فكرية   سياسية   ثقافية   تصدر عن رابطة كاوا للثقافة الكردية


هزرى  راميارى  رۆشنبيرى  بنكـﻪى كاوﻩى رۆشنبيرى كوردى دﻩرى دﻩكات


Hizrî  Ramyarî  Çandî Kombenda KAWA bo çanda Kurdî derdexe

المشرف العام: صلاح بدر الدين               هيئة التحرير: د. إبراهيم محمود     عبد الخالق سرسام     فدان آدم               مستشارو التحرير: د.محمد عزيز ظاظا     فردة جميل باشا     فؤاد ﮔﻤـو               الإخراج الفني: عصام حجي طاهر                                                                 ﭼﺎوديـ̌ـرى ﮔـشتى: سـﻪلاح بـﻪدرﻩدين          دﻩستى نوسـﻪران: د. ئيبراهيم مـﻪحمود     عـﻪبدولخالق سـﻪرسام     ﭬـﻪدان ئادﻩم          شيرﻩتكارى نوسـﻪران: د. محـﻪمـﻪد عـﻪزيز زازا     فـﻪرده جـﻪميل ﭘـاشا     فوئاد ﮔﻪمو          دﻩرهيـ̌ـنانا هونـﻪرى: عيسام حـﻪجى تاهر                                             Çavdêrê Giştî: Selah Bedredîn          Desteka Nivîskara: Dr. Birahîm Mehmûd     Ebdilxaliq Sersam     Vedan Adem          Şîretkarên Nivîskara: Dr. Mihamed Ezîz Zaza     Ferde Cemîl Paşa     Foad Gemo          Derhênana Hunarî: Îsam Hecî Taher                                      

الـعدد 11
السنةالأولى
 12/2005
 
ناوةروك
 المقالات باللغة:
    العربية
    كوردى
    Kurdî
 أرشيف المجلة
 خطوط / Tîp
 Ali_K_Traditional
 ملاحظات/Hajêhebun
 الاتصال / contact
binkeykawa@hevgirtin.net
    ت / 2242843
    ت / 2240441
 الاشتراك/ Abune

ديموكراسيةتى نوىَ لةرؤذهةلاَتى ناوةراستدا   سةرووتار
طةشتي بارزاني ...حةوت رؤذ بة جيهانكردني كوردستان   سةلاح بةدرةدين
تيرؤر- ديكتاتؤر – تةعريب ،سىَ جمكى ميَذووى دذ sبةمرؤظايةتين   عبدالخالق سةرسام
كـــورد لةنيَوان ترس و تؤقاندنى دةولَةتى نةتةوةيى و ئيسلامي سياسيدا   د.عةبدول فةتاح عةلى بوتانى
هؤكارةكانى خةمساردى خةلَكى لةرةشنووسى دةستوردا هةنطاويَك بؤ ئايندة   كؤرى بةريَز مامؤستا طؤران
خةمساردى خةلَكى لةدةنطدانى دةستور هةنطاويَك بؤ داهاتوو   كؤرى بةريَز بةختيار سةعيد

