين كة ئةويش سةربةخؤى
كوردستانة وةكو كةباسى سةربةخؤى دةكةم خؤم وةكو رؤذنامة
نووسيَك من وةك باسم كرد بؤى هةية ئيَستا وةك جاران دروشمى
توندرةوى باوى نةمابىَ يان بابلَيَين شتةكان بةوة ليَك
جيابكةينةوة ئةطةر كةسيَك ثىَ ى وابىَ ئيَمة دةبىَ
لةضوارضيَوةي ئةو عيراقةى هةية ليستى بؤ سةربةخؤى كوردستان
بكةين يان رِايةك هةبىَ سةرنجيَك هةبىَ بؤ ضونيَك هةبىَ كةثىَ
ى وادةبىَ ئيَمة كؤى ئةو ثرؤذة سياسيةى ئيَستاكة سةركردايةتى
سياسي حزبة سياسيةكانى كوردستان طرتويانةتة بةر دةبىَ ئيَمة
رِةدى بكةينةوة بةجيا خةبات دةست ثىَ بكةين و ئيش بؤ سةربةخؤى
كوردستان من ثيَم واية دةكرىَ هةردوو شيَوازييان ئيَمة بطرينة
بةر وة سوود لةهةردوولا وةربطرين نة ئةم خةلَك وحزب و هيَزة
سياسيانةى كةوا لةضوارضيَوةى عيراقدا ئيش دةكةن لةثيَناوى
مةسةلة ستراتيجيةكان و بةدةست هيَنانى ئامانجى طةورةتر لةوةى
بةدةستمان هيَناوة وة هةروةها ئةو كةسانةش كة برِوايان
بةكاركردنى ئيَستاى ئةو ثرِؤذة سياسيةى ئيَستا نية بةهةردوولا
شتيَكى ئاسايى هةبىَ وةهةردوولاشمان سةرئةنجام ئةطةر ديالؤطيَك
و ثةيوةندييةكى هارمؤنى دياليَكتيَكى لةنيَوانماندا هةبىَ
خزمةت بةيةك ستراتيج دةكةين ئةويش ثىَ ى دةطوترىَ سةربةخؤيى
كوردستان بؤية من ثيَم واية بةرزكردنةوةى دروشمى توندرِةوى يان
بةرزكردنةوةى دروشميَك كةوا تؤ لةتواناي وةدى هيَنانت نةبىَ
بؤى هةية ئيَستا لةسةر ئاستى دنيا يادى نةمابىَ.
ئيَمة حةقيقةتيَك هةية دةبىَ دانى ثيابنيَين ئيَستا فاكتةرة
نيَو دةولَةتيةكان هؤكارو فاكتةرة جيهانيةكان هؤكارة
ناوةكيةكان دادةرِيَذن ئةو كاريطةريةى ئيَستا جيهان بةسةر
ناوةوةى هةموو دةولَةتيَكةوة هةيةتى لةرابردوو نةى بووة بؤية
دةبىَ ئيَمة وةكو كورد بمانةوىَ نةمانةوىَ بةئاطاييةوة بةورد
بينيةوة لةسةر بنةمايةكى ئةقلانى و مةعريفي مامةلَة لةطةلَ
رِاى طشتى جيهانيش بكةين لةطةلَ سياسةتى طشتى نيَو دةولَةتى كة
ئةمرِؤ زياتر ئةمةريكا بةسةريدا زالَة ئةمةريكا ثرؤذةيةك هةية
لةناوضةكة هةموومان دةزانين ئةو ثرِؤذةية ضى ية بمانةوىَ
نةمانةوىَ بةدةر لةوةى ئةمةريكا ضى ية ئةمة باسى رةهةندة
سياسيةكة دةكةين دةبىَ وةكو كورد ووريابين بةرذةوةندييةكانمان
بؤ ضوونةكانمان بةشيَوةيةكى طشتى لةطةلَ ئةمةريكايةتى درِ
نةبىَ دووضارى ثيَك دادان و هامشاخان نةبين لةطةلَ ئةمةريكا
بةيةكةوة ئةمةش بةيةكةوة ئةمةش بةماناى ئةوة نية ئيَمة لةئاستى
مافة مةبدةئى و بنضينةيى و نيشتمانى و نةتةوايةتيةكانى خؤماندا
تةنازول بؤ ئةمةريكا بكةين يان بمانةوىَ ئةوةى ئةو طوتى ئيَمة
بلَيَين بةلَىَ ئيَمة تةنها دةستيَكمان هةبىَ بؤ بةسينطةوةنان
تةنها بةلَيَش بزانن بةرامبةريان نا ئةمن مةبةستم ئةوة نية
بةلَام بمانةوىَ نةمانةوىَ دةبىَ ئيستراتيجى كاركردنمان زؤر
دةبىَ نةطونجانيشى تيَدا بىَ لةطةلَ وولآتانى دةرةوة ئةمة
يةعنى وا لةئيَمة دةكا كةتؤ لةئيَمة بطةى لةو قةناعةتة يان
شيَوازى كاركردنمان ئةوةبىَ بةنسبةت داهاتووى ئيَمة شةرِة
طةورةكانى ئيَمة دةست ثىَ دةكا من هةرطيز ديسان جةخت لةسةر
ئةوة دةكةمةوة برِوام بةوة نية ئيَمة بةيةك ئاراستةى سياسي كار
بكةين و برِوام بةوة نية ئيَمة تةنيا ثيَمان وابىَ دةبىَ
باثارةكة تةنيا حزبةكان يان سةركردةكان يان سةركردايةتى سياسي
هةلَبطرىَ ثيَمان واية ئيَمة دةبىَ هةموومان خةبات و شيَوازى
جؤراوجؤرمان هةبىَ من ثيَم باشة ئيَستا لةكوردستان ثةنجا
بزوتنةوةى دروست بىَ داواى سةربةخؤى كوردستان بكا ئةمةش نابىَ
نةئةم داواكارى ئةم بزوتنةوانة يةكتر برِبىَ لةطةلَ
سةركردايةتى سياسي حزبةكان يان ثيَمان وابىَ ئةوان سةربةخؤييان
ناوا يان ئةوا دلَسؤزبيت بؤ مةسةلةكة وةنابىَ نةئةوانيش خؤيان