خةمساردى خةلَكى لةدةنطدانى دةستور هةنطاويَك بؤ داهاتوو

كؤرِى بةرِيَز/ بةختيار سةعيد
15/ 11/2005

  لةبةرايدا ثيَم باشة قسة لةسةر طرنطى ثيَويستى دةستورى هةميشةيى بكةين ، كةبؤ ئةم قؤناغةو قؤناغةكانى داهاتووى طةلةكةمان ثيَويستيَكى حةتمين. لةبةر ئةوةى بةدريَذايى ميَذووى ميللةتةكةمان نةيتوانيوة بةثيَى بنةما ياسايى و ماوةكانى نيَو دةستوريَكى خؤى بدؤزيَتةوة، بضوكترين مافي نةبووة جطة لةوةى لةلايةن دوذمنانةوة هةميشة جطة لة ئةركى زؤر دةيان و بطرة سةدان تارات و كردارى وةحشيى طةرانةى بةرامبةر كراوة. دةتوانين بلَيَت بةهاوولآتى ثلة دووشى حيسابى بؤ نةكراوة، لةهةموو بةرضاوتر كوشتن و طرتنو راطواستن و طؤرى بةكؤملَةو بةكارهيَناني ضةكى جينؤسايدو كيمياوى و ئةنفال و تاسيَدارة دةرهةقى كراوة. بةهةموو شيَوةيةك هةولَ دراوة لةسةر خاكى ثيرؤزى خؤى دةربكريَت و بةرةو شويَنى ناديار رةوانة بكريَت بةم ضةشنة ميللةتةكةمان هةردةم لةذيَر ئةو دروشمة تا ناليَنانةو كةمترين مافي ئازادى و ذيان و رادةربرِين نةك هةر بطرة بووة بةلَكو حةرام و قةدةغةبوو بضوكترين هةلَويَستى كوردانة جطة لة ضاوسوركردنةوة كوشتن بازنةى كراوةى تاوانةكانى رذيَم بوو، ئاليَرةوة بايةخ و طرنطى دةستور دةنطداى بؤى خؤى بةديتر دةخات.
هةلَبةتة لةدواى رووخانى رِذيَمى بةعسى كة لؤناو لة 9/4/2003 باشترين دةولةتى ميَذووى و زيَرين هاتةدى تاكو كوردان خؤيان ريَكبخةنةوةو بةشدارى كاريطةرو ثلةيةك لةعيراقى فيدرالى نويَدا بكةن. لةم سؤنطةيةشةوة سةركردايةتى سياسي كوردو بةتايبةتى رؤلَى ديارو كارامةى جةنابي سةرؤكى مةسعود بارزانى بؤ بةدةست هيَنانى مافةرةواكانى ميللةتةكةمان و خةلَكى كوردستان هةرضى لةتواناياندا بوو لة خرِكردنةوةو يةكخستنةوةى طوتارى سياسي كوردى خستيانة طةرِ بةضةند قؤناغيَك توانرا رةشنوسى دةستورى هةميشةى بؤ عيراقى فيدرالَ و بنوسريَت و دةكريَت ئةوةش بلَيَين تارادةيةك مافةرةواكانى طةلةكةمان هاتووتةدى و لةو دةستورةدا وةك مادةو ياسا جيَطاى خؤى داطير كردوة هةر بؤيةش رؤذى 15/10/ بةرؤذى دةنطدان بؤ دةستور دةست نيشان كراو لةريفراندؤميَكى سةرتاسةرى لةعيراقي فيدرالَ تاكو شارةكانى هةريَمى كوردستان ئةم ثرؤسةية بةريَوةضووة ... مةخابن لة كوردستاندا خةلَكى بةخةمسارديةوة بةشدارى ئةم ثرؤسةيةى كرد كة دةتوانين بلَيَين سةنطةرى دةستور سةنطةرى ديموكراسى و ئازادى و ثاراستنى مافةكان و هةنطاونان بوو بؤ ئايندةو ليَرةوة هؤكارةكانى خةمساردى خةلَكى هيَماى بؤ دةكةين لةضةند خالَيَكدا.
هةلَبةتة هؤكارةكان بةم ضةشنةن:
1- هؤكارى سياسي .. لةم خالَةدا، زؤربةى تاكةكانى كؤمةلَطاى كوردةوارى هةستيان بةوة كردوة زؤربةى مافة بنةرةتيةكانى طةلةكةمان نةضسثاوة لةدةستورداو ناوى وةكو خؤى نةهاتووة, جؤريَك لةهيَنانى ئاينى شيعةطةرى زالَةو لةهةموو بةرضاوتر ناونةهيَنانى مافي ضارةى خؤنوسينى و ثيَشمةرطةو جىَ بةجىَ كردنى ياخود لةماوةى دووسالَى رابردوو يةك برِيار لةبةرذةوةندى خاكى ئازادى كةركوك و ناوضةكانى ديكة دةرنةضووة راثيَضى بؤ نةكراوة هةولَة سياسيةكانى لةدووسالَى رابردوو هؤكارى ديكةى ئةو خةمساردية و رِؤذ لةدواى رؤذ يش كوردان هةست دةكةن مافةكانيان سات لةدواى سات ذيَر ثىَ دةكةويَت.
2- هؤكارى ديارى كردنى نويَنةرةكانى ...... ئةم خالَة خةلَكى زياد لة ثيَويستى ئاماذةى بؤ دةكات دةلَيَن نويَنةرةكانى ئيَمة لةحكومةتيَك و ئةركةكانيان ضى ية و؟ ضيان كردووةو؟ جطة لةثاراستنى بةرذةوةندي باشيةكانى خؤيان تةنانةت هةردةم هؤكارة واى كردوة لةلاى سةرؤك وةزيرانى جةعفةرى حيسابيان بؤ نةكريَت و هةر برِياريَك دةربضيَت واهةست دةكريَت نويَنةرى كوردان ئامادةبوونى نية طةرروانية ئةو برِيارة ترسناكةكان ضين بةرامبةر كةركوك و شويَنةكانى ديكة دةردةضن كة لةسةردةمى بةطشتى لة طؤرناويشن هةروا كراوة. لةلايةكى ديكةوة نويَنةرانى كورد لةئةنجومةنى " كؤمةلَةى نيشتمانى عيراقي" دا زؤر لاوازن لةرِووى كةسايةتى و نةشارةزايى و لةهةمووى بةرضاوتر ئامادةبونيان لةكؤبونةوةكان و دانيشتنةكاندا هةرئةم هؤكارةش واى كردوة خةلَكى رِوو لةدةنطدان بةوخةمساردية دةيكات هةروةكو باسى دةكةن تةنيا خةريكى بةرذةوةندين شةخسيةكان (كةسيةتيةكانى) خؤيانن، هةيانة لةضةند دانيشتنيَك ئامادةنةبووة. ئةمةش هةر لةليستى هاوثةيمانى كوردستانى بةرثرسيارة.
3- خاليَكى ديكة زوير بوونى جةماوةر لة دةسةلآتةت بةهؤى فةراهةم نةكردنى بوارة خزمةتطوزاريةكانى كةماوةى زياتر لة (14) سالَة ثيَوةى دةنالَيَنن.
بةتايبةت طويَنةدان بةداخوازيةكانيان و نةبوونى زمانى طفتوطؤو حيوارو ليَك حالَى بوون. تةنانةت نةبوونى ئاووكارةبا لةبوارةكانى ديكةى ذيان كاريَكى كردوة خةلَكى بلَيَت كىَ ئاووكارةبا و خزمةتطوزارى هةية باوة كةئةوة دةنط بدات لةمةشدا تةنيا بةرثرسان هةيانة.
4- بوونى دياردةى طةندةلَى و رؤتين و دزى و ضةتةطةرى لةنيَوان دةزطاكانى حكومةتى هةريَمى كوردستان و زؤر بةئاشكرا بىَ هيض ترسيَك ثارة خواردن و رةشووةو دزين و طةندةلَى تةواوى بوارةكانى ذيانى طرتؤتةوة ئةم هةنطاوةشى لةنيَو ثرِؤذةكانى خزمةتطوزارى و ئاوةدان و ثةروةردةو تةندروستىو رؤشنبيرى. سةرجةم بوارةكاندا بةزيادة رؤلَى هةية.