لةم بزوتنةوانة لةبانقن و ثيَيان واية هةر ئةوةى ئةوان
دةيلَيَن راستة لةدنيادا نةتةوةو ميللةتان بةزؤرةها شيَواز
خةبات دةكةن هةمووشيان سةرئةنجام لةشتة بنةرِتيةكة يةك
دةطرنةوة ئةويش بةيةكةوةنانى قةوارةكى سياسي نةتةوةيى بؤخؤيانة
بؤية من هةست دةكةم جؤريَك لةيةكترى تيَنةطةيشنى لةمةسةلةكة دا
هةية زؤرجار هةنديَك بؤ ضوونيَك لةكايةى سياسي وولآتى خؤمان
دةخويَنيَنينةوة كةثيَيان وادةبىَ داواكردن و خواستة نةتةوةيى
و نيشتمانيةكان خؤمان هةموويان دةبىَ لةضوارضيَوةى ئةواندا
لةريَطاى ئةواندا بةناوى ئةوان بىَ، هةنديَك ريَكخراو رؤشنبيرو
رؤذنامةنووس و كةسانى تريش هةنة كؤ ثرؤِذةو كارو شيَوازى
كاركردنى ئةوان رِةت دةكةنةوة خؤيان ثىَ راستةو ثيَيان وادةبىَ
بةتةنيا باسى سةربةخؤى بكةين و هيضى تر بؤية من ئةوةم وةكو
سةرةتا باس كرد بؤية من ئيَستا بةشى دووةم ديَمة سةرمةسةلةى
هةلَبذاردن.
بةريَزان هةلَبذاردن ثيَم واية هيض سيستةميَكى سياسي لةدنيادا
نية باسى هةلَبذاردن نةكا و هةلَبذاردن هةلَبذاردن نةكا، بةلآم
جياوازى بةريَوةبردن و ضؤنيةتى خؤئامادةكردن و شيَوازى
خستنةرِووى ثرؤسةى هةلَبذاردن لةسيستةميَكى سياسيةوة
بؤسيستةميَكى تر دةطؤرِىَ دةكرىَ بلَيَى سيستةمى ديكتاتؤرى و
ديموكراسى زيَدة بةكورتى ئاماذة بةهةردووكيان دةكةم سيستةمى
ديكتاتؤرى بةض مةبةستيَك هةلَبذاردن ئةنجام دةداو وةسيستةمى
ديموكراسي بةض ئةمة ئةنجام دةدا لةسيستةمى ديكتاتؤرى
هةلَبذاردن ئةوةندةى ميكياجيَكة ئارايشت كردنيَكى سيماى
رووخسارةكانى خؤيةتى ئةوندة مةسةلةيةكى ديموكراسى كةسيستةمةكة
خؤى ديكتاتؤريية ئةوندة طرتنةبةرى شيَوازيَكة بؤ زياتر
ثتةوكردنى ئارةزووى خؤى بةضةكى خؤى ثايةكانى خؤى ئةوندة شكى تر
نية لةسيستةمى ديكتاتؤرى هةلَبذاردن بةريَوة دةضىَ بةلآم دوواى
هةموو هةلَبذاردنيَكيشى سيماى دةرةوة دةسكارى مةسةلةكان دةكرىَ
بابلَيَين وةزيريَك دةطؤرِىَ بةوةزيريَكى تر بةلآم هةردووكيان
هةر يةكن لةرووى فكرى لةرووى هةلَسوكةوت لةهةموو بوارةكاندا
يان هةر مةبةستم ئةوةية طؤرانكارى لةبنةرةتةوة نية لةقوولآيى
نية دةسكارى مةسةلة جةوهةريةكان ناكرىَ دةسكارى مةسةلة
رووالَةتى و رووكارةكانى دةرةوةى دياريدةكان دةكرىَ لةسيستةمى
ديكتاتؤريدا تؤ ريَطات ثىَ دةدرىَ باسى هةموو جؤرة قةيرانيَك
بكةى باسي هةموو جؤرة كةموكورِييةك بكةى باسى هةموو هةلَةيةك
بكةى بةلآم ريَطات ثىَ نادا بلَىَ هؤكارةكانى ضين هةر
لةويَشةوة وزةو تواناو هيَزى بةردةوامى خؤى وةردةطرىَ ريَطات
ثىَ نادا تؤ باسى سةرضاوةكانى قةيران بكةى. من كةمةبةستم
لةديكتاتؤريةتة بةطشتى وةكو مةبدةءنةك وةكو مةبةستم وولآتيَك و
ضونكة ديكتاتؤريةت لةهةموو جيهانى هةية و لةوولآتيَكيشى ئةطةر
نةمابىَ لةذيَر خةباتى طةلآندا ئةوة نةماوة لةسيستةمى
ديكتاتؤرى هةلَبذاردن دةكرىَ بةلآم دوواى هةلَبذاردن طؤران
روونادا ئةمةش شتةكان هةمووى لةجىَ ى خؤى دةميَننةوة ئةمةش
زؤرجار وا لةخةلَك دةكا كة هةلَبذاردنى بةلاوة زؤر طرينط نةبىَ
شيَوازيَكى ترى سيستةمى ديكتاتؤرى كة ثةناى بؤ دةبا ثةنا بؤ
هةلَبذاردن دةبا سةقفيَكى هةية لةسةرة نابىَ دةسكارى ئةوة بكةى
كةئةويش ثىَ ى دةطوترىَ بةرجةستةكردنى دةسةلآت يةعنى دةسةلآت
بةرجةستة دةكرىَ لةسيستةمى ديكتاتؤرى ضةند كةسيَك هةنة نابىَ
تؤ باسى ئةوان بكةى يان شتيَك بةزؤر بةتايبةتى لةرؤذهةلآتى
ناوةراست ئيَمة ئةوة بةدى دةكةين تؤ ئازادى لةوةى داواى ئةوة
بكةى هةتا ثةرلةمان بطؤرِىَ فلآن وةزير بطؤرِىَ بةلآم هةندىَ
شتى سابت هةية لةسيستةمى ديكتاتؤرى تؤنابىَ دةسكارى بكةى نابىَ
باسيشى بكةى دةبىَ وةكو لةشويَنى خؤى بميَنيَتةوة لةكاتيَكدا
كؤى قةيران و شتة مةترسيدارةكان لةذيَر ئةو سةقفةداية.
دوواخالَة سةبارةت بةمةسةلةى ديكتاتؤريةت ئةوةندةى لةسيستةمى
ديكتاتؤرى ميكانيزميَك شيَوازيَكة بؤ شيَواندنى خودى ثرؤسةكة
خؤى شتى تر نية لةثالَ ئةوةدا دةم و ضاوةكان دةطؤرِىَ بةلآم
شتة جةوهةرى و ناوةرؤكةكان ناطؤرِىَ لةهةمانكاتدا خؤى ئيش
كردنى ئةويش لةثيَناوى شيَواندنى ثرؤسةى هةلَبذاردن خؤيةتى
هةتا ئيَمة رةنط بىَ زؤرجار ئيَمة هةنديَك دياريدة هةية
لةوولآتى خؤشمان درِكى ثىَ بكةين مةسةلةن ئيَستا بؤ نموونة
ديموكراسيةت لةوولآتى ئيَمة ناشيرين بووة، زؤرجار
دةبةستريَتةوة بةكابرايةكى عارةبانضى من لةناوةراستى جادةى
رِاى دةطرم مةبةستم دةبىَ ئيَمة خؤمان لةسةر شيَواندنى خودى
ديموكراسيةت كرد بؤ ئةوةى خةلَك بةدةستى نةهيَنىَ بؤ ئةوةى لاى
خةلَك ناشيرين بىَ بؤ ئةوةى خةلَك داواى نةكا لةكاتدا كار
لةسةر شيَواندنى ثرؤسةكة دةكا مانةوةى خؤى بةلآم لةسيستةمى
ديموكراسى شتيَكى سةربةخؤى دةوىَ لةسيستةمى ديموكراسى هيض
شتيَك جيَطيرنية هيض شتيَك نية قابيلى طفتوطؤكردن و ديالؤط و
رةخنة لىَ طرتن نةبىَ سةوابت نية لةسيستةمى ديموكراسى هيض
كةسيَك بؤى نية كة لةسةر كورسى دةسةلآت دانيشت بلَىَ لةم
وولآتة منى بةرزة فرمنى هةمؤش مني كةئيَمة لةرؤذهةلآتى
ناوةراست و لةبةشيَك لةئةوروثاى رؤذهةلآتيش ئةما ئةو دياريدةية
دةبينين لةديموكراسيةت دا هةر ثرؤسةيةكى هةلَبذاردن كة
بةريَوةدةضىَ دواى ئةمة دةسكارى كردنن مةبةستم هيض هيَزيَك نية
زاتى ئةوة بكا جورئةتى ئةوة بكا بلَىَ ئةمة ثيرؤزة دةبىَ
دةسكارى نةكرىَ لةسيستةمى ديموكراسى ئينسان خؤى ثيرؤزة
بةرذةوةندى خةلَك لةسةرى هةموو شتيَكة بؤية زؤرجار ئةم مةسةلةى
بةثيرؤزكردنى شتةكان بؤتة هؤى ئةوةى ثيرؤزى لةبةر خودى ئينسان
خؤى دابمالَدرىَ ئينسان خؤى بكةويَتة خزمةتى هةموو شتيَك
بةثيَضةوانةى زؤر لةوولآتانى ئةوروثا كة لةوولآتانى ئةوروثا
ئاين فكر فةلسةفة حوكومةت ثةروةردة هةموو شتيَك لةخزمةتى
ئينسان خؤيةتى بةلآم لةوولآتى ئيَمةوة لةرؤذهةلآتى ناوةراست
بةطشتى هةق ئينسان دةبىَ خزمةتى هةمووشيَك بكا وةهةمووشيان كؤى
هةموو مةسةلةكانيش هةرخودى ئينسان تاوانبار دةكةن ثىَ ى واية
بةثآ ى ثيَويست بةئةركةكانى خؤى هةلَنةستاوة لةذينطةى
ديموكراسيةت كة ثرؤسةى هةلَبذاردن ئةنجام دةدرىَ جياوازييةكان
رةنطةكان هيَزة لةيةكترى جياوازييةكان لةسةر بنةمايةكى ئةقلآنى
لةضوارضيَوةيةكى ديموكراسيدان مامةلَة و هةلَسوكةوت لةطةلَ
يةكترى دةكةن وة ثيَش برِكيَى ئةوان لةسةر زياتر ثيَش خستنى
وولآتة لةسةر زياتر خستنة رووى ثرؤذةية بؤية من ثيَم واية ئةو
وولآتانةى كة ئةم سيستةمةيان ثةيرِةو كردوة سيستةمى ديموكراسى
قازانجيَكى زؤريان كردوة وةتوانيوشيانة لةزؤربةى بوارةكانى
خؤياندا سةركةوتن بةدةست بهيَنن من لةسةرةتادا باسى ئةوةم كرد
مةسةلةى سةربةخؤيى و سةربةخؤى نةتةوةيى من ثيَم واية دةبىَ
ئيَمة هةلَبذاردنى ئيَمة نةك هةلَبذاردنى ثانزةى ئةم مانطة
وةهةموو هةلَبذاردنةكانى تريش ئيَمة لةداهاتوو ئيش كردن بؤ
ئةوةى لةثيَناوى سةربةخؤى كوردستان لةثيَناوى سازكردنى خةلَك
ئامادةكردنى خةلَك بؤ سةربةخؤى كوردستان ضونكة كةمتر لةمة
شتيَكة من ثيَم واية ئيَمة زةمانةتيَك ناكةين بؤ دووبارة
نةبوونةوةى تراذيدياكانى كةلةميَذوودا بينيومانة.