5- قؤرخ كردن و ثيادة نةكردنى تةواوى ثيَداويستةكانى ذيانى بؤ بةرثرسان و خزمةكانيان تةنانةت دامةزراندنيَكى سادةطةربيَت واستةو خزمايةتى نةبىَ ئاسان نية ياخود تةواوى كارطةو كؤمثانياو كةرتى تايبةتى و ئةو كارانةى كةلةذيَر ناوى ثرؤذة ئةنجام دةدريَت هةر بؤ خؤيانة لةويَستطةو بةنزينخانةيةكةوة تاكو كارطةى جبس. واتة بؤ خةلَكى هةذارو ذيان رؤذلةدواى رؤذ بةدةرخستنى حةرام دةضيَت.
6- طرانى ونةبوونى و هةذارى و نرخى كالآ و ثيَداويستيةكانى هةرلةنانيَكةوة تاكو دةطاتة ئايندة كارةبايةكان سات لةدواى سات طرانى دةبيَت و دةولَةت هيض رؤليَكى ئيجابي ناطريَت لةسانسؤركردن و ضاوديَرى كردن و ريَكخستنةوةى بوارةكانى ذيان ئةو برِيارانةشى طةردةرضن تةنيا دذى كاسبكارى هةذارة نةك دةولَةمةندو بةرثرسان.
7- نةبوونى ئازادى رادةربرِين و ئاطادارى راطؤرِينةوة وئازادى راطةياندن و بةم ضةشنة ئازاديةكان بةرتةسك كراونةتةوة لةذيَر ضاوسوركردنةوةو نةبةزاندنى هيَلى سوور كةس نازانيَت جطة لةثاراستنى ئاسايشى نةتةوةيى ثاراستنى دةستكةوتةكانى هيَلى سوور دةبىَ ضى دةبيَت كةس نةتوانيَت بلَيَت ئاوونية كارةبانية.
تةنانةت هةر ئاخاوتنيَك لةكارمةندو فةرمانبةريَكى بةرامبةر دةزطاكةى دةركردن و طواستنةوة باشترين ديارى دةسةلآتة بؤى.
ئةمانةى سةرةوة بةشيَكى هؤكارةكانى خةمساردى خةلَكى ية لة دةنطدانى ريفراندؤمى رابردوو.
هةنطاونان بةرةو ئايندة
هةر وةكو زانراوة رؤذةى 15/12/2005 جاريَكى ديكة ثرؤسةى هةلَبذاردن لةسةرتاسةرى عيراقي فيدرالَ و هةريَمى كوردستان دةست ثىَ دةكات، ليَرةشدا ثيَويستة كوردان جاريَكى ديكة رؤلَيان هةبىَ زؤرترين ذمارةى نويَنةرايان هةبىَ بةثيَى ديدى بةندة دةسةلآتة نةيتوانيوة زمانى طفتوطؤ ثةيدا بكات و تيَكةلَة بةخةلَكى بيَت و رِاو بؤ ضونيان وةربطريَت بةشدارى راستةوخؤى طؤرِانكارى لةذيانياندا بكات و بةم ضةشنةى ئيَستا باوةرناكةم ئةم خةمساردية برِةويَتةوة، مةطةر حكومةتى هةريَمى كوردستان و هةولَ بدات سؤثةرمانانة ئةو هؤكارانةى رابردوو تارادةيةك ضارةسةربكات ئةمةش زؤر ئةستةمةو ناتوانريَت لةهةموو بةرضاوترو طةندةلَى و طرانى رؤيشتبن (3) رايةلةتى زيندووى سلبينوو باسةكةمانن، خةلَكى رؤذ لةدواى رؤذ زياتر قسة لةسةر دةكات ضونكة طيرؤدةى بووة. تاكة ريَطةشى بةدواداضوونى لةودانانى نةخشةو ثلان و هةنطاوى ثةية لةرووى بوارة خزمةتطوزاريةكان كةثيَويستن رؤذانةية. . يا ضاكسازى ريشةهةلَكيَش كردنى كةسانى مافياو ضةتةكة لةئاست بةرثرسياريةتية برِيار خراية تاكو ثلةكانى خوارةوة. بةم ضةشنة دةكريَت بؤمبيَك بؤ رةوينةوةى خةمساردى لةواقعيَك ببىَ.
 

سةرووى لاثةرِةكة