بؤية ئةم هةلَبذاردنةى كةمن ئاماذةم ثىَ كردوون بؤخؤم يةكيَك
لةوانة بةشدارى تيَدا دةكةم من دةبىَ ئةمة بةوةندة بةس نةبىَ
ئةمة دةبىَ ميكانيزميَك بىَ فاكتةريَك بىَ هةنطاويَك بىَ بؤ
رؤيشتنمان بةرةو بةئامانجة ستراتيجيةكانى خؤمان بةلاَم ئةمة
ضةند دةكرىَ بةريَزان من نايشارمةوة هيوادارم هيض كةسيَك
بةهةلَة لةمن تيَنةطا سةربةخؤى كةسيَك بةدةستى ديَنىَ
نةتةوةيةك ثىَ دةطا بووبىَ بةنةتةوة. كورد نةبووة بةنةتةوة من
ئةمةم ثيَرىَ لةسليَمانيش ئةو قسةيةم كرد ماناى ئةوةنية كورد
ميَذووى نية ماناى ئةوةنية كورد خةباتى نية نةتةوة بةماناى
كةلتورى ئيَمة وةكو ميَذوو وةكو ئةفسانة وةكو خةيالَ وةكو
رابردوو نةتةوةى بةلآم لةسةر زةمينى واقيع دا ئيَمة نةتةوةنين
بائيَمة بةراستى ئةطةرخويَش بةزةوى وةركردنيش بىَ ئةطةر ثىَ
لةجةرطى خؤشمان دةبىَ ئيَمة دان بةوةدا بنيَين ضؤن دةلَيَم
نةتةوةنيم. نةتةوة ئةوةية سةرجةم بةشة كؤمةلَىَ خةلَك سةرجةم
جياوازييةكانى خؤياندا لةضوارضيَوةيةكى هاوبةشدا كؤبكةنةوة من
ثيَم واية ئيَستا لةوولآتى ئيَمة ئةوةندةى ئينتيما ديَنمةوة
هيوادارم نةضيَتة ضوارضيَوة مةسةلةكانيان خوانةخواستة دذى
هةلَبذاردن نا شتيَك من لةبةر ئةوة ئاماذةم بةوةكرد تؤ برِؤ
لةبةردةم حزبيَك جنيَو بةنالَى بدة بةمةلاى طةورة بدة بةحاجى
قادر بدة بةكاوة بدة بةنةورؤز بدة بةكوردستان بدة تةبيعى ية
بةلآم ئةطةر حزبةكة بلَيَين ثةنجا قؤنداغ تفةنطت ثىَ دةكةويَت
كةواتة ئةوةندةى ئيَمة ئةوةندة ئينتيمامان بؤ نةتةوةو بؤ
نيشتمان بةهيَزنية.
كؤرِى بةرِيَز/ د. بوخاري عةبدولَلاَ
من ثيَم واية هؤى سةرةكى بةشدارى نةكردنى خةلَك يان خةمساردى
خةلَك بةلَىَ هةلَبذاردنى رابردوو بةتايبةتى لةسةردةستورى
هةميشةيى عيراق هؤى ئيَجطار زؤرن بةلآم هؤى سةرةكى من ثيَم
واية دةطةريَتةوة خؤى لةخؤيا ئةطةريَتةوة بؤ خودى دةسةلآتى
سياسي لة كوردستان بةبؤضوونى من دةسةلاتى سياسي كةكؤمةلَىَ
ئامرازى هةبىَ بؤ طةياندنى بؤ تيَطةياندنى خةلَك لةطرينطى
بةشدارى كردن لةريفراندؤمى دةسةلآتى سياسي كةم تةرخةم بوو
خةمساردى كرد. من ثيَم واية كوردى دةزطايةى كةلةبةر دةستى وى
دابوو داواى دةزطاكانيشى كةلةبةر دةستى وى دابوون داواى
دةزطاكانى حزبي ئيَجطار زؤرن لةوانة حزبة ماسيَليايا كؤمةلَطاى
مةدةنيةت ديَنن من ثيَم واية بةشيَوةيةكى ريَك و ثيَك و
سيستيماتيك ئةم كيَشةى نةوروذاند راستة هةنديَك باسى كرد
نمووجيةكةى كرد بةلآم ئةطةر بةراورد بكةين لةةطلَ ئةمجارةيان
يان جارى ثيَشتر خةمساردييةكى ئيَجطار زؤرى ثيَوة ديار بوو
بؤية من هؤى سةرةكى ئةطةريَنمةوة بؤ خودى دةسةلآتى سياسي واتا
ئةم ئامرازانةى كةلةبةر دةستى بوون بةشيَوةيةكى ثيَويست
بةطرينط بةكارى نةهيَنا ضونكة ئةوة لةهةموو دونيا وةهاية
بةتايبةتيش لةكؤمةلَطاى ئيَمة لةكؤمةلَطايةكة من نالَيَم يةعنى
هوشيارى نةتةوةى سياسي نية بةلآم كةتةماشاى كؤمةلَطاى
كوردةوارى لةوانةية من ئامارى تةواوم لةبةر دةست نيةمن ثيَم
واية لةوانةية نزيكةى لة 50% ى خةلَكى كوردستان
نةخويَندةواربىَ كةواتة تؤ ضؤن ئةم نةخويَندةوارة تىَ ئةطةينى
بىَ دةنط بدات تةنها ئةوة دةسةلآتى سياسي دةكا واتا ئةو
ئامرازانةى كةلةبةر دةستى داهات حزب ريَكخراوةكانى حزب هةموو
حزبةكان مةبةستم هةر تةنها لايةنيَك نية وة هةروةها ئةو
رؤذنامةو طؤظارو تةلةفزيؤن و راديؤيانةى بةراستى هيضيان بةكار
نةهيَنا شيَوازى ترى ئيَجطار زؤرة بةلآم من بؤبؤضوونى من كوا
ئةو تةسةورم كرد كةنازانم هؤكارةكةشى ض بوو خةمساردييةك هةبوو
لةوانةية ثةيوةندى هةبيَت بةوةى كةجا ثيَشتر واتة
لةهةلَبذاردنى هةر ئةم سالَ سةرةتاى ئةم سالَ كةكرا تةئةنوقةكى
كوردستان بةتايبةتى لةدةرةوة وة هةروةها ليَرةش زؤر بةطةرم و
طورشى بةدةنط هةلَبذاردنةكان ضوون ئةويش دوو هؤكار هةبوو كة
خةلَكةكة ضوو.
1- ئةوةى كةباسم كرد فعلةن حزبةكان حزبة كوردستانيةكان بةيةك
ليست دابةزين و طرينطي ئةو هةلَبذاردنةشيان بؤ خةلَك روون
كردةوة خةلَكةكة هةستى كرد هةستى بةليَثرسراوى كرد ئةبىَ بضىَ
دةنط بداتن لةبةر ئةوةى طوزارشت لةبةرذةوةنديةكانى ئةوان
دةكاتن.
2- مةسةلةى ريفراندؤمةكة جا بةراستى خةلَك ثىَى وابوو كة ئةضىَ
زؤر بةحةماسةوة بةرةو سندوقةكانى دةنط دان ضوو بةحةماس ترةوة
ضوو دةنطى ئةدا كةدةيةويَت ضارةى خؤنووسينى خؤى بؤ خؤى نية
ثيَى وابوو حةقيقية ئةمرؤسندوقى كة ريفراندؤم داى نابوو ئةوةية
كةزانيم ئةوانةى كة دةنطيان دا لة 98% كةدةنطيان دابوو
بةسةربةخؤى جيابوونةوة لةم كؤليستة من ثيَم واية لةويَندةر
حةرةكةكى ريفراندؤم وةك بةشيَكى ليَهاتووة لةرزطارى خوازى
كوردستان ئةو كاتى زؤر ضالاكانة بةشدارى كرد بةشيَكى زؤرى
خةلَكى كوردستان بةتايبةتى لةدةرةوة هةر لةو رووانطةوة تةماشاى
بزوتنةوةى ريفراندؤمى دةكرد كة ئةميش بزوتنةوةية كة دةيةوىَ
كوردستان سةربةخؤ بىَ دةبىَ كوردستان زياد بيَنتةوة خةلَكى
كوردستان بؤ خؤى ضارةنووسى خؤى ديار بكاتن خةلَك لةو رووانطةوة
خةلَكى طشتى بةطشتى واى تةماشا كرد ئةطةر ضى ئامانجى سةرةكى
بزوتنةوةكة ئةوة نةبوو ئامانجى سةرةكى بزوتنةوةى ريفراندؤم
تةنها ئةوة بوو كة ثرسى بةخةلَك بكرىَ ثرس بكرىَ دوا رؤذى خؤى
ديارى بكات تةنها ئةوة بوو زياتر ئةوة نةبوو بلَيَى يرسياريَكى
ئةو تؤبىَ ئاوا دةكرىَ لةطةلَ عيراق بميَنيةوة يان سةربةخؤبي
ثرست ثىَ بكرىَ. تؤ بؤ ضارةى خؤ نووسى خؤت ثرست ثىَ بكرىَ
دواتر خةمسارديةكان طوتمان يةكةمين شت هؤكارةكان ناوخؤيية
ئةويش طوتمان دةسةلآتى سياسي دةطريَتةوة بةلآم مةعناى وةنية
هؤكارى مةوزوعيشن كةباسمان كردن وة ثيَك هاتوو لةئةوةى
كةكؤمةلَطاى كوردةوارى ئاستى هؤشيارى نةتةوةيى و سياسي هيَشتا
لةئاستيَكى بةرز دانية وة بؤ ضوونى نية هيَشتا لةو ئاستةدا نية
كة بؤخؤى بةبىَ ئةوةى حزب بى جوليَنىَ بةبىَ ئةوةى دةسةلآتى بى
جوليَنىَ بؤ خؤى هةست ثىَ بكاو هؤشيارى هةبيَت. ضةند طرينطة من
بضم دةنط بدةم يا تةنانةت ئةو مافةى كة هةيةتى ئةو بةماف
بزانىَ يةعنى دةنط دان خؤى مافة زؤر كةس ئةو مافة طرينطى ئةو
مافة نازانىَ ئةوةش لة ئةنجامى ئاستى هؤشيارى ئةو مرؤطةدا هةية
مةسةلةن سياسي بىَ ياسايى بىَ يان نةتةوةيى بىَ.لةثالَ ئةوةش
طوتمان هةنديَك فاكتةر هةن فاكتةرةكان لةوانةية وتمان بؤ
راثرسيةكة واهاتة بةرضاو زؤر لةطةنجان بةتايبةتى ئةوانةى وا
طؤش كرابوون كةطواية دةستور مافة بنةرةتيةكانى خةلَكى
كوردستانى زامن نةكردية لةبيرنةكردووة بةتايبةتى خالَى سةرةكى
كة ئةويش ئةوةية كورد مافي ئةوةى هةية جيابيَتةوة لةهةر
كاتيَكا زؤر خةلَك بائاشكرا دةيطوت من لةبةر ئةم خالَة ناضم.
بةلآم ئةمانة زؤر كةم بوون ئةمانة لةوئاستة زؤرة دانةبوون
بةلآم هةبوو لةناو بزوتنةوةى ريفراندؤم هةبوو لةدةرةوة زؤر
لةنووسةران زؤر لةرؤشنبيران بانطيَشةى ئةوةيان دةكرد كة ئةم
دةستورة كةئةوان دةستوريَكة كوردستان جاريَكى تر دةلكيَنيَتةوة
بةعيراق، تةبعةن بةلَطةشيان ئةمن نالَيَم بةلَطةى بةهيَزييان
هةبوو بةقووةتيان هةبوو بؤ ئةو مةسةلةية لةوانةية زؤر
لةرووانطةيةكى عاتفيةوة تةماشاى مةسةلةكىيان كردبىَ
لةروانطةيةكى دلَسؤزيشةوة حةتمةن بةلاَم مةعناى من بوارى نية
لةروانطةيةكى واقيعيانةوة تةماشاى مةسةلةكةيان كردبىَ ئيَمة
دةزانين بةتايبةتى ئيَمةش بةراستى زياتر حةز لة دروشمى رةنطاو
رةنط دةكات حةز لة دروشمى شؤرشطيَرانة زياتر دةكات لةوةى
لةدروشمى واقيع بينانا ئةوة هؤكاريَكى تر بوو هؤكارى سيَيةم
لةوانةية ئةم هؤكارة زؤر بةئلشكرا ديار نةبىَ. زؤر بةروونى
ديار نةبىَ ئةويش هؤكارى دةرةكية من ثيَم واية ئيَستا
لةكوردستان زؤر لةريَكخراوةو زؤر لةخةلَكانيَك هةن بابلَيَين
بةشيضوةيةكى سيستةماتيك بةشيَوةيةكى منةزةم ريَك و ثيَك خةبات
دةكاتن بؤ ساردكردنةوةى خةلَكى كوردستان و بةشدارى كردن
لةثرؤسةى ضاك بةجؤرةها ثروثاطةندة دةكاتن زؤر بة نةهيَنى زؤر
ريَك و ثيَك بةشيَوةيةكى سيستةماتيك خةبات دةكةن را دةكاتن
بةهةموو شيَوةيةك خةلَك لة ثرؤسةى سياسي دوور كةويَتةوة تةبعةن
ئةوة ئاشكرا نية ئةو لايةنة هيض طومانى تيَدا نية بةلام
ئامانجةكانيان قسة كردنةكانيان زؤر جار رِةنط دانةوةو رةفتارى
طةنجانى ئيَمة يا خةلَكانى ئيَمة زؤر جار ئةو ستةت بؤ روون
دةبيَتةوة خوا نةخواستةمن بةو مانايةى نية دةلَيَم كة ئةوةى كة
نةضوون فعلةن دةستى لةطةلَ هيَزيَكى دةرةكى داية يا خائينة يا
نازانم ضية ئةو بىَ ئاطايانة ئةكةويَتة ذيَر ركيَفى ئةو جؤرة
ثروثاطةندانة كة بؤ ئةوةى كورد فعلةن خةلَكى كورد بةتايبةتى
طةنجان روو لة ثرؤسةى سياسي بةتايبةتى هةلَبذاردن دةكا ضونكى
دةستور ئةو دةستورةى كة بةرهةم هاتبوو تةبعةن زؤر جار وا
طوتراوة كة هةموو مافةكانى كوردى تيا مةيسةر نةبووة بةلآم
زؤريشة بؤ كؤمارى وولآتى ئيَمة ئيَمة ثيَمان واية بؤ قؤناغى
ئيَوة تا رِادةيةكى زؤر داكشا ئيَمة قبوولَمانة تةبعةن
دووذمنانيش ئةوة باش دةزانن دوذمنانيش ئةو مةسةلة باش ئةزانن
دةزانن كورد وةهةروةها بةثةسةندكردنى دةستور كورد ثىَ دةنيَتة
قؤناغيَكى نويَوة قؤناغيَكى بةرزترةوة قؤناغيَكى زياتر كة
كيَشةى كورد زياتر بة ياسايى دةكريَت بةنيَو دةولَةتى دةكريَت
ئةوا تةبعةن لةو كارةدانيم بؤ ئةوةى خةلَكى بةشدارى ئةو راثرسة
نةكات بةلَكو بةو هيوايةى كة ئةم دةستورة قةبوولَ نةكرىَ يان
ئامانجةكانيان ديار دةكا. لةكؤمةلَكاى ئيَمة ئةوان بةهةموو
شيَوازيضكةوة ئةو خةياتة دةكةن كة خةلَكى كوردستان زياتر كةمتر
بةشدارى ثرؤسةى سياسي بكاتن من ثيَم واية يةكيَك لة ئةو
خالآنةى كة بةو ئاخيرةش هاتؤتة كايةوة مةسةلةى طةندةلَى لة
كوردستان فعلةن طةندةلَى هةية هيض طةمانى تيَدا نية ئيَمة
كؤمةلَطايةكين كؤمةلَطاى بابلَيَين طواستنةوةى خيَراية حةقيقةت
كةواية تةماشاكة يةعنى زؤر بةخيَر كؤمةلَطاى ئيَمة لة طؤرِان
داية.ئةو طؤرِانةش بةتايبةتى دواى رووخانى رذيَم ئيَجطار
حيَراتر بةرةو ثيَش دةضيَت بةردةوام لةكؤمةلَطاى ئينتيقالية
مةسةلةى طةندةلَى سةرهةلَدةدات زياد دةكات بةلآم كيَشةكة
لةوةية خودى سةركردايةتى سياسي و ئيدارى ئيَمة ئةوان خؤيان دذى
طةندةلَينة خؤيان ضةند جاريَك دذى طةندةلَى قسة دةكةن. بةلآم
ديسان لةزؤر لايةنةوة ئةوة ئيستيغلال دةكرىَ بؤ ئةوةى خةلَك
ديسان لةو ثرؤسةية يان لةدةورى سةركردايةتى سياسي لة ثرؤطرامة
ناوخؤ كة ئةمة دذى ئةو ثرؤسيَسةن هةم ئةوانةى دةرةوةش هاوكؤكن
لةو مةسةلةية تةبعةن لةكؤمةلَطاى ئيَمة بةطشتى خةلَكى كوردستان
بةطشتى حةز لةعةدالةت دةكةن حةز لةسةروةرى ياسا دةكةن حةز
لةيةكسانى دةكةن كؤمةلَطاى ئيَمةش هةتا كورد ئيَستا فعلةن
كؤمةلَطايةك بووة نةيتوانية ثيَداويستيةكانى تةنانةت
ثيَداويستية بنةرشةتيةكانى بةتايبةتى طةنجان و خةلَكى كوردستان
دابين بكات بةشيَكى دةطةرِيَتةوة بؤ ئةوةى كة كؤمةلَطاى ئيَمة
سيستةمى سياسي سةركردايةتى سياسي هةمووى ثيَكةوة نةيتوانيوة
ئةو ثيَداويستانة دابين بكا لةبةر ئةوةى ئةو دةرفةتة نةماوة
بةشيَكى دةطةريَتةوة فعلةن كة طوتمان طةندةلَى و نةبوونى
سةروةرى ياسا لة كؤمةلَطادا هةية كةوا هةية زؤر زؤر
بةرِاشكاوانة دةبينين ياسا ثيَشيَل دةكرىَ ئمتيازات بؤ مةجموعة
خةلَكيَك هةية ئةمة خةلَك سارد دةكاتن ئةمة وا دةكاتن فعلةن
خةلَك لةدةورى سةركردايةتى كؤنةبيَتةوة بترسيَت بة طومان يةعنى
تةماشاكة فعلةن خةلَكانيَك طةنجيَك تازة هاتووة با بةسةراحةت
باسى كةين باوكى بةرثرسيَكى طةورةية لةحزب يا لةحكومةت
تةماشاكة هةموويى ئمتيازاتيان هةية ئةمة بةراستى نموونةيةكى
يةجطار خراثة بؤ كؤمةلَطاى ئيَمة خةلَكى ئيَمة وةك مرؤظ وةك
كورديشة دذى ئةو ئيمتيازاتانةية ئةطةر مستةحةق نةبيَت. دذى ئةو
جؤرة هةلَسوكةوتانةية ئةمة وا لةخةلَك دةكا طومانيَك ثةيدا
بكات بةسستى بةشدارى ثرؤسة سياسيةكة بكات بةلام من ثيَم واية
ئيَوةش ئيَستا دةيبينن لةو هةلَبذاردنانةى كة ئيَستا لةو
زووانة كة ئةنجام دةدريَن من ثيَم واية سةركردايةتى ئيَمة
وةهةروةها رؤشنبيران وةهةروةها ئةكاديميةكانى كوردستان خةريكة
بةريَطاى ماسميلياكانةوة بةريَطاى دةزطاكانى راطةياندنةوة
خةريكة فعلةن شةفافيةت زياتر نيشان دةدرىَ بةخةلَكى ئيَمة
بةهؤى زياتر دةكرىَ بةخةلَكى ئيَمة رةخنةكانى خةلَكى ئيَمة
زياتر قوبوولَ دةكرىَ بةلآم ديسان دةطةريَمة سةر ئةو مةسةلةى
هؤشيارى نةتةوةيى هؤشيارى سياسي هيَشتا لةئاستيَكى نزم داية بؤ
نموونة ئيَستا ئيَمة دةلَيَين ئيَمة دةنط دةدةين بةليستى
هاوثةيمانى كوردستان بؤ نموونة زؤر لةخةلَك دةلَىَ من دةنط
نادةم وةك كاردانةوةيةك لةبةر ئةوةى ئةم جؤرة شتانة كراوة ئةو
ئةم مةسةلةيةى لةبير ضووة دةنط دان لةدةسةلآتى سياسي نية لة
كوردستان دةنط دان بةثارتيَكى دياريكراو نية دةنط دانة
بةنةتةوةكةت بةنويَنةرانى نةتةوةكةت كة دةضن بةرطرى لةتؤ دةكةن
لةبةغدا حةقيقةت ئةوان دةستة رِاستى ئيدارى سياسي بةهيض
شيَوةيةك ناكةويَتة بةردةستى ئةوان و بةرِكيَفى ئةوان
رِاستةوخؤ بةشيَوةيةكى نارِاستةوخؤ لةوانةية بةلآم زياتر ئةركى
سةرةكى ليستى هاوثةيمانلا كوردستان ئةوةية كةثشتطيرى
لةبةرذةوةندى نةتةوةيى دةكات ئةطةر خةلَكى ئةمة تيَبطاتن قةت
ئةو ثاساوة سوك و ساكارانة نالَيَت كارةبا نية نازانم ض نية
حةقيقةت ئةو كيَشة هةية ديسان كيَشةيةكى تريش هةية بؤ بؤضوونى
من ئيَمة بةجدى لةسةرى رانةوةستاين ئةويش ئةو دذايةتيةى كؤن و
نويَية لة كؤمةلَطاى ئيَمة تاكو ئيَستا جيلى كؤن لةسةر مةسةلةى
خةبات و خةباتى ضةكدارى خةباتى ذيَر زةمينى قوربانى دان
مةسةلةى سةروةرى نةتةوةيى بةراستى ئةو دروشمة بةرزو ثاكانة
حةقيقةت ثيَشمةرطايةتى لةسةر ئةوانة دةذين بةلآم بةبؤضوونى من
كاتى ئةوة هاتووة ئةمة وةك سةروةرى رابردوو بةجىَى ديَلَين.
لةبةر ئةوةى ئةمرؤ طةنج شتى ترى هةية ئةمرؤ ئةو قؤناغةى ئيَمة
ثيَويستى بةشتى تر هةية ضؤن ئيَمة خةلَكى خؤمان وا لىَ بكةين
نيشتمان ثةروةربىَ دةبىَ ئةوةى سةركردايةتى سياسي كؤببيَتةوة
بةرنامةى سياسي سةركردايةتيةكةى قبولَ بىَ ضؤن واى لىَ بكةين
بىَ بةشدارى ئةو ثرؤسة سياسية بكة ئامانجةكانى نةتةوة بكات
بةبؤضوونى من ئيَمة ئةو خالَةمان فةرامؤش كردووة زياتر لةسةر
دروشمى نوىَ لةسةر ئةمة رابردوو دةذين بةلآم دةبىَ ئيَستا
خؤمان لةجياد ئةو واقيعة نويَيةى كة فعلةن ئةو ئيفرازاتة
نويَيةى كةلة ئةنجامى رووخانى بةعس و بونةوةى كوردستان و ئةو
جيهان طيرييةن كة ئيَستا لةدونيادا هةية ئةبىَ ئيَمة حيساب بؤ
ئةو طؤرِانكاريانة بكةين واتا حيساب بؤ نةوشى نوىَ بكةين جيلى
نوىَ بكةين وة هةروةها داوا كاريةكانيان بةو جىَ بةجىَ بكةى
بةو ئاراستةى كةئةوا زياتر وولآتى خؤيان خؤش دةوىَ نيشتمانى
خؤيان خؤش دةوىَ لةطةلَى ئامانجةكانى سةركردايةتى سياسي
كؤببنةوة ئةوةش تةنها بةبؤضوونى من لةسةروةرى ياسا دةطرىَ وةك
سةرؤك بارزانى خؤى ضةند جاريَك دووثات دةكاتةوة دةلَيَت لة
كوردستان نابىَ كةس لةياسا بةرزتر بيَت .بةلام بةداخةوة ئةم
دروشمة طةورةية ئةم دروشمة بةرزةية كة دروشمى هةموو ئينسانيَكة
كة طوزارشت دةكاتن وةناوةوةى ئينسانة بةداخةوة تاكو ئيَستا
ئيَمة ئاليةتيَكى خيَرامان نةدؤزيتةوة ضؤن ئةم دروشمة لةسةرةوة
بيَنينة خوارةوة زؤرجار ثيَشيَلى ياسا دةكةين زؤرجار فةرقيشى
نية ضةند دةكريَت كةس ئةو هةموو دةستكةوتانةى لةبةرضاو
نابينرىَ كةبابلَيَين جيلى ئيَمة بةرهةمى نية ئيَستا ئيَمة دام
و دةزطا نةتةوةييمان دامةزراندوة ئيَمة بةدةيان موئةسةساتمان
هةية موئةسةسات ئةو موئةسةساتانةى كةلةهةر دةولَةتيَكى تردا
هةتا ئيَمة لةئاستى ناوخؤى و نيَو دةولَةتى ضىَ لةقؤناغيَكى
نويَية بةلآم بةراستى بؤ طةنج بةبؤضوونى من ئةوانة نالَيَن
طرينطينة بةلآم بؤ وى سةروةرى ياسا عةدالةت جىَبةجىَ كردنى
نالَيَم حةدى ئةدناو حةدى مةعقولى ثيَداويستيةكانى طةنج ئةوة
ئةركى سةرشانى سةركردايةتى سياسي ثيَوةية ئيَمة ضةند بتوانين
ضةند بتوانين ئةم ئةركة جىَ بةجىَ بكةين ئةوندة دةتوانين
مشارةكةى سياسي لةناو خةلَكى كوردستان لةناو تةئةنوقى كوردستان
زؤر شتى تريشى هةية ثةيوةندى بةوةوةية مةسةلةن ضؤن ئيَمة
بابلَيَين ئاستى رؤشنبيرى وئاستى خويَندةوارى خةلَك
بةرزبكةينةوة ئاستى ئابورى خةلَك و بارى كؤمةلآيةتى
بوذاندنةوةى وولآت ئةمانة هةموو فاكتةرن هةموو هؤكارن بؤ ئةوة
وا لةخةلَكى خؤمان بكةين كةبةشداريش سياسيانة واتة ئينتيمايان
هةبىَ بؤ وولآتةكةيان مةسةلةى ئينتيما زؤر طرينطة ئينتيماش بةو
شكلةى واتا خؤشةويستى واتا من كاريَك دةكةم بؤ وولآتى خؤم من
وابزانم كؤتايى ثىَ بيَنم دةرفةت بكةينةوة بؤ موناقةشة لةسةر
ئةم مةسةلةيةى سوثاستان دةكةم.
سةرووى لاثةرِةكة